Májilis spıkeri Erlan Qoshanovtyń tóraǵalyǵymen ótken jalpy otyrysta depýtattar memlekettik qyzmet týraly jańa zań jobasyn jáne eńbek zańnamasyn jetildirý máseleleri boıynsha túzetýlerdi birinshi oqylymda maquldady. Sonymen qatar Ulybrıtanııamen strategııalyq áriptestik jáne yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalady, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Jıyn basynda Májilis tóraǵasy Erlan Qoshanov keshe Konstıtýsııany qabyldaýǵa arnalǵan saltanatty is-shara ótkenin eske saldy. Ol referendým elimizdiń Prezıdent baǵdarynyń mańaıyna uıysyp, barynsha tutastana túskenin kórsetkenin atap ótti.
«Jurtshylyqtyń osy tarıhı iske belsene qatysyp, jańa Konstıtýsııany 87% qoldap daýys berýi – halyqtyń Memleket basshysyna degen zor seniminiń aıqyn dáleli. Ata zańǵa tikeleı uıytqy bolyp, oǵan kóptegen progressıvti novellalar engizgen Prezıdentimizdiń naǵyz jeńisi. Buǵan álem elderi de nazar aýdaryp, laıyqty baǵasyn berdi. Memleket basshysynyń atyna shet memleketterdiń basshylarynan quttyqtaýlar túsýde. Bul rette, jańa Halyqtyq Konstıtýsııanyń halyqtan jappaı qoldaý tapqany – biz úshin zor mereı. Buǵan óńirlerdegi kezdesýler barysynda da naqty kóz jetkizdik», dedi Májilis tóraǵasy.
Erlan Qoshanov depýtattardyń jumysy munymen bitpeıtinin atap ótti. Keshe Prezıdent Konstıtýsııany iske asyrý jónindegi sharalar týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Depýtattar qysqa merzimde konstıtýsııalyq túzetýlerdi zańnamalyq turǵyda bekitip, sonyń ishinde Prezıdent týraly, Quryltaı, Halyq keńesi, Astananyń mártebesi jáne eldiń ákimshilik-aýmaqtyq qurylysy týraly bes jańa konstıtýsııalyq zańdy qabyldaýǵa tıis. Spıker áriptesterin bul jumysqa barynsha jaýapkershilikpen qaraýǵa shaqyrdy.
Jalpy otyrys barysynda depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qyzmeti týraly» zań jobasynyń jańa redaksııasyn jáne oǵan ilespe túzetýlerdi birinshi oqylymda maquldady. Qujattardy depýtattarǵa Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń tóraǵasy Darhan Jazyqbaı tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, jańarǵan zań kásibı, ashyq ári nátıjege baǵyttalǵan memlekettik qyzmet modelin qalyptastyrady, munda basty basymdyq prosess emes, adam bolady.
«Alǵash ret zań deńgeıinde memlekettik qyzmetti atqarýdyń negizgi qaǵıdattary naqty aıqyndalyp otyr. Otanshyldyq, kásibılik, ashyqtyq, klıentke baǵdarlaný, etıka, minsiz bedel jáne quqyqbuzýshylyqtar men múddeler qaqtyǵysyna múldem tózbeýshilik – bul abstraktyly urandar emes. Bul árbir memlekettik qyzmetshiniń mindetti oryndaýy tıis naqty talaptar», dep túsindirdi agenttik basshysy.
Onyń aıtýynsha, servıstik qaǵıdat tek dástúrli memlekettik qyzmettermen shektelmeıdi. Bul azamattardyń kúndelikti ómirine tikeleı áser etetin qorshaǵan ortany qorǵaý, quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý, halyqtyń densaýlyǵy, bilim berý jáne basqa da salalardy da qamtıdy. Olardyń sapasy naqty krıterııler boıynsha qoǵamdyq monıtorıng arqyly baǵalanady.
Darhan Jazyqbaı zań jobasynda mansaptyq ósýdiń jańa tujyrymdamasy engiziletinin aıtty. Iаǵnı, tek joǵarylaý emes, sonymen qatar laýazym sheńberinde kásibı damý múmkindigi qarastyrylǵan. Bul memlekettik qyzmetke talantty ári yntaly mamandardy tartý úshin qajet. Sondaı-aq memlekettik qyzmetshilerdiń áleýmettik qorǵalýy kúsheıtiledi. Qyzmettik aýysýlar kezinde kepildikter beriledi, demalys jáne mereke kúnderi jumys istegeni úshin mindetti ótemaqy qarastyrylady, eńbek ótiline baılanysty qosymsha demalys kúnderi engiziledi. Al keminde 25 jyl eńbek ótili bar memlekettik qyzmetshilerge zeınetke shyqqan kezde tórt laýazymdyq jalaqy kóleminde mindetti tólem kózdelgen.
Jumys tobynyń jetekshisi, Májilis depýtaty Marat Bashımov óz baıandamasynda zań jobasynda tártiptik jaýapkershilikke qatysty tásilder qaıta qaralatynyn aıtty. Memlekettik qyzmetshilerdi tártiptik jaýapkershilikke tartýdyń negizderi, sharttary men tártibi jeńildetetin jáne aýyrlatatyn mán-jaılardy eskere otyryp aıqyndalady. Tártiptik jazalardy qoldaný merzimi quqyqbuzýshylyq anyqtalǵan sátten bastap úsh aıǵa deıin jáne jasalǵan sátten bastap bir jylǵa deıin uzartylǵan.
«Memlekettik qyzmetshini jumystan shyǵarý negizderiniń biri esirtki zattaryn qoldaný nemese alkogoldik mas kúıde avtokólik júrgizý bolady. Mundaı áreketter memlekettik qyzmettiń bedeline nuqsan keltiretin is-áreketterge jatady. Sondaı-aq memlekettik qyzmettiń bedeline nuqsan keltirgen qyzmetshini kez kelgen ýaqytta eńbek nemese oqý demalysynan keri shaqyryp, onyń tártiptik jaýapkershiligin qaraý múmkindigi engiziledi», dedi depýtat.
Sonymen qatar quqyqbuzýshylyqtardyń aldyn alý jónindegi jańa qyzmet engiziledi. Ol tártiptik komıssııanyń jumysyn úılestirip, qyzmettik ádeptiń saqtalýyn baqylap, memlekettik qyzmetshilerdiń áreketterine qatysty shaǵymdardy qaraıdy, sondaı-aq sottarda olardyń múddelerin qorǵaıdy.
Talqylaý barysynda depýtattar usynylǵan normalardy iske asyrý úshin qajet qosymsha bıýdjet qarajatynyń kólemin naqtylady. Jas memlekettik qyzmetshilerdi qorǵaý men olarǵa artyqshylyq berý sharalary, múgedektigi bar azamattardyń memlekettik qyzmettegi úlesin arttyrý, jalaqyny ındeksteý kezinde eskeriletin kórsetkishter jáne Eńbek kodeksinde belgilengen jumys ýaqytynan tys artyq jumys isteýdi retteý tetikteri boıynsha suraqtar qoıyldy.
Sondaı-aq Parlament depýtattary bastamashylyq etken eńbek zańnamasyn jetildirý jónindegi túzetýler birinshi oqylymda maquldandy. Olardy depýtat Arman Qalyqov tanystyrdy.
«Zań jobasynda jumyskerler quqyqtary qaǵıdattarynyń tizbesin keńeıtý usynylady. Oǵan qyzmetkerdiń ar-namysy men qadir-qasıetin qorǵaý, jeke ómirine qol suǵýshylyqtan qorǵaý kepildikterin engizý kózdelgen. Jumysker eńbekke ýaqytsha jaramsyz nemese áleýmettik demalysta bolǵan kezde, onyń jumystan bosatylatyn sońǵy kúnin esepteý tártibin naqtylaý usynylyp otyr. Sondaı-aq aýysym aldyndaǵy medısınalyq kýálandyrýdan ótý ýaqytyna aqy tóleý belgilenedi», dedi zań jobasynyń bastamashysy.
Sonymen qatar jumys berýshiniń eńbek jaǵdaılary ózgergeni týrasynda qyzmetkerdi jazbasha habardar etý mindeti engiziledi. Túzetýler qyzmetkerdiń bastamasy boıynsha eńbek shartyn buzý tártibin de retteıdi, onyń ishinde materıaldyq jaýapty tulǵalar úshin eńbek qatynastaryn toqtatý kúnin anyqtaý jáne jumys berýshiniń múlkin (qujattaryn) tapsyrý-qabyldaý rásimderin aıaqtaý sharttary belgilenedi.
Áleýmettik áriptestikti damytýǵa baǵyttalǵan túzetýler aıasynda ákimdikterge óńirlik deńgeıde áleýmettik áriptestikti uıymdastyrý, memlekettik eńbek ınspeksııasymen, jumysshylardyń jáne jumys berýshilerdiń ókilderimen ózara is-qımyl jasaý, sondaı-aq áleýmettik-eńbek qatynastaryn retteý jónindegi óńirlik úshjaqty komıssııalardyń jumysyn qamtamasyz etý fýnksııalary beriledi.
Memlekettik eńbek ınspektorlary úshin eńbek qatynastaryn, eńbek qaýipsizdigi men eńbekti qorǵaý, áleýmettik áriptestik salalarynda biliktilikti turaqty arttyrý mindeti engiziledi. Sondaı-aq eńbekti qorǵaý jónindegi tehnıkalyq ınspektorlardyń quqyqtary bekitiledi, olar aqparat suratýǵa, bólimshelerge barýǵa, jazataıym oqıǵalardy tergeýge jáne tekserýlerge qatysýǵa, sondaı-aq eńbek jaǵdaılaryn jaqsartý boıynsha usynystar engizýge quqyly bolady.
Túzetýler boıynsha jumys Májilis depýtaty Qudaıbergen Beksultanov jetekshilik etetin jumys tobynyń otyrystarynda jalǵasady.
Sonymen qatar depýtattar 2024 jylǵy 24 sáýirde Astanada jasalǵan Qazaqstan Respýblıkasy men Ulybrıtanııa jáne Soltústik Irlandııa Qurama Koroldigi arasyndaǵy strategııalyq áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalady.
Syrtqy ister mınıstri Ermek Kósherbaev bul kelisim Ulybrıtanııanyń 2020 jyldyń basynda Eýropalyq Odaqtan shyǵýyna baılanysty jasalǵanyn túsindirdi.
Májilistiń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraıymy, jumys tobynyń jetekshisi Aıgúl Quspan atalǵan kelisim eki el arasyndaǵy saıası, ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy qarqyndy damytýǵa berik negiz qalyptastyratynyn atap ótti.
Qujat aıasynda saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq baılanystardy keńeıtý, qaýipsizdik, kásipkerlik, kedendik qatynastar, eńbek quqyǵy, ádil sot, zııatkerlik menshik, energetıka, ınvestısııalar, densaýlyq saqtaý jáne bilim berý salalaryndaǵy strategııalyq áriptestikti tereńdetý kózdelgen.
Sonymen qatar salalyq komıtetter mamandandyrylǵan mekemelerdiń artyqshylyqtary men ımmýnıtetteri týraly konvensııaǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń eskertpesi men málimdemesin alyp tastaý týraly qujatqa qorytyndy ázirleý jónindegi, sondaı-aq QR Úkimeti men BUU arasyndaǵy Qazaqstanda BUU-nyń Ortalyq Azııa men Aýǵanstan úshin ornyqty damý maqsattary jónindegi óńirlik ortalyǵyn qurý týraly kelisimdi jáne osy ortalyqqa qatysty ózara túsinistik týraly memorandýmdy ratıfıkasııalaý jónindegi jańa zań jobalaryn jumysqa qabyldady.
Jalpy otyrys sońynda depýtattar ózekti áleýmettik jáne ekonomıkalyq máseleler boıynsha memlekettik organdarǵa 17 depýtattyq saýal joldady. Olardyń barlyǵy Májilistiń resmı saıtynda jáne Telegram-arnasynda jarııalanǵan.