Osy kúni taýdaı talaby bar jastar alynbaıtyn asýdaı kórinetin bıikterdi baǵyndyryp júr. Sony kórgende keýdeńdi qýanysh kerneıdi. Boıyńdy maqtanysh sezimi bıleıdi. Biz búgin álemniń mańdaıaldy oqý orny – Massachýsets tehnologııalyq ınstıtýtyna (MIT) oqýǵa túsken ozat oqýshy týraly áńgimelemekpiz.
Muhıttyń arǵy jaǵyna jol salǵan Nurgúl Egenbergenova elordadaǵy «Nurorda» mektep-lıseıinde oqıdy. Úzdik oqýshynyń fızıka páni boıynsha jetistikteri tańdaı qaqtyrady: respýblıkalyq olımpıadanyń úsh dúrkin altyn medal ıegeri, halyqaralyq Jáýtikov olımpıadasynyń jeńimpazy, Fransııada ótken (IPhO) halyqaralyq fızıka olımpıadasynyń qola júldegeri. Keıipkerimizdiń osy eńbegi elenip, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń jeke qabyldaýynda bolyp, arnaıy syıaqy sertıfıkatyn ıelengen edi. Endi, mine, MIT-ge oqýǵa tústi.
Shyn máninde, bul bedeldi ýnıversıtetke túsý – kez kelgen talapkerge ońaı emes. Máselen, bıylǵy oqý jylynda 29 myńnan asa úmitkerdiń ishinen tek 4-5%-y ǵana shaqyrtý alǵan. Al ózge elderdiń stýdentterine irikteý budan da qatań. Sheteldik talapkerlerdiń nebári 2%-y oqýǵa qabyldandy. Sonyń ishinde bizdiń otandasymyz bar. Ozat oqýshynyń osy jetistigi – jaı ǵana súıinshi habar emes, otandyq bilim júıesi men jas darynnyń kópjyldyq eńbeginiń jemisi hám jeńisi. Biz Nurgúldiń jetistik qupııasyn onyń ustazdary men óziniń ustanymdary arqyly tanyp kórýge tyrystyq.
Halyqaralyq deńgeıdegi oqý oryndaryna túsý barysynda Nurgúlge baǵyt-baǵdar bergen Serjan Jurmaǵambetov shákirtiniń erekshe jaýapkershiligin atap ótti. Onyń aıtýynsha, MIT-ke túsý – kezdeısoq sáttilik emes, júıeli jumystyń nátıjesi. «Nurgúl – erekshe oqýshy. Ol – tek daryndy ǵana emes, sonymen qatar óte tártipti, jaýapkershiligi joǵary jan. Onyń fızıkaǵa qyzyǵýshylyǵy jaı pán deńgeıinde emes, naǵyz zertteýshilik deńgeıde qalyptasqan. Nurgúl – daıyn sheshim kútetin oqýshy emes, kerisinshe, suraq qoıatyn, izdenetin, tereń túsinýge tyrysatyn adam. Mundaı minez ben tózimdilik ony álemdik básekede oq boıy ozyq shyǵardy», deıdi Serjan.
Onyń jetekshisi ári mentory Arnur Qazybekov shákirtiniń kúndelikti kestesi kásibı sportshylardan kem bolmaǵanyn aıtady. «Nurgúl 8-synyptan bastap joǵary matematıkany, dıfferensıaldyq teńdeýlerdi ıgerip, mektep baǵdarlamasynan áldeqaıda alǵa ozdy. Bizdiń daıyndyǵymyz aptasyna 6 kún, kúnde keshki saǵat 20.30-ǵa deıin jalǵasatyn. Eń bastysy – Nurgúl ózi ǵana damyp qoımaı, aınalasyna da paıdasyn tıgizedi. Qazirdiń ózinde ol 8-synyptyń eki oqýshysyna mentor bolyp, olardy respýblıkalyq deńgeıge shyǵardy. Bul onyń tulǵalyq kemeldigin kórsetedi», deıdi Arnur.
Keıipkerimizdiń tárbıeshileri men jaqyndary onyń sabyrly minezi men qarapaıymdylyǵyn aıryqsha ataıdy. Ony ózgelerden erekshelendiretin qasıeti – jeńiske mastanbaı, qatelikten sabaq ala bilýi. Al Nurgúldiń ózinen bolmysyn 3 sózben sıpattaýdy suraǵanymyzda armanshyl, óziniń ishki menimen syrlasatyn, árqashan ózine esep beretin, talapshyl adam ekenin aıtty. «Úlken adam bolý úshin ǵalamda, Úlken arman kerek eken adamǵa», dep aqyn Muhtar Shahanuly jyrlaǵandaı, onyń bilimge degen qushtarlyǵy bala armanynan bastaý alǵan.
– О́zbekstannyń Naýaı óńirinde dúnıege esigin ashtym. 6 jasymda atajurtqa otbasymmen kóship keldik. Aýylda óskendikten, túngi aspandaǵy juldyzdardy anyq kóre alatynmyn. Sondyqtan ǵaryshty zerttegim keletin. Biraq tek astronomııaǵa baılanyp qalǵanym joq. Fızıka ǵylymynyń basqa da baǵyttaryna qyzyǵamyn. Sol sebepti de álemdegi eń úzdik tehnologııalyq ýnıversıtetke túsýdi maqsat ettim. MIT-ke ótinish tapsyrýdy ótken jyldyń qyrkúıek aıynda bastadym. О́z kezeginde «IELTS», «SAT» sııaqty sertıfıkattaryn tapsyryp, motıvasııalyq esseler jazdym. Eń qıyn sát ótken jyly jeltoqsan aıynda boldy. Sol kezde halyqaralyq emtıhandar da, suhbattar da, ótinimdi tapsyrý merzimi de, olımpıadalarym da bir mezgilge túsip qaldy. Osynyń barlyǵyn birge alyp júrý qıyn boldy. Biraq eńbegimniń bir kúni aqtalaryna senip, ózimdi jigerlendirdim, – deıdi tabandy oqýshy.
Bizdiń keıipkerimizdiń kásibı joldaǵy tańdaýy bala kúngi armanynan alystamady. Fızıka baǵytyn tańdady. Ol ýnıversıtette tek bilim alyp qoımaı, jaqsy tájirıbe jınap, ony bakalavrdan bastap jańa tehnologııalarǵa aınaldyrýǵa úles qosýdy kózdeıdi. Onyń aıtýynsha, sol maqsatyn iske asyrýǵa MIT dál keledi. О́ıtkeni osy joǵary oqý ornynda «praktıkalyq ınnovasııa» jaǵyna kóbirek kóńil bólinedi.
Endi Nurgúl Egenbergenova MIT-te fızıka jáne ınjenerlik baǵytty tereńdetip oqýdy josparlap otyr. Onyń armany – álemdik deńgeıdegi bilimdi ıgerip, elimizdiń tehnologııalyq áleýetin kóterýge úles qosý.