Ásilinde ólim aqıqat bolǵanymen, ony tirshilik ıesi árqıly qabyldasa kerek. Taǵdyrdyń taýsylmas taýqymetke toly buralań joly aqyndardyń da ózegin ashy óksikteı tilgileıtini daýsyz. Tirshiliginde qara óleńniń qaınarynan qanyp ishken sóz zergerleri de óleńge ólim kúıin engizip, júregine aýyr júk artqanyn olardyń esti poezııasynan ańǵaramyz. Árıne, árkimniń taǵdyry árqıly ǵoı.
«О́lim kúıi – tátti kúı» deıdi Maǵjan. Bul tarmaq ajal apanynyń sazyna eltigen, ólim kúıine balqyǵan jannyń jaryq jalǵanmen baılanysy úzilgendeı kúıge túsiredi.
«Qajydym endi kúsh bitti,
Kóńilsiz, salqyn, kún bultty.
Jel buıyǵyp terbeled,
Áldekimniń ólgenin,
Áńgime ǵyp kúńirened,
Jel, kúńirenbe, jasyń tyı,
О́lim kúıi – tátti kúı», degen shýmaq ón boıyńdy shymyrlatpaı qoımaıtyny anyq. Tuńǵıyqqa toly tylsymnan tamyr tartqan tarmaqtar kisi janyn jabyrqatpaı qoımaıdy dep paıymdaımyz. О́lim aqıqat desek te, Maǵjannyń bul shýmaǵy sher teńizine tarata túsetini ras.
Otyz birinde jaryq jalǵanmen qosh aıtysqan Baýyrjan Úsenovtiń ǵajap jyrlary oıly oqyrman jadynda altyn qariptermen saqtalyp qalǵany daýsyz. «Búırek týraly jyr» degen shyǵarmasy kimdi de bolsyn tolǵandyrmaı qoımaıtyny anyq.
«Bir óksik alqymyma kep turady,
Shýlaıdy kóńilimniń kók turaǵy.
Buıyǵyp búıirimde búlkildegen,
Búıregim túbi meni jep tynady»,
degen Baýyrjan aqynnyń jyrynan janaıqaıy estiledi. Osy shýmaqty oqyp otyryp, aqynnyń ajaly neden keletinin sezgendeı kúı keshesiń. Erte jabysqan derttiń esil erdi baqıǵa áketkenine qynjylasyń.
Rasynda talantty tóbege kóteretin de, tómenge túsiretin de – ortasy, qoǵamy. Árıne, taǵdyr deımiz, jazmysh deımiz, taǵy bir anyqtama tabarmyz. Qalaı desek te, ón boıyndaǵy talantyn ashyp kórsetpegen kúıi qanshama daryn ózin joǵaltty deseńizshi. Olardyń mańdaıyna jazylǵan taýqymetin sezinýdiń ózi aýyr.
On jasqa jetpeı jatyp-aq «ǵarysh tartý etken talant» atanǵan, «qubylys» retinde baǵalanǵan Nıka Týrbınanyń kelte ǵumyry qasiretke toly ekeni ras. Toǵyz jasynda «Jızn moıa – chernovık» dep shynynda da asqan talant ıesi ǵana aıtsa kerek.
Evtýshenko tóbesine kótergen talant sol Jenıa kókesiniń alqalaýymen muhıt asty, Italııada qolyn sermep óleń oqydy. Osylaısha, bala kúninde sheksiz baqytqa bólendi emes pe? Alaıda qoǵamy shynashaqtaı qyzdy mazaqqa aınaldyrǵan soń jazmyshtyń jazýymen 27 jasynda fánı jalǵanǵa qol bulǵady. Biraq ol 12 jasynda Anna Ahmatovadan keıin «Altyn arystan» syılyǵyn ıelendi.
«Jeńimpazdardy jeńemin deme,
Taǵdyry onyń bólek tym.
Bárin de erte kóremin deme,
Aıtshy, men kimge kerekpin?
Jeńimpazdar rasy jeńile almas,
Ýaqytsha bir-aq bári de»,
degen onyń osy bir jyrynan da janushyra aıqaılaǵan aqynnyń sońǵy serpilisi, umtylysy baıqalady, ón-boıyńdy meń-zeń kúıge túsiredi.
Jambyldyq jastar Tekturmas qorymyna jıi atbasyn burady. Qabirstanǵa erikkennen nemese zerikkennen barmaıdy. Olar taǵdyrly aqyn Serik Tomanovtyń rýhyna quran baǵyshtap jatady. О́ıtkeni jambyldyq aqyndarǵa Serik Tomanov aldyńǵy býyn qalamgerlerdiń eshbirinen bir mysqal da kem emes. Sodan da bolsa kerek, keıingi tolqyn Seriktiń jyrlarymen sýsyndap ósti.
«Sharýa edim tirliktiń kóshine ergen,
Taýsap tattym jerdegi nesibemnen
Kóp jyl boldy máńgilik uıqydamyn,
Topyraǵym buıyrdy osy jerden»,
dep bastalatyn aqynnyń «Epıtafııa» degen óleńindegi osy bir shýmaq basymyzda shyńyldap turyp alatyny aqıqat.
Qabirstandaǵy zırattar ishinen Seriktiń qulpytasyn jazbaı tanısyń. Kóksur tústi qulpytas sonadaıdan kózge ottaı basylady. Talastyń tolqynymen terbelip óleń jazǵan aqynnyń denesi de ózen arnasynan alys ketpegen. Áýdem jerde taıtalasqa toly tirshilikpen jarysyp Talas aǵyp barady.
«Eı, tiriler! О́mir joq ólim barda.
Tilegim sol: soqpasyn jolyń jarǵa,
Qý tirliktiń baǵasyn bilgiń kelse,
Kóz qyryńdy salyp qoı qorymdarǵa»,
degen Serik aqynnyń ǵajap jyrlary jadymyzdan óshpek emes. Tek onyń óleńderine kóz qyrymyzdy salyp, jańǵyrtyp júrmiz be degen jalǵyz suraq janymyzdy jegideı jeıdi. О́ıtkeni Serik bıyl 70 jasqa toldy ǵoı.
Rasynda óleńdi aqyn janynan órilgen aıryqsha qubylys, kóńil túkpirinen tógilgen kúı dep jatamyz. Bir-birinen oıynyń salmaǵy da, jyrynyń qýaty da bólek talanttardyń bes kún jalǵanda taǵdyrdan opyq jegeni janǵa batady. Áıtkenmen, olar syrshyl, oıshyl óleńderimen jadymyzda qala bermek. Al ólim men ómir arasyndaǵy bes kún jalǵan aqyndardyń shyǵarmashylyǵynda ártúrli sıpatta áli de kórinis tabatyny anyq. О́ıtkeni ómir jalǵan bolsa, ólim – haq.