Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda jańa Konstıtýsııa normalaryn júzege asyrý jónindegi sharalar qaraldy. Úkimet basshysy aldymen bul qadamnyń el tarıhyndaǵy taǵdyrsheshti kezeń ekenin atap ótti.
«Eń aldymen, barsha otandas-tarymyzdy tarıhymyzdaǵy asa mańyzdy oqıǵa – jalpyhalyqtyq referendýmda jańa Konstıtýsııanyń qabyldanýymen quttyqtaımyn! Bul – Qazaqstannyń zamanaýı tarıhyndaǵy el taǵdyryn aıqyndaıtyn eleýli kezeń. Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń basshylyǵymen, qoǵamnyń belsendi qoldaýymen júrgizilip jatqan aýqymdy ózgerister elimizdiń kez kelgen syn-qaterlerge tótep berýin qamtamasyz etedi. Ata zań saıası turaqtylyqty nyǵaıtyp, ekonomıka men qoǵamnyń barlyq salasyn odan ári jańǵyrtýǵa jol ashady», dedi O.Bektenov.
Jańa Konstıtýsııa birlik pen ádildik, zań men tártip sııaqty negizgi qundylyqtardy ornyqtyryp, ultymyzdyń uzaqmerzimdi damý baǵdaryn aıqyndap, elimizdiń saıası ómirine halyqtyń tolyqqandy qatysýyna, azamattardyń quqyqtary men bostandyqtarynyń qorǵalýyna, adam kapıtalynyń, ǵylym men mádenıettiń, sıfrlyq ortanyń sapaly damýyna, ekologııalyq qaýipsizdiktiń saqtalýyna kepildik beretini atap ótildi. Sonymen qatar quqyqtyq memleket qaǵıdattaryn nyǵaıtý, zań kómegin alý quqyǵyna jáne derbes derekterdiń qorǵalýyna kepildik berý Negizgi zań deńgeıinde bekitilip otyr.
«Prezıdent atap ótkendeı, jańa Konstıtýsııa eldigimizdiń tiregi, egemendigimiz ben táýelsizdigimizdiń tuǵyry bolady. El azamattary Memleket basshysynyń barlyq bas-tamalaryn qoldap, óz daýystarymen naǵyz otanshyldyqtyń úlgisin kórsetti. Búginde jahan jurtynyń Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń kóshbasshylyǵyna, qabyldanǵan Konstıtýsııamyzdyń progressıvti sıpatyna kýá bolǵanyn kórip otyrmyz. Bul Qazaqstannyń joǵary bedeli men júrgizilip jatqan reformalardyń tıimdiligin aıqyn bildiredi», dedi Premer-mınıstr.
Úkimet reformalardy zańnamalyq qamtamasyz etý boıynsha Parlamentpen birlesip, tez arada birqatar zańdar men zańǵa táýeldi aktilerdi jańa Konstıtýsııaǵa sáıkes keltirýge tıis. Atap aıtqanda, 5 jańa jáne qoldanystaǵy 8 konstıtýsııalyq zańǵa, sondaı-aq 60-tan astam zańǵa, onyń ishinde negizgi kodeksterge túzetýler engizý kerek.
Sóz barysynda Premer-mınıstr Ata zańdy jappaı basyp shyǵarýdy, ony qoljetimdi elektrondyq platformalarda ornalastyrýdy, bilim salasyna ádistemelik nusqaýlar men oqý-ádistemelik quraldardy ázirleýdi talap etetin Konstıtýsııany ilgeriletý boıynsha is-sharalar josparyn ázirlep, bekitý qajettigine nazar aýdardy. Sondaı-aq elimizdiń jańa Konstıtýsııasy týraly aqparattyq-túsindirý jumysyn kúsheıtý qajettigi aıtyldy.
Oljas Bektenov jańa Konstıtýsııada memleket pen qoǵamnyń ornyqty damýyna berik negiz bolatyn normalar men erejeler túgel qamtylǵanyn atap ótti.
Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva jańa Konstıtýsııa aıasynda áleýmettik memlekettiń jańa modeli qalyptasyp jatqanyn aıtty. Onyń sózinshe, endi áleýmettik saıasatta kepildikter júıesimen qatar azamattardyń bilimi men daǵdylaryn damytýǵa basymdyq beriledi. Eńbek zańnamasy sıfrlyq ekonomıkanyń damýyna beıimdelip, qashyqtan jáne platformalyq jumyspen qamtý tetikteri engiziledi. Sondaı-aq múgedektigi bar azamattardy áleýmettik qorǵaý men eńbekke tartý sharalary jalǵasady. Densaýlyq saqtaý salasynda memleket kepildik bergen medısınalyq kómektiń kólemi saqtalyp, ony qarjylandyrýǵa bıýdjetten bólek halyqaralyq uıymdar men ulttyq kompanııalardyń qarajaty tartylmaq. Sonymen qatar MÁMS júıesiniń róli kúsheıip, biryńǵaı bazalyq medısınalyq paket arqyly azamattardyń josparly ári kúrdeli medısınalyq qyzmetterge qoljetimdiligi keńeıedi.
Al Premer-mınıstrdiń orynbasary – Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstri Jaslan Mádıev jańa Konstıtýsııada azamattardyń derbes derekterin qorǵaý quqyǵy naqty bekitilgenin aıtty. Onyń sózinshe, Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeks, Qylmystyq kodeks, derbes derekter men kıberqaýipsizdikke qatysty zańdarǵa túzetýler engizilip, derekterdi búrkemeleý, heshteý sııaqty zamanaýı qorǵanys quraldary qoldanylady. Sondaı-aq memlekettik bazalardan málimetterdi júkteýge shekteý qoıylady. Budan bólek, derbes derekter operatorlarynyń synyptalǵan tizilimi men senimdi sheteldik aqparat alýshylar tizimi qurylyp, operatorlar derekterdiń taralýy nemese óńdeýdiń bastalýy týraly ýákiletti organ men azamattarǵa habarlaýǵa mindetteledi. Sonymen qatar derbes derekterdiń jappaı taralǵany úshin qylmystyq jaýapkershilik engizilip, ákimshilik aıyppul kólemin 5000 AEK-ke deıin arttyrý kózdelip otyr.
Jańa Konstıtýsııa normalaryn iske asyrý aıasynda Alataý men Astana qalalaryna arnalǵan erekshe quqyqtyq rejimdi belgileıtin zań jobalary ázirlenip jatyr. Bul týraly Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın baıandady. Vıse-premerdiń sózinshe, Alataýǵa «qarqyndy damý qalasy» mártebesi berilip, ınvestısııa tartý, sıfrlyq aktıvter men ushqyshsyz kólik baǵyttary damytylady. Al Astana úshin qala qurylysy, kóshi-qon men kólik salalaryndaǵy basqarý tetikteri naqtylanady. Alataý jónindegi zań jobasynyń ekinshi oqylymy 27 naýryzǵa, al elorda mártebesine qatysty qujat sáýirdiń sońyna deıin Májiliske engizilmek.
Oqý-aǵartý mınıstri Juldyz Súleımenova elimizdiń basty quqyqtyq qujatynda bilim, ǵylym, ınnovasııa men tehnologııany damytý memlekettik saıasattyń strategııalyq basymdyǵy retinde bekitilgenin aıtyp, osyǵan saı bilim berý mazmuny barlyq deńgeıde jańartylatynyn jetkizdi. Onyń sózinshe, bastaýysh bilimge derbes mártebe berilip, IT men sıfrlyq quzyretterdi kúsheıtýge, irgeli ǵylymdardy tereńdetýge, eńbek naryǵyna beıimdelgen daǵdylardy damytýǵa basymdyq beriledi. Osyǵan oraı 2026–2028 jyldary kezeń-kezeńimen jańa oqýlyqtar engizilip, 8–9 synyptarda «Qazaqstan geografııasy» páni qaıta oqytylady. Al tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýde dýaldy oqytý tetigi kúsheıtilmek. Sonymen qatar tárbıe jumysy «Adal Azamat» baǵdarlamasy, «Konstıtýsııa negizderi», «Zań men tártip» kýrstary men ekologııalyq bilim berý arqyly tolyqtyrylady.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek ózgerister aıasynda bilim berý endi tek áleýmettik qyzmet emes, ekonomıkalyq ósim men ınnovasııalyq damýdy qamtamasyz etetin negizgi óndirgish kúshke aınalatynyn aıtty. Bul tásil ýnıversıtetterdi basqarý júıesine, bıýdjettik basymdyqtarǵa, halyqaralyq áriptestikke áser etip, ǵylymdy qoldaý ulttyq ekonomıkanyń strategııalyq baǵyty retinde qarastyrylady. Sonymen qatar memlekettik tapsyrys ekonomıkanyń naqty suranysyna qaraı bólinetin bolady. Mınıstrdiń sózinshe, kelesi jyldan bastap joǵary oqý oryndarynyń ulttyq reıtıngi iske qosylady. Reıtıng nátıjesine qaraı úzdik ýnıversıtetterge qosymsha akademııalyq derbestik berilip, kadr daıarlaýǵa arnalǵan memlekettik tapsyrys sol kórsetkishter negizinde ornalastyrylady.
Jańa Ata zań arqyly ekologııalyq saıasattyń negizgi baǵyty aldyn alý modeline kóshedi. Bul týraly Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev aıtyp berdi. Endi lastanýdyń aldyn alýǵa basymdyq berilip, kásiporyndarǵa avtomattandyrylǵan monıtorıng engiziledi. Keshendi ekologııalyq ruqsattar júıesi damıdy, qaldyqtardy basqarý jobalaryn jeńildikpen qarjylandyrý jalǵasady. Sonymen qatar 2035 jylǵa deıingi bıoalýantúrlilikti saqtaý tujyrymdamasy qabyldanyp, 2 mlrd aǵash otyrǵyzý, qorǵanysh orman beldeýlerin qurý jáne shóleıttenýge qarsy sharalar odan ári júzege asady. Mınıstr sondaı-aq «Taza Qazaqstan» aıasyndaǵy jobalar men «Qorshaǵan ortanyń jaı-kúıi týraly ulttyq derekter banki», «Tabıǵat» platformalary arqyly salany sıfrlandyrý kúsheıetinin atap ótti.
Ishki ister mınıstri Erjan Sádenov jańa Konstıtýsııadaǵy zań men tártip qaǵıdattaryn iske asyrý aıasynda quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý tetikteri kúsheıtiletinin aıtty. Mınıstrdiń aıtýynsha, bul jumys «Quqyq buzýshylyqtyń profılaktıkasy týraly» jańa zań negizinde júrgiziledi. Onda erte áreket etýge, qoǵamdy jumyldyrýǵa, kámeletke tolmaǵandar men turmystyq zorlyq qurbandaryn qorǵaýǵa basa nazar aýdarylady. Sonymen qatar quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý salasynda jasandy ıntellekt pen sıfrlyq sheshimderdi keńinen qoldanyp, ulttyq beınemonıtorıng júıesi, beıne-taldaý, jol qaýipsizdigi men kóshi-qon baqylaýyn jańǵyrý kózdelgen.
Al Ádilet mınıstri Erlan Sársembaev zańnamany kezeń-kezeńimen jańartý jumysy bastalǵanyn habarlady. Onyń sózinshe, reformanyń ózegine adamǵa baǵdarlanǵan tásil alynyp, osyǵan sáıkes «Mıranda erejesin» Konstıtýsııa deńgeıinde bekitý, sot sheshiminsiz turǵyn úıden májbúrlep shyǵarýǵa tyıym salý, derbes derekterdi qorǵaýdy kúsheıtý men aýmaqtyq tutastyqqa qatysty jaýapkershilikti naqtylaý kózdeledi. Sonymen qatar 5 derbes konstıtýsııalyq zań ázirlenip, 8 konstıtýsııalyq zań men 60-tan asa zańǵa ózgeris engizý josparlanyp otyr.
Otyrys qorytyndysynda Oljas Bektenov jańa Konstıtýsııany iske asyrý maqsatynda barlyq jaýapty organdarǵa zańnamany jedel beıimdeý, aqparattyq-túsindirý jumystaryn kúsheıtý jáne salalyq reformalardy naqty merzimde oryndaý jóninde tapsyrma berdi. Úkimet basshysy memlekettik organdar bilim, densaýlyq saqtaý, eńbek, ekologııa, sıfrlandyrý, quqyqtyq tártip jáne zań shyǵarý baǵyttarynda úılesimdi jumys júrgizip, Prezıdent Jarlyǵynda belgilen-gen sharalardy tolyq ári júıeli oryndaýy qajet ekenin aıtty.