Medısınanyń eń úlken jetistikteriniń biri vaksına – aǵzany juqpaly aýrýlardan qorǵaýdyń eń senimdi tásili. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimeti boıynsha, vaksınasııa jyl saıyn álemde 3-5 mln adamnyń ómirin saqtap qalady.
Elimizde balalardyń negizgi ekpelermen qamtylý deńgeıi joǵary. 2025 jylǵa arnalǵan josparǵa sáıkes, egilgen bala sany kútiletin kórsetkishtiń shamamen 95%-yn quraıdy. Aıtalyq, Almaty qalasynyń Almaly aýdanynda jańa týǵan balalar arasynda dıfterııa, kókjótel, sirespege qarsy vaksınasııamen qamtylý deńgeıi orta eseppen 95-97% boldy. Perzenthanada, ómiriniń 1-4 kúninde nárestelerge V vırýsty gepatıtine, týberkýlezge (BSJ) qarsy ekpe júrgiziledi. 2 aılyq shaǵynda balalar kókjótelge, dıfterııaǵa, sirespege (AKDS), polıomıelıtke, V gepatıtine, b tıpti gemofıldi ınfeksııaǵa, pnevmokokk ınfeksııasyna qarsy keshendi vaksınasııa alady. 3-4 aılyq kezde osy ınfeksııalarǵa qarsy vaksınasııa jalǵasady, onyń ishinde pnevmokokk ınfeksııasyna qarsy vaksınanyń ekinshi dozasy engiziledi. Týǵanyna 12-15 aı bolǵan balalarǵa qyzylsha, qyzamyq, epıdemııalyq parotıtke qarsy ekpe, sondaı-aq polıomıelıt pen pnevmokokk ınfeksııasyna qarsy vaksınasııa júrgiziledi. 1,5 jasta kókjótel, dıfterııa, sirespe, polıomıelıt, b tıpti gemofıldi ınfeksııaǵa qarsy revaksınasııa jasalady. Keıin vaksınasııa mektep jasynda jalǵasady.
Mamandardyń aıtýynsha, juqpaly aýrýlardyń taralýynyń aldyn alý úshin halyqtyń keminde 95%-y vaksınasııalanǵan bolýy qajet. Mundaı deńgeı ujymdyq ımmýnıtetti qalyptastyrady. Ol egilgen adamdardy ǵana emes, medısınalyq sebepterge baılanysty vaksına ala almaıtyn adamdardy da qorǵaıdy.
Profılaktıkalyq egýler – balalardyń densaýlyǵyn qorǵaýdyń eń tıimdi ári qaýipsiz tásilderiniń biri. Vaksınasııanyń arqasynda kóptegen qaýipti ınfeksııalardyń taralýy aıtarlyqtaı azaıdy, búkil álemde qaterli aýrýlardyń mıllıondaǵan jaǵdaıynyń aldyn alýǵa múmkindik týdy.
Almagúl QALIBEKOVA,
Almaty qalasy Almaly aýdanynyń sanıtarlyq epıdemıologııalyq baqylaý basqarmasy epıdqadaǵalaý bóliminiń basshysy