Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Túrkistanǵa sapary barysynda ótken oblys jurtshylyǵymen kezdesýde 70 jyldan beri jóndeý júrgizilmegen Kentaý jylý energııa ortalyǵyn jańǵyrtýǵa qomaqty qarjy bólingenin atap ótti. «Sondaı-aq taǵy bir mańyzdy másele – oblysta salynyp jatqan bý-gaz qondyrǵysynyń qurylysyn tezdetý kerek. Jumys sozylyp ketti. Úkimetke jáne «Samuryq-Qazynaǵa» osy máseleni qatań baqylaýǵa alýdy tapsyramyn», dedi Prezıdent. Osy oraıda Premer-mınıstr Oljas Bektenov Túrkistan oblysynda qýaty 1000 MVt bolatyn bý-gaz qondyrǵysy bazasynda salynyp jatqan elektr stansasynyń qurylysyn tekserdi.
Memleket basshysynyń tapsyrmasymen júzege asyrylyp jatqan joba Ulttyq elektr jelisiniń turaqty jumys isteýin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Saıram aýdanynda Oljas Bektenov pen Túrkistan oblysynyń ákimi Nuralhan Kósherov elimizdegi eń iri gaz elektr stansasynyń qurylysy boıynsha júrgizilip jatqan jumyspen tanysty. Joba jalpy qýaty 1000 MVt bolatyn 4 gaz týrbınasy, 4 kádege jaratý qazandyǵy jáne 2 bý týrbınasyn qamtıdy. Qoldanylyp otyrǵan bý-gaz qondyrǵysy tehnologııasy paıdalanylǵan gaz jylýyn iske asyryp, qosymsha elektr energııasyn óndirýge múmkindik beredi jáne zamanaýı jylý energetıkasyndaǵy eń tıimdi ári ekologııalyq taza tehnologııalardyń biri sanalady. Stansanyń artyqshylyǵy – onyń joǵary manevrli qabiletinde jáne jelide tapshylyq týyndaǵan jaǵdaıda jetispeıtin qýatty jedel túrde tolyqtyrý múmkindiginde. Premer-mınıstrge jobanyń qazirgi jaǵdaıy týraly baıandaldy. «Samuryq-Qazyna» AQ-nyń enshiles uıymy «Túrkistan BGQ» JShS basqarma tóraǵasy Ulan Búrkitov nysandy 2026 jyldyń sońyna deıin iske qosý josparlanyp otyrǵanyn habarlady. Búginde negizgi nysandardyń, onyń ishinde bas ǵımarat pen taratý qurylǵylarynyń irgetastary daıyn. Bas ǵımarattaǵy jobada kórsetilgen oryndarǵa generatorlary bar tórt gaz týrbınasy (Siemens Energy) ornatylǵan.
«Memleket basshysy Ulttyq quryltaı otyrysynda jańa qýat kózderin iske qosý búgingideı energııany kóp qajet etetin ekonomıkany damytýdaǵy tıisti shart ekenin atap ótti. Tirshilikke qajetti júıelerdiń turaqty jumysyn qamtamasyz etý, ornyqty energetıkalyq bazany qalyptastyrý – Úkimettiń negizgi mindetteriniń biri. Túrkistan oblysynyń qarqyndy damyp kele jatqanyn kórip otyrmyz, óńirdiń ónerkásipte, aýyl sharýashylyǵynda áleýeti joǵary. BGQ jobasyn júzege asyrý ońtústik óńirge qosymsha qýat rezervin qurýǵa, energııa júıesiniń turaqtylyǵyn nyǵaıtýǵa múmkindik beredi. Salynyp jatqan stansa óńirdiń odan ári áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń mańyzdy elementine aınalyp, jańa ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýǵa negiz bolady», dedi O.Bektenov.
Jobanyń bas merdigeri – otandyq jáne ońtústikkoreıalyq kompanııalardan qurylǵan konsorsıým. Qurylys alańyna myńnan astam adam men 150 birlik mamandandyrylǵan tehnıka jumyldyrylǵan. Tiginen qurastyrylatyn qurylys nysandary salynyp jatyr: ǵımarattardyń qańqalary montajdalyp, metall konstrýksııalar ornatylýda, qabyrǵalar qaptalyp, basqa da jumystar júrgizilip jatyr. Elektr stansasynyń negizgi tehnologııalyq jabdyqtary tolyq kólemde jetkizilgen. Joba iske qosylǵan soń, 600-den astam turaqty jumys orny ashylady.
Qazir Túrkistan oblysy boıynsha elektr energııasyn tutynýdyń ortasha kólemi 445 MVt-ty quraıdy, al ishki generasııa kólemi 136,5 MVt deńgeıinde. Stansany iske qosý óńirdegi qýat tapshylyǵyn tolyǵymen jabýǵa, eń joǵary júktemeler kezeńinde energııa júıesiniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Energetıka mınıstrliginiń deregine sáıkes elimizde ótken jyly 123,1 mlrd kVt·saǵ elektr energııasy óndirildi (2024 jyly – 117,9 mlrd kVt·saǵ). «Tekeli energokesheni» JShS-da úsh gaz týrbınalyq qondyrǵynyń qurylysyn aıaqtaý jáne «Topar basty energııa taratý stansasy» JShS-da eskirgen týrboagregatty aýystyrý qosymsha 166 MVt qýat óndirýge múmkindik berdi. Bıyl jańa generasııany iske qosý arqyly 1980 MVt elektr energııasyn qamtamasyz etý jáne almastyrý aıasynda 683 MVt qýat engizý josparlanyp otyr.
Premer-mınıstr Energetıka mınıstrligine «Samruk-Kazyna Construction» AQ-men birlesip, barlyq tórt gaz týrbınasyn iske qosý merzimderin saqtaı otyryp, ekologııalyq talaptardy oryndaýdy jáne jelilik ınfraqurylymmen úılestirýdi qamtamasyz ete otyryp, bý-gaz elektr stansasyn salý jobasyn ýaqtyly júzege asyrýdy tapsyrdy.
Sonymen qatar Úkimet basshysy Túrkistan oblysyna jumys sapary barysynda «Taza Qazaqstan» bastamasy aıasyndaǵy «Móldir bulaq» aksııasyna qatysyp, Saıram aýdany Aqbulaq aýylyndaǵy «Aq-Ata» bulaǵyn tazartý men abattandyrý jumysyna atsalysty. Jergilikti turǵyndar men eriktiler bulaq kózin arshyp, aınalasyn retke keltirip, aǵash kóshetterin ekti.
Oblys ákiminiń orynbasary Nurbol Turashbekov óńirde 1,5 myńǵa jýyq bulaq kózin tazartý josparlanyp otyrǵanyn jetkizdi. Bıyl 23 naýryzda bastalǵan «Móldir bulaq» aksııasynyń alǵashqy kezeńi alty óńirdi qamtıdy. Túrkistan, Jambyl, Qyzylorda, Almaty, Jetisý oblystary men Shymkent qalasynda ornalasqan 29 bulaqtyń kózi ashylyp, aınalasy abattandyrylyp jatyr. Kelesi kezeńde bul jumys basqa óńirlerde jalǵasady. Bulaqtardy tazalaý, irgeles aýmaqtardy retteý, tabıǵatty aıalaý mádenıetin nasıhattaý sharalary júıeli túrde júrgiziledi.
«Memleket basshysynyń tabıǵatqa uqypty qaraý jónindegi bastamasy azamattardyń qoldaýy arqasynda Konstıtýsııa deńgeıinde tıisti quqyqtyq turǵyda bekitildi. Memlekettiń mindeti – adamnyń ómiri men densaýlyǵyna qolaıly qorshaǵan ortany qalyptastyrý. «Taza Qazaqstan» bastamasy qoǵam men memlekettiń kúsh-jigerin biriktire otyryp, jalpyulttyq qozǵalysqa aınaldy. Bul – nátıjeli, jasampaz patrıotızmniń aıqyn úlgisi. Búgingi tańda aksııa senbiliktermen, aǵash egýmen ǵana shektelmeıdi. «Móldir bulaq» bastamasy tabıǵı bulaqtar men sý aıdyndaryn qamtı otyryp, aıasyn keńeıtýde, sondaı-aq sý resýrstaryn utymdy paıdalaný máselesiniń mańyzyn jalpy qoǵamdyq deńgeıde kóterip otyr», dep atap ótti O.Bektenov.
Túrkistan oblysy