Elimizde shıkizatty el ishinde tereń óńdeý baǵyty kúsheıip keledi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń óńdeý ónerkásibiniń úlesin arttyrý jáne qosylǵan quny joǵary ónim shyǵarýdy damytý jónindegi tapsyrmalaryna sáıkes, О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligi otandyq óndirýshilerdi shıkizatpen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan memlekettik qoldaý sharalaryn júzege asyryp jatyr, dep jazady Egemen.kz.
Bul saıasattyń negizgi maqsaty – eldiń ónerkásiptik áleýetin kúsheıtip, ishki naryqty otandyq ónimmen qamtamasyz etý. Shıkizat bazasyn keńeıtý men eksporttyq áleýetti arttyrý memlekettik bıýdjettiń kiris bóligin tolyqtyrýǵa da yqpal etedi. Sonymen qatar ishki naryq qajettilikterin óteıtin, qosylǵan quny joǵary ónim óndirýge qabiletti turaqty ónerkásiptik baza qalyptasady.
Ishki qaıta óńdeýdi damytýdaǵy tıimdi quraldardyń biri – otandyq kásiporyndardy negizgi bazalyq metaldarmen qamtamasyz etý tetigi. Bul mehanızm boıynsha iri óndirýshi kompanııalar aldymen ishki naryqtyń suranysyn qamtamasyz etedi. Iаǵnı olar otandyq kásiporyndar aldyndaǵy mindettemelerin oryndaǵannan keıin ǵana ónimin eksportqa shyǵara alady.
Shıkizattan daıyn ónimge deıin
Otandyq kásiporyndarǵa beriletin jeńildikter óńdeý deńgeıine qaraı belgilengen. Daıyn ónim óndirýshiler London metal bırjasy (LME) baǵasynan 5 paıyz jeńildikpen shıkizat alady. Al aralyq ónim óndirýshiler úshin 1 paıyz jeńildik qarastyrylǵan.
Memlekettik qoldaý sharalaryn júzege asyrý aıasynda mınıstrlik 2025 jyly kásiporyndardan ótinimder qabyldap, qajetti saraptamalar júrgizdi. Nátıjesinde katodty mys, bastapqy alıýmınıı jáne metall myryshyn jetkizýge 18 kásiporynmen úshjaqty kelisimder jasaldy.
О́ńdeý ónerkásibi kásiporyndary tarapynan shıkizatqa suranys turaqty túrde ósip keledi. Máselen, 2025 jyly mysqa degen qajettilik 18,6 myń tonnany qurasa, 2026 jyly bul kórsetkish 20,4 myń tonnaǵa deıin artady dep kútiledi.
Alıýmınıı salasynda da ishki óńdeý qarqyny kúsheıgen. 2025 jyly ishki naryqta qaıta óńdeý kólemi 57,4 myń tonnany qurady. Al bastapqy alıýmınııge degen qajettilik 2026 jyly 77,7 myń tonna deńgeıinde boljanyp otyr. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 35 paıyzdan astam ósim.
Shıkizatqa táýeldilikten arylý – strategııalyq mindet
Myrysh óndirisinde de suranys artyp keledi. 2026 jyly myryshqa degen qajettilik 2,6 myń tonnany quraıdy. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 45 paıyzǵa kóp. 2025 jyly bul kórsetkish 1,8 myń tonna deńgeıinde bolǵan.
Suranystyń ósýine baılanysty jetkiziletin shıkizat kóleminiń artýy memlekettik qoldaý tetikteriniń tıimdiligin aıqyndaıdy. Otandyq óndirýshilerdi bazalyq metaldarmen qamtamasyz etý orta jáne joǵary deńgeıde óńdelgen ónim shyǵaratyn kásiporyndardyń júktemesin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Mashına jasaý salasy: shıkizat máselesi sheshimin taba ma?
Bul óz kezeginde, katanka, kabel jáne ótkizgish ónimder, akkýmýlıatorlar, tereze profılderi, jıhaz jabdyqtary sııaqty túrli taýar óndirisin kóbeıtýge jol ashady.
Nátıjesinde óńdeý ónerkásibin damytýǵa, qosylǵan quny joǵary ónim shyǵarýǵa jáne eksporttyq áleýetti keńeıtýge qosymsha múmkindik týady. Osy baǵyttaǵy jumystar shıkizatty ishki naryqta óńdeýdi kúsheıtip, el aýmaǵynda óndiriletin daıyn ónim kólemin arttyrýǵa, otandyq kásiporyndardy qoldaý arqyly halyqtyń ál-aýqatyn kóterýge negiz qalaıdy.