Qaraǵandy oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıi kúrdeli jóndeýden keıin jańa kelbetke enip, qala turǵyndary men qonaqtaryna rýhanı esigin qaıta ashty.
Mýzeı ǵımaratyna sońǵy ret 2011 jyly kúrdeli jóndeý júrgizilgen eken. Araǵa 15 jyl salyp qolǵa alynǵan jańǵyrtý jumysy mýzeı keńistigin jańa mazmunmen tolyqtyryp, ony zamanaýı mádenı-tanymdyq ortalyqqa aınaldyrdy. Byltyr bastalǵan jóndeý jumysyna 400 mln teńgeden asa qarajat jumsalypty.
Murajaı dırektorynyń orynbasary Móldir Bolattyń aıtýynsha, jańartý barysynda ekspozısııa mazmunyn baıytýmen qatar, sıfrlyq tehnologııalar men jasandy ıntellekt múmkindikterin engizýge basymdyq berilgen.
«Ekspozısııalardy jańartýdaǵy negizgi maqsat – kelýshilerge tarıhty jańasha formatta usyný. Qazir álem sıfrlyq tehnologııalar men jasandy ıntellekt dáýirine qadam basty. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2026 jyldy Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııalaǵan edi. Osyǵan sáıkes mýzeı jumysynyń 80 paıyzy sıfrlandyryldy. Jasandy ıntellekt kómegimen ekskýrsııa júrgizetin jańa alańdar da paıda boldy», deıdi mýzeı dırektorynyń orynbasary.
Jańarǵan mýzeıge tabaldyryq attaǵan jan aldymen kóne dáýirler álemine sapar shekkendeı áser alady. Ekspozısııalar dınozavrlar dáýirinen bastalady. Arnaıy ornatylǵan ınteraktıvti taqta arqyly jasandy ıntellekt jasaǵan shaǵyn derekti fılmdi tamashalaýǵa bolady. Al saqtar men ǵundar kezeńine arnalǵan bólimde sol zamannyń tynysy zamanaýı tehnologııa arqyly qaıta jańǵyryp, qonaqty tarıh qoınaýyna jeteleıdi.
Jasandy ıntellekt tarıhı tulǵalardyń beınesine de jańa sıpat bergen. Kónergen fotosýretter óńdelip, búgingi zamannyń sapaly fotoapparatymen túsirilgendeı áser beredi. Sonymen qatar kóne mýzykalyq aspaptardyń únin tyńdaýǵa múmkindik bar. Máselen, ınteraktıvti taqtadan jetigenniń beınesin túrtseńiz, birden kúı áýeni tógilip, aspap týraly qysqasha málimet ekranda paıda bolady.
Zamanaýı tehnologııa mýzeı keńistigin tıimdi paıdalanýǵa da jol ashqan. Burynǵydaı uzyn-sonar mátin jazylǵan qaǵaz anyqtamalardyń ornyna ınteraktıvti taqtalar ornatylǵan. Bir ǵana ekran arqyly ondaǵan, tipti júzdegen jádiger jaıly málimet alasyz. Mýzeıge kelgender úshin erekshe áser syılaıtyn taǵy bir tus – Abylaı hannyń keńesshisi bolǵan áýlıe Buqar jyraýdyń beınesi. Jasandy ıntellekt arqyly jyraýdyń kelbetine jan bitip, tipti kelýshilerge bata beredi.
Jalpy, mýzeı ekspozısııasy 13 zaldan turady. Onda óńir tarıhy kóshpeli ımperııalar dáýirinen bastap Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdik kezeńine deıingi ýaqytty qamtıdy. Arheologııalyq oljalar, qola jáne erte temir dáýiriniń jádigerleri, qazaq halqynyń materıaldyq mádenıeti, sondaı-aq Qaraǵandy qalasy men oblysynyń qalyptasý tarıhy keńinen kórsetilgen.
Mýzeıdiń bir buryshynda álemge tanymal boksshylar Gennadıı Golovkın men Serik Sápıevtiń sporttaǵy jetistikteri tanystyrylady. Qazir mýzeı qorynda 154 myńnan asa jádiger saqtaýly. Jańǵyrtylǵan ekspozısııalar sol qundylyqtardy kelýshilerge jańa tásilmen usynyp otyr.
Mamandardyń aıtýynsha, mýzeıdiń jańarýy óńirdegi týrızmniń damýyna da oń yqpal etedi.
«Keıingi jyldary mýzeıge keletin sheteldik týrıster sany kóbeıdi. Olardyń qatarynda Orta Azııa tarıhyn zerttep júrgen ǵalymdar da bar. Bizdiń ekskýrsııa júrgizetin mamandarymyz úsh tilde erkin sóıleıdi», deıdi Móldir Bolat.
Mýzeıdiń tynysy jańa jádigerlermen tolyqqan saıyn keńeıe túspek. Ásirese Shet aýdany aýmaǵyndaǵy Taldy qorymdarynan tabylǵan arheologııalyq oljalar mýzeı qoryn baıytyp tur.
Tarıhı oryn tanystyrylymy Qaraǵandy oblysynyń 90 jyldyq mereıtoıymen oraılastyryldy. О́tken men búgindi toǵystyrǵan bul ıgi is-sharaǵa oblys ákimi Ermaǵanbet Bólekpaev, oblystyq basqarma basshylary, Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Mádenıet komıtetiniń ókilderi, Ulttyq mýzeı men óńirlik mýzeılerdiń jetekshileri, E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ulttyq-zertteý ýnıversıtetiniń ǵalymdary jáne qoǵam qaıratkerleri qatysty.
Ýaqytpen úndese jańarǵan Qaraǵandy oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıi – ótkenniń únin búginge jetkizip, tarıh pen bolashaqty jalǵap turǵan rýhanı orda.
Qaraǵandy oblysy