Jaqyn adamnan aıyrylý – kez kelgen adam úshin aýyr soqqy. Osyndaı kezeńde týystar tek qaıǵyny eńserip qana qoımaı, birqatar quqyqtyq máselelerdi de sheshýge májbúr bolady. Sonyń eń mańyzdylarynyń biri – murany rásimdeý, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Kóp jaǵdaıda azamattar bul isti keıinge qaldyryp, naqty merzimder men talaptardy eskermeıdi. Sonyń saldarynan týystar arasynda daý týyndap, is sotqa deıin jetip, tipti muradan aıyrylyp qalý jaǵdaılary kezdesedi.
Zańdy túrde muragerlik mura qaldyrýshynyń adamnyń qaıtys bolǵan kúninen bastalady. Osy sátten bastap muragerlerge óz quqyqtaryn rásimdeý úshin 6 aı ýaqyt beriledi. Eger osy merzim ishinde notarıýsqa júginbese, murager muradan aıyrylyp qalýy múmkin. Mundaı jaǵdaıda merzimdi tek sot arqyly, dáleldi sebepter bolǵanda ǵana qalpyna keltirýge bolady.
Murany rásimdeý notarıýs arqyly júzege asady. Notarıýs muragerlik isti ashyp, ósıettiń bar-joǵyn anyqtaıdy, muragerlerdi belgileıdi, qajetti qujattardy qabyldaıdy jáne muragerlik quqyq týraly kýálik beredi. Qujattardyń qatarynda muragerdiń jeke kýáligi, qaıtys bolý týraly kýálik, týystyqty dáleldeıtin qujattar, marqumnyń sońǵy turǵylyqty jeri týraly anyqtama, sondaı-aq múlikke qatysty qujattar bolýy tıis. Qajet bolǵan jaǵdaıda notarıýs qosymsha qujattardy da talap etýi múmkin.
Ádilet departamentiniń túsindirmesi: Sot aktilerin qaıta qaraý týraly azamattar neni bilýi kerek?
Mura eki jolmen rásimdeledi: ósıet boıynsha nemese zań boıynsha. Eger ósıet bolsa, múlik marqumnyń erkine sáıkes bólinedi. Degenmen, keıbir sanattaǵy adamdar, atap aıtqanda kámeletke tolmaǵan nemese eńbekke jaramsyz balalar, eńbekke jaramsyz ata-analar men jubaıy mindetti úleske ıe bolady. Al ósıet bolmaǵan jaǵdaıda, mura zańda belgilengen kezektilik boıynsha bólinedi: aldymen jubaıy, balalary men ata-anasy, al olar bolmaǵan jaǵdaıda basqa týystarǵa ótedi.
Tájirıbede azamattar jıi jiberetin qatelikter de bar. Sonyń biri – «múlikti paıdalanyp júrsek, ol avtomatty túrde bizdiki» degen qate túsinik. Shyn máninde, notarıýstyń rásimdeýinsiz menshik quqyǵy zańdy túrde bekitilmeıdi. Sondaı-aq keıbir adamdar mura quramyndaǵy múlikti jasyrýǵa tyrysady. Bul óz kezeginde týystar arasyndaǵy janjalǵa jáne sot daýlaryna ákelýi múmkin. Taǵy bir keń taraǵan qatelik – notarıýsqa kesh júginý. Kópshilik «keıin rásimdeımin» dep júrip, zańda belgilengen 6 aılyq merzimdi ótkizip alady.
Eger murany qabyldaý merzimi ótip ketse, máseleni eki jolmen sheshýge bolady. Birinshisi – basqa muragerlerdiń kelisimi arqyly, ekinshisi – sotqa júginý arqyly merzimdi qalpyna keltirý. Alaıda sot prosesi qosymsha ýaqyt pen shyǵyndy talap etetinin eskergen jón.
Quqyqtyq saýat – ýaqyt talaby
Muragerlikke qatysty taǵy bir mańyzdy jaıt – marqumnyń qaryzdary. Muragerler tek múlikti ǵana emes, sonymen qatar onyń mindettemelerin de qabyldaýy múmkin. Olardyń qataryna banktik nesıeler, salyqtar jáne kommýnaldyq qaryzdar jatady. Degenmen, muragerler qaryz boıynsha tek alǵan múliktiń quny sheginde ǵana jaýap beredi. Eger qaryz kólemi múlikten asyp ketse, artyq bóligi óndirilmeıdi. Al alıment nemese aıyppul sııaqty jeke mindettemeler muragerlerge ótpeıdi.
Sondyqtan murany rásimdeý barysynda azamattarǵa notarıýsqa ýaqytynda júginý, barlyq qajetti qujattardy jınaý, múlik týraly tolyq ári shynaıy aqparat berý, sondaı-aq marqumnyń qaryzdary jóninde aldyn ala málimet alý usynylady. Qajet bolǵan jaǵdaıda mamandardyń keńesine júgingen jón. Murany rásimdeý – jaı ǵana formaldy rásim emes, ol muragerlerdiń quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan mańyzdy zańdy prosess. Ýaqtyly jáne durys áreket etý artyq daý-damaı men sot máselelerinen saqtaıdy.