Foto: Úkimet, telegram
Ol jańa Konstıtýsııada azamattardyń derbes derekterin qorǵaýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan norma bekitilgenin atap ótti. Atap aıtqanda, Konstıtýsııanyń 21-babynda «Jeke ómirge qol suǵylmaý, jeke jáne otbasylyq qupııa, derbes derekterdi zańsyz jınaýdan, óńdeýden, saqtaýdan jáne paıdalanýdan, onyń ishinde sıfrlyq tehnologııalardy qoldaný arqyly qorǵaý quqyǵyna zańmen kepildik beriledi» dep kórsetilgen.
Osy normany júzege asyrý maqsatynda Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksti, Qylmystyq kodeksti, sondaı-aq derbes derekter jáne kıberqaýipsizdik týraly zańdardy qosa alǵanda, birqatar zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý josparlanyp jatyr.
Jumysty eki negizgi baǵyt boıynsha júrgizý josparlanyp otyr. Birinshisi – uıymdastyrýshylyq-tehnıkalyq sharalar. Ol boıynsha derbes derekterdi qorǵaýdyń zamanaýı quraldaryn engizý kózdelip otyr, onyń ishinde derekterdi búrkemeleý jáne heshteý tásilderi bar.
«Bul derekterdi tehnıkalyq turǵyda qorǵaýǵa jáne ruqsatsyz qol jetkizý kezinde onyń taralý qaýpin azaıtýǵa múmkindik beredi. Memlekettik derekter bazasynan derekterdi júktep alýǵa shekteý qoıý josparlanyp jatyr. Aqparattyq júıelerdi ıntegrasııalaýǵa basymdyq beriledi, biraq jekelegen, zańmen qatań belgilengen jaǵdaılardy qospaǵanda, málimetterdi júktep alýǵa tyıym salynady», dep túsindirdi Jaslan Mádıev.
Mınıstr memlekettik organdar da, jeke sektor da óńdeıtin derbes derekterdi retke keltirý jáne esepke alý úshin kelesideı tetik qurylatynyn aıtty:
- synyptarǵa bólingen Derbes derekter operatorlarynyń tizilimi,
- senimdi sheteldik aqparat alýshylar tizilimi. Bul tusta kıbermádenıet deńgeıin odan ári arttyra túsýge erekshe nazar aýdarylady.
Ekinshi baǵyt – jaýapkershilikti arttyrý. Paıdalanýshylar aldyndaǵy ashyqtyq pen jaýapkershilikti arttyrý úshin operatorlar: derbes derekterdiń tarap ketý faktileri týraly ýákiletti organǵa da, azamattardyń ózine de habarlaýǵa, sondaı-aq derbes derekterdi óńdeýdiń bastalǵany týraly ýákiletti organǵa habarlaýǵa mindetti.
Budan basqa, derbes derekterdiń jappaı tarap ketkeni úshin qylmystyq jaýapkershilik engizý jáne ákimshilik aıyppul shegin 5000 AEK-ke deıin arttyrý qarastyrylyp jatyr.
