Keıingi jyldary elimizde adam janyn túrshiktiretin qanshama shetin oqıǵalar boldy. Áleýmettik jelini aqtarsańyz boldy, kópqabatty úıdiń terezesinen sábıin laqtyrǵan ana, atasyn tepkilegen bala, sheshesinen bezingen qyz haqynda qańǵyrǵan aqparattarǵa kezigip janyńyz túrshigedi.
Japon ádebıetiniń áıdik qalamgeri Iýkıo Mısımanyń «Altyn ǵıbadathana» atty romanynyń sońǵy betin qımastyqpen japqanda qazirgi qazaq qoǵamyndaǵy jaǵa ustatarlyq rezonansty oqıǵalar týraly ǵalam nazaryn aýdarar nebir týyndylar jazýǵa bolatynyna kózimiz jetti. Sóıtti de, «osyndaı rýhanı quldyraýymyzdyń sebep-saldaryna qalamgerlerimiz nege tereńinen úńilmeıdi?» degen suraq kómeıimizge kepteldi. Basty keıipker Mıdzogýtı «Altyn ǵıbadathanany» órtep jibergeni syndy biz de obal-saýap uǵymyn jerlep, ulttyń «uıat bolady» degen qudiretti eki aýyz sózin otqa tastaǵanymyzdy, sonyń saldarynan sanadaǵy qudaılyq senim ólip, qatygezdenip ketkenimizdi sezdik.
Árıne, 1950 jyly Japonııanyń Kıoto qalasyndaǵy ǵıbadathananyń órtenýi men búgingi tanym-túsinigimizdegi qasıetti uǵymdardyń qunsyzdanýyn bir-birine qabystyra qıystyrý qısynǵa kelmes. Dese de, býdda dinin berik ustanǵan jas jigittiń kúná istemek bolǵanda altynmen aptalyp, kúmispen qaptalǵan Altyn ǵıbadathananyń kólge shaǵylysqan beınesi kóz aldyna kele qoıatyny, osy bir minájat ornyna degen sheksiz mahabbaty aram oılaryna tusaý salatyny, aqyrynda sol qasıetti ordada shákirt bolyp júrip, qııaldaǵy pák dúnıeniń lastyǵyna kózi jetip, ishki seziminiń kúıregeni oqyrmandy ári-sári kúıge túsiredi. Bir kezderi «uıat boladymen» ósken biz de romannyń basty keıipkeri syndy obal-saýapty jyraqqa qaldyryp, qarapaıym qaǵıdalardy qıratqanbyz. Sol sebepti de tar qursaǵyn keńitip, tas emshegin jibitken shaqalaǵyn kópqabatty úıdiń terezesinen laqtyryp, aqyrynda ózi de sekirip jan tapsyrǵan ananyń zaryn estimeımiz. Estisek te, selt etpeımiz.
Iá, syrt kózben qarasańyz, tilinde múkisi bar, aınalasynan ylǵı da jábir kórgen kekesh Mıdzogýtıdiń búkil japon ultynyń rýhanı ordasy sanalatyn jádigerdi órtep tastaǵany – qylmys. Biraq jazýshy Iýkıo Mısıma osy bir qylmystyń astaryna ózgeshe dúrbimen kóz qadap, balań jigittiń basynan ótken taǵdyr arqyly adamnyń san qatparly ishine úńilip, rýhanı daǵdarystyń mánin ashady.
Anasy úıge kelgen qonaqpen zına jasap, ákesiniń kózine shóp salatyny, osynyń bárin biletin ákesiniń sharasyz únsizdigi, tipti din jolynda júrgenderdiń de kúnáǵa belshelep batatyny, munyń syrtynda ǵıbadathanadaǵy dinbasylar janyn áreń baǵyp júrgen qarapaıym halyqtyń sadaqasyna kún kóretini syndy jaıttardy oqı otyryp, qatygezdik pen qıratýǵa degen qushtarlyqtyń qaıdan paıda bolatynyn, ulylyq pen dármensizdik qatar ómir súre almaıtynyn ańǵarasyz.
Mıdzogýtı syndy qoǵamnan ózine laıyqty oryn taba almaǵan, bala kezden túrli psıhologııalyq qysym kórip ósken jaraly jandardyń búgin de az emesin oılaısyz. Sóıtesiz de, olardyń árqaısysy túbi ózderiniń «Altyn ǵıbadathanasyn» órteıtinin, bul órteýdiń qasireti qanshalyqty zil batpan qaıǵy ákelerin ishteı moıyndaısyz.
Osy oraıda, bir mysal oıǵa oralady. Erterekte mektepte birge oqyǵan joldas bala boldy. «Jýas aǵash qurtqa, jýas adam jurtqa jem» degendeı, álgi balany árkim bir júndep, kúlki etetin. Bala kezde birge oınap, birge júrdik. Qansha qysastyq kórse de qoı aýzynan shóp almas tomaǵa-tuıyq jigittiń er toqymyn baýyryna alyp týlaǵanyn kórmeppiz. Áke-sheshesi ómirden erte qaıtyp, bizden buryn úılendi. Birdi-ekili balaly bolǵannan keıin áıelin oqytpaq bolyp, ósimge aqsha alǵan. Ol qarjy kún sanap ósip, álgini qaıtararlyq qaýqary bolmaı tyǵyryqqa tirelgen. Aqyry ósimqorlar momyn jigittiń baspanasyna kóz tigedi. Marqum áke-shesheden qalǵan qara shańyraqty kóldeneń kók attyǵa bergisi kelmeı, aqyry «úıdi órteıin de, ózim de óle qalaıyn» degen sheshimge keledi. Qonaq bólmesiniń qaq ortasyna otyndyqqa jaraıdy degen júk múkámalynyń bárin úıip, ot qoıady. Ot tutana salysymen, shatyrǵa shyǵyp, ózine qol jumsaıdy... Boldy, bitti... Bul qý dúnıe endi eshkimge joq. Bul momynnyń ǵana oıy bolatyn. Plastık tereze ishke aýa jibermeıdi, tutatqan ot jalyndap baryp, sónip qalǵan. Sóıtip, úı ornynda qalyp, tek esil jan kókke ushyp ketti...
«Altyn ǵıbadathanany» oqyp otyrǵanda óz úıin órtep, jan qımaq bolǵan sol jigittiń jaıy oıymyzdan shyqpaı qoıdy. Ony mazalaǵan túıtkildi máselesiniń bári ósimqorlarǵa tirelip turmaǵanyn, ol da dál Mıdzogýtı syndy bala kezden túrli býllıng kórip, sonyń saldarynan ómiriniń sońyn qaıǵymen túıindegenin ishteı túısindik.