Elimizde 2023 jyly merzimdi áskerı qyzmet ótkergen azamattarǵa bilim berý granttaryn berý baǵdarlamasy iske qosyldy. Baǵdarlama aıasynda merzimdi áskerı qyzmetin úzdik aıaqtaǵan jastar Ulttyq biryńǵaı testileýsiz joǵary oqý oryndaryna túse alady. Sonymen qatar olarǵa jataqhanadan oryn berilip, shákirtaqy tólenedi. Budan bólek, áskerı kafedraǵa konkýrssyz qabyldaný múmkindigi qarastyrylǵan. Osy múmkindikti qansha jas paıdalandy? Sarbazdarǵa grant berý bastamasy jastardyń áskerge degen qyzýǵyshylyǵyn oıata aldy ma? Egemen.kz tilshisi bul suraqqa jaýap izdep kórdi.
Qorǵanys mınıstrliginiń málimetinshe, sońǵy jyldary granttyq baǵdarlamaǵa qatysýǵa nıet bildiretin sarbazdar sany turaqty ósip keledi.
Baǵdarlama iske qosylǵaly 10 myńnan astam sarbaz bilim grantyna ıe bolǵan. Granttardy bólý «Sarbaz 2.0» sıfrlyq júıesi arqyly júrgiziledi.
«2025 oqý jylyna merzimdi áskerı qyzmet ótkergen azamattarǵa 2314 bilim berý granty bólinse, 2026 oqý jylyna 2553 grant qarastyrylǵan. Bul granttar Qorǵanys mınıstrligi, Ulttyq ulan, Shekara qyzmeti, Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi jáne Memlekettik kúzet qyzmeti arasynda úlestiriledi.
Baǵdarlamaǵa elimizdiń barlyq óńirinen jastar qatysyp jatyr. Ásirese Ońtústik Qazaqstan, Almaty, Shyǵys Qazaqstan jáne Aqmola oblystarynan ótinish berýshiler kóp. Grant ıegerleri kóbine IT-mamandyqtar, ınjenerlik-tehnıkalyq baǵyttar jáne aqparattyq qaýipsizdik salalaryn tańdaıdy.
Talapkerler arasynda eń tanymal joǵary oqý oryndarynyń qatarynda Astana IT University, ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti, L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti jáne Q.I. Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq zertteý ýnıversıteti bar», delingen mınıstrliktiń redaksııa saýalyna bergen jaýabynda.
Memlekettik kúzet qyzmeti: Kóktemde shaqyrylǵan sarbazdar ant qabyldady
«Ásker maǵan ómirlik baǵyt berdi»Túrkistan oblysy Túlkibas aýdany Myńbaı aýylynyń týmasy Balabek Dastan Dosjanuly merzimdi áskerı qyzmetten keıin joǵary oqý ornyna grantpen túsip, búginde stýdent atanyp otyr. Ol áskerdiń óz ómirine úlken ózgeris ákelgenin aıtady.
Dastan Jambyl oblysyndaǵy 75/263 áskerı bóliminde merzimdi áskerı qyzmet ótkergen. Áskerge attanar aldynda úsh joǵary oqý ornyn tańdaǵanymen, grantqa ıe bolamyn dep naqty oılamaǵanyn jasyrmaıdy. Qyzmet barysynda jaýyngerlik daıyndyq pen áskerı quqyq negizderi boıynsha joǵary nátıje kórsetip, úzdik sarbaz atanǵan.
Qazir ol Shymkent qalasyndaǵy M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıtetiniń 3-kýrs stýdenti. Bolashaq mamandyǵy – sport jáne týrızm fakýltetindegi alǵashqy áskerı daıyndyq baǵyty.
«Grant alý úshin arnaıy daıyndalǵan joqpyn. Eshqandaı emtıhan tapsyrmadym. Áskerdegi jaqsy kórsetkishterimniń arqasynda grant ıegeri atandym. Bul jańalyqty estigende erekshe sezimde boldym. Shynymdy aıtsam, olaı bolady dep kútpedim», deıdi Dastan.
Onyń aıtýynsha, ásker tek fızıkalyq daıyndyq emes, adamnyń minezin qalyptastyratyn úlken mektep.
«Áskerı ant qabyldaǵan sátten bastap óz elimniń, otbasymnyń aldyndaǵy jaýapkershilikti tereń sezindim. Áskerde júrgende tek dene shynyqtyryp qana qoımaı, moraldyq-psıhologııalyq turǵydan shyńdaldym. Qandaı qıyndyq bolsa da tóze bilýge, tabandylyq tanytýǵa úıretti. Ásker – ómir mektebi degen sóz beker aıtylmaǵan», deıdi sarbaz.
Dastannyń áskerı salaǵa jaqyn bolýyna otbasynyń da yqpaly zor bolǵan. Onyń ákesi Keńes áskeri qatarynda 1988-1990 jyldary Germanııa men Polshada qyzmet etken. Atasy da kezinde Vladıvostok mańyndaǵy Chıta qalasynda ásker qatarynda bolǵan.
Elimizde 1000-nan astam sarbaz grant ıegeri atandy: Tolyq tizim jarııalandy
Al týǵan aǵasy Balabek Jeńisbek Dosjanuly – Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń ofıseri, maıor shenindegi áskerı qyzmetker. Qazirgi tańda ol Shyǵys Qazaqstan oblysy Kúrshim aýdanyndaǵy Áýe qorǵanysy kúshteriniń áskerı bóliminde qyzmet atqaryp júr.
Dastannyń pikirinshe, áskerden keıin beriletin bilim granttary kóptegen jas úshin úlken múmkindik.
«Qazirgi qoǵamda kópbalaly nemese áleýmettik jaǵdaıy tómen otbasynan shyqqan jastardyń bári birdeı oqýǵa túse almaıdy. Keıbiri UBT-dan súrinip, keıin oqý týraly oıdan alystap ketedi. Osyndaı jastar úshin áskerdegi grant – úlken múmkindik ári jańa jol. Áskerı boryshyn adal ótep, grantqa túsýge talpynýǵa bolady», deıdi ol.
Ol áskerden qashatyn jastar týraly da óz oıyn jetkizdi.
«Eshteńeden qoryqpaı, áskerge baryp kelý kerek dep oılaımyn. Sebebi Otan aldyndaǵy boryshty óteý – ár azamattyń paryzy. Qazirgi geosaıası jaǵdaı kúrdeli kezeńde jastar elge degen jaýapkershilikti sezinýi qajet. Memleket tarapynan jasalyp jatqan qoldaýlar men múmkindikterdi tıimdi paıdalanyp, bilim alyp, el damýyna úles qosýǵa bolady», deıdi Dastan.
«Maqsatym – joǵary oqý ornyna túsý boldy»Qatardaǵy jaýynger Kenjebek Baqdaýlet Baǵdatuly – Qostanaı oblysy Rýdnyı qalasynyń týmasy. Qazirgi tańda ol Ulttyq ulannyń Astana qalasyndaǵy 6636 áskerı bóliminde merzimdi áskerı qyzmetin atqaryp júr.
Baqdaýlet áskerı qyzmetke 2025 jyldyń maýsym aıynda shaqyrylǵan. Onyń aıtýynsha, qyzmet barysynda sarbazdar úshin taktıkalyq daıyndyq, atys daıyndyǵy, saptyq jáne fızıkalyq daıyndyq boıynsha turaqty sabaqtar ótkizilgen.
«Men barlyq daıyndyqtar boıynsha jaqsy nátıje kórsetýge tyrystym. Sonyń arqasynda 2026 jyldyń sáýir aıynda «Sarbaz 2.0» baǵdarlamasynyń qorytyndysy boıynsha ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń grantyn jeńip aldym», deıdi sarbaz.
Ol áleýmettik qamtamasyz etý baǵyty boıynsha bilim alýdy tańdaǵan. Áskerı qyzmeti aıaqtalǵan soń týǵan jeri Qostanaıǵa baryp, jaqyndarymen qaýyshýdy josparlap otyr. Keıin Almatyǵa baryp, ýnıversıtetke qujattaryn tapsyryp, oqýyn jalǵastyrmaq.
Baqdaýlettiń buǵan deıin arnaıy orta bilimi bolǵan. Ol slesar mamandyǵy boıynsha dıplom alǵanyn aıtady. Soǵan qaramastan joǵary bilim alýdy armandap, áskerge de sol maqsatpen kelgen.
«Áskerge kelgende joǵary oqý ornyna tússem degen armanym boldy. Sol úshin saptyq, taktıkalyq, arnaıy, atys jáne fızıkalyq daıyndyqtardyń bárinde ózimdi jaqsy qyrymnan kórsetýge tyrystym», deıdi ol.
Sarbazdyń aıtýynsha, áskerı qyzmet barysynda aı saıyn qorytyndy tekserister ótkizilip otyrǵan. Sonymen qatar 10 aılyq qyzmetten keıin «Sarbaz 2.0» baǵdarlamasy aıasynda arnaıy test tapsyrǵan.
«Testileý nátıjesinde 74 ball jınadym. Bizge tórt joǵary oqý ornyn tańdaýǵa múmkindik berildi. Men alǵashqy tańdaýyma ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin qoıǵan edim. Sol armanyma qol jetkizip, oqýǵa túskenime óte qýanyshtymyn», deıdi Baqdaýlet.
«Áskerı qyzmettiń bedeli artty»Podpolkovnık Erbolat Áljanov sarbazdarǵa bilim granttaryn berý baǵdarlamasy jastardyń áskerge degen kózqarasyn ózgertýge oń yqpal etkenin aıtady.
«Buryn kóptegen jas áskerı qyzmetti tek mindet retinde qabyldasa, qazir ony bolashaqqa múmkindik beretin mańyzdy kezeń retinde kóre bastady. Ásirese joǵary oqý ornyna túsýge nıetti jastar úshin bul – úlken motıvasııa. Ásker qatarynda adal qyzmet etken sarbazdarǵa grant berý – memleket tarapynan kórsetilgen naqty qoldaý. Bul jastardy tártipke, jaýapkershilikke jáne Otan aldyndaǵy boryshty óteýge yntalandyrady. Sonymen qatar áskerı qyzmettiń bedelin arttyrýǵa da áser etip otyr.
Bul baǵdarlama sarbazdardyń qyzmetke degen yntasyn kúsheıtti. Qazir kóptegen jas áskerı bólimderge sanaly túrde kelip, óz bolashaǵyn áskerı qyzmetpen jáne bilimmen baılanystyryp jatyr. Olar bir jyldyq qyzmettiń tek áskerı tájirıbe ǵana emes, sonymen qatar bilim alýǵa jol ashatynyn túsinedi.
Baǵdarlamanyń taǵy bir mańyzdy tusy – áleýmettik ádildik. Áskerde jaqsy nátıje kórsetken, tártipti ári jaýapty sarbazdardyń eńbegi eskerýsiz qalmaıdy. Bul óz kezeginde bólimderdegi básekelestikti arttyryp, jastardy ózin damytýǵa jeteleıdi», dedi ol.
Onyń sózinshe grant berý bastamasy áskerdiń tartymdylyǵyn arttyryp qana qoımaı, jastar arasynda patrıottyq rýhtyń kúsheıýine de yqpal etip otyr.
Qorǵanys mınıstrliginiń málimdeýinshe baǵdarlama jastar arasynda suranysqa ıe. Búginde jastar áskerı qyzmetti tek azamattyq borysh retinde emes, bilim alýǵa jáne kásibı damýǵa múmkindik beretin áleýmettik tetik retinde qabyldaı bastaǵan.
Áskerdegi jańa talap: Endi sarbaz qyzmet barysynda keminde 5 kitap oqýǵa mindetti
Sonymen qatar vedomstvo baǵdarlamany odan ári keńeıtý máselesi qarastyrylyp jatqanyn málimdedi. Atap aıtqanda, granttar sanyn kóbeıtý, seriktes ýnıversıtetter tizimin ulǵaıtý jáne áskerı qyzmetshilerdi áleýmettik qoldaý sharalaryn jetildirý josparlanyp otyr.
Degenmen joba aıasynda sheshimin qajet etetin máseleler de bar. Mınıstrlik jastar arasynda baǵdarlamanyń múmkindikteri týraly aqparattandyrýdy kúsheıtý, suranysqa ıe mamandyqtarǵa bólinetin oryndardy arttyrý jáne konkýrstyq irikteýdiń sıfrlyq júıesin jetildirý qajettigin atap ótti.