Sheteldik týrısterge arnalǵan oıyn bıznesi aımaqtary Marqakól men Zaısan aýdandarynda qurylýy múmkin degendi estigen eldiń pikiri san-saqqa júgirgen. Dese de, qazir bul joba memlekettik deńgeıde talqylanyp, kazıno turǵyzatyn oryndar qarastyrylyp jatyr. Endigi suraq: qumar oıyn-saýyq ortalyǵy ashylǵan jaǵdaıda óńir ekonomıkasyna, jergilikti halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyna tıgizer áseri qalaı bolar eken?
Qazir ortalyq memlekettik organdar deńgeıinde oıyn bıznesin damytý úshin qosymsha aýmaqtardy aıqyndaý máselesi pysyqtalyp jatyr. Shyǵys Qazaqstan oblysynda laıyqty lokasııalar retinde Marqakól men Zaısan aýdandaryna nazar aýdarylyp otyr. Bul aýdandardy elimizdiń zańnamasyna sáıkes oıyn qyzmetin júzege asyrý aımaqtary retinde bekitý máselesi ýákiletti memlekettik organdardyń qaraýyna berilgen kórinedi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy týrızm basqarmasynyń basshysy Erjan Sembınov máseleni aldyn ala pysyqtaý úshin eki aýdanda qoǵamdyq pikir zerdelengenin atap ótti.
«Byltyr 21 tamyz ben 2 qyrkúıek aralyǵynda shetel azamattaryna arnalǵan oıyn aımaqtaryn qurýǵa turǵyndar kózqarasyn anyqtaý maqsatynda halyq arasynda áleýmettik saýalnama júrgizildi. Nátıjesinde, oǵan qatysqan respondentterdiń basym bóligi zańnama talaptary saqtalǵan jáne halyqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq múddesi eskerilgen jaǵdaıda sheteldikterge arnalǵan oıyn aımaqtaryn ashýǵa qarsy emes ekenin bildirdi», dedi basqarma basshysy E. Sembınov.
Onyń aıtýynsha, qarastyrylyp otyrǵan jobalar oıyn ınfraqurylymyn ǵana emes, sonymen qatar qonaqúı sektory men servıstik ınfraqurylymdy qosa alǵanda, ilespe týrıstik nysandardy damytýdy da kózdeıdi. Bastapqy kezeńde áleýetti aımaqtardyń árqaısyna shamamen 25–30 mlrd teńge kóleminde jeke ınvestısııa tartý josparlanǵan. Jobany iske asyrý jeke ınvestordyń qarajaty esebinen júrgiziledi.
«Aldyn ala esepteýlerge súıensek, bir kazıno turaqty jumys isteıtin bolsa, bıýdjetke jylyna shamamen 1,7 mlrd teńge salyq túsýi múmkin. Biraq oǵan qol jetkizý úshin shamamen 8–10 myń adam deńgeıinde sheteldik týrıst aǵyny bolýy kerek», dep túsindirdi E.Sembınov.
Shekaralyq aýdandarda oıyn bıznesin qurý qosymsha jumys oryndaryn ashýǵa yqpal etedi. Týrızm basqarmasynyń málimetinshe, bastapqy kezeńde shamamen 140 turaqty jumys ornyn qurý qarastyrylyp otyr. Odan keıin ınfraqurylymnyń damýyna qaraı bul kórsetkishti 500-ge deıin jetkizý kózdelgen.
Týrıstik oıyn-saýyq ınfraqurylymyn damytý shaǵyn jáne orta bızneske de paıdaly. Iаǵnı týrıster kóbeıgende qoǵamdyq tamaqtaný, kólik qyzmeti jáne basqa da servısterge suranys artyp, kásipkerlik belsendilik kúsheıedi. Básekelestik bolady, bul sapanyń artýyna jumys isteıdi.
Zaısan aýdandyq máslıhatynyń tóraǵasy Erkebulan Zaǵyparov qos aýdanda qolǵa alynatyn oıyn bıznesi jobasy shekaralyq aımaqtardyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna tyń serpin beretinin aıtady. Degenmen depýtat «taıaqtyń eki ushy» bolatyn sııaqty, bul máseleniń de ekinshi jaǵy bar ekenin esten shyǵarmaýdy eskertti.
«Shekaralyq aýdandarda oıyn bıznesi aımaqtaryn ashý shetelden týrıster kóbirek tartýǵa septigin tıgizedi. Bul áleýmettik-ekonomıkalyq turǵydan da tıimdi. Eger joba iske assa, jańa qonaqúıler, qyzmet kórsetý oryndary ashylyp, jergilikti halyqqa jumys oryndary paıda bolady, memleketke qosymsha salyq túsedi. Taǵy bir mańyzdy másele – oıyn ortalyqtarynyń sheteldikterge ǵana qyzmet kórsetýi. Bul rette zań talaptarynyń saqtalýyn qatań qadaǵalaý qajet. Qazaqstan azamatynyń, ásirese jastardyń qumar oıynǵa aralasýyna jol berilmeýge tıis. О́ıtkeni onyń áleýmettik, rýhanı áseri bolýy múmkin. Sondyqtan osy jaǵyn da qaperden shyǵarmasaq», dedi aýdandyq máslıhat tóraǵasy.
Týrızm basqarmasynyń habarlaýynsha, bul joba sheteldik kelýshilerge arnalǵan jáne týrızmdi damytý quralynyń biri retinde ǵana qarastyrylǵan. Kazıno qyzmetin lısenzııalaý, olardyń jumysyn baqylaý men zań talaptarynyń saqtalýy, sondaı-aq qarjylyq operasııalardyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý, kámeletke tolmaǵandardy kirgizbeý, qoǵamdyq tártipti qadaǵalaý sııaqty máseleler ýákiletti memlekettik organdardyń quzyretinde bolady jáne elimizdiń qoldanystaǵy zańnamalary sheńberinde júzege asyrylady.
Shyǵys Qazaqstannyń shekaralyq aýdandary – Marqakól men Zaısanda sheteldik týrısterge arnalǵan oıyn bıznesi aımaqtaryn ashý múmkindigi qarastyrylyp jatyr. Joba ekonomıkalyq turǵydan tıimdi bolǵanymen, onyń áleýmettik jáne rýhanı áserin de eskerý qajet deıdi mamandar. Sondyqtan jobany iske asyrý kezinde zań talaptarynyń saqtalýy men qoǵamdyq tártipti qatań qadaǵalaý mańyzdy. Jalpy alǵanda, bul bastama shekaralyq aýdandardaǵy týrızmdi damytý men ekonomıkany jandandyrýdyń tıimdi quraly bolary sózsiz.
Shyǵys Qazaqstan oblysy