BÚGIN ALMATY QALASYNYŃ MAŃYNDAǴY “AQBULAQ” DEMALYS ORNYNDA EÝROPADAǴY QAÝIPSIZDIK JÁNE YNTYMAQTASTYQ UIYMYNA MÚShE ELDER SYRTQY ISTER MINISTRLERINIŃ BEIRESMI KEZDESÝI О́TEDI.

О́ŃIRLIK TÚITKILDER TÚIININ TARQATÝǴA TALPYNYS TANYTYLDY Keshe Almatyda EQYU-ǵa múshe memleketter syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesý sheńberinde birqatar eki jaqty júzdesýler ótti Budan buryn habarlanǵanyndaı, búgin Alataý baýraıyndaǵy “Aq bulaq” sport-saýyqtyrý kesheninde Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesýi ótedi. Keshe Almatyda atalǵan is-shara aıasynda EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy ­– Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev birqatar sheteldik áriptesterimen eki jaqty kezdesýler ótkizip, mańyzy zor qujattarǵa qol qoıdy. Jalpy, osy aýqymdy halyqa­ra­lyq alqaly jıynǵa EQYU-ǵa múshe barlyq 56 memleketten syrtqy saıasat vedomstvolarynyń basshylary men joǵary dárejeli ókilder, Uıymmen yntymaqtastyq jónindegi 12 áriptes elden jáne birqatar halyqaralyq uıymdardan mártebeli laýazym ıeleri keldi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Qanat Saý­dabaev tańerteńgi kezdesýin Uly­brıtanııa Syrtqy ister mınıstr­i­niń orynbasary, Eýropa isteri mı­nıstri Devıd Lıdıngtondy qarsy alyp, qurmet kórsetýmen bastady. – Biz úshin osynaý eki kúngi pikir almasý aıryqsha mańyzdy oqı­ǵa bolmaq, – dedi Qazaqstan syrt­qy saıasat vedomstvosynyń bas­shysy. –­ Onda biz ózimizdiń basty maqsatty isimiz – Pre­zı­dent Nursultan Nazarbaevtyń Al­matyda Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yn­tymaqtastyq uıymynyń sammıtin ótkizý jónindegi bastama­syn júzege asyrýda ortaq usta­nym­dy sheshim qabyldaýǵa tıispiz. Jyly júzdesýden keıin jýr­na­lısterge qysqasha suhbat bergen Devıd Lıdıngton Qanat Saýda­baev­pen eki jaqty kezdesýdiń je­misti ótkenin, onda birneshe máse­le, atap aıtqanda, aımaqtyq, eki jaqty qa­ty­nastarǵa baılanysty áńgime órbigenin alǵa tartty. ­­– Eń aldymen bizder Qyrǵyz­stan­daǵy daǵdarys máselesin qa­ras­­tyr­dyq, – dedi meıman. – Biz Qa­zaq­stannyń EQYU-ǵa tóraǵa re­tinde kórshi Qyrǵyz Respýblıka­syn­daǵy shıelenisti rettegenine aıryqsha qanaǵattanǵandyq bildi­remiz. Bul oraıda EQYU-ǵa múshe memleketter óz múmkindikterin bir­­lese paıdalanǵany jón dep sa­naı­­myz. Sonymen birge, Qazaq­stan­nyń EQYU-ǵa tóraǵa mem­leket retindegi de, Qyrǵyzstanmen kórshiles mem­leket retindegi de pi­kiri biz úshin mańyzdy. Men sam­mıttiń bas­talýyn asyǵa kútemin jáne Qa­zaq­stan osy jylda aıtar­lyqtaı tabysqa jetedi dep senemin. Odan soń D.Lıdıngton Aýǵan­stanǵa qatysty óz oıyn bildire kelip, kelesi aptada Kabýlda ótetin halyqaralyq donorlar konferen­sııa­synyń qorytyndysynan úlken úmit kútetinin, sondaı-aq Qazaq­stannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy ta­bysty ótip jatqanyn, aldaǵy ýa­qytta da solaı bola beretine senim­men qaraıtynyn aıtty. Qanat Saýdabaevtyń Kıpr Res­pýb­lıkasynyń Syrtqy ister mı­nıstri Markos Kıprıanýmen kez­de­sýi de jemisti ótip, onda Kıpr úki­meti Qazaqstannyń EQYU-ǵa tór­aǵalyǵyn tolyǵymen qoldaı­ty­­nyn jáne osy rette ıgi ister atqaryp jat­qanyn atap kórsetti. Eki jaqty qarym-qatynastardyń odan ári damýyna múddeli eki tarap osy baǵyttaǵy mańyzdy kelisim-shartqa qol qoıdy. Qujatqa baılanysty óz oıyn bildirgen M.Kıprıaný dıp­lo­matııalyq jáne qyzmet­tik tólqujat ıeleri úshin vı­za­syz rejim engizý jáne bola­shaqta vızasyz rejimdi bú­kil Qazaqstannyń azamattary úshin engizýdi qoldaıtynyn málim­dedi. – Biraq, bul másele eki jaqty kelisimmen ǵana sheshil­meıdi. Bul rette bizder Eýro­palyq Odaqqa mú­she bolǵan­dyq­tan, solardyń keli­simimen sanasýǵa týra keledi. Iаǵnı, Kıpr negizinen osy ustanym­dy qol­daıdy, – deı kele, ol bola­shaq­ta Qazaqstanmen mem­leketaralyq, jalpy halyqara­lyq qatynastardy nyǵaıtý maq­satynda Almatyda Kıpr­diń Bas konsýldyǵyn ashý má­selesi qarastyrylyp jatqa­nyn, aldaǵy ýaqytta Qazaq­stan men Kıpr arasyndaǵy ınvestısııalyq qarym-qaty­nastardyń da nyǵaıýy­na úlken múmkindikter bar ekenin, Qazaqstanda EQYU-nyń sam­mıtin ótkizý usynysyn Eýro­palyq Odaq deńgeıinde bol­syn, erteń ótetin beı­resmı kezdesý deńgeıinde bol­syn tolyq qoldaıtynyn atap kórsetti. – Bul meniń Qazaqstanǵa alǵashqy resmı saparym, – dedi kezdesýden keıin jýrna­lıs­terge bergen suhba­tynda Por­týgalııanyń Syrtqy ister mı­nıstri Lýısh Amadý. – Bizde eki memleket arasyndaǵy qa­rym-qatynastardy, ekonomı­ka­lyq, saıası, mádenı, gýma­nı­tarlyq baı­la­nystardy odan ári damytýǵa bir­az áleýet bar. Ony búgingi qol qoı­ǵan keli­sim-shart arqyly júzege asy­ramyz dep oılaımyn. Portý­galııa Afrıka, Latyn Amerı­kasy jáne Brazılııa elderimen jaqsy qarym-qatynasta bol­sa, Qazaqstan da Reseı, Or­ta­lyq Azııa jáne Eýropa me­mleketterimen tyǵyz baıla­nysta. Endeshe, osy múmkin­dik­terimizdi eki jaqty qarym-qa­tynastarda nyǵaıtýǵa paı­da­lansaq utarymyz kóp bol­maq. Jalpy, biz kezinde Qa­zaq­stannyń EQYU-ǵa tóraǵaly­ǵyn tolyǵymen qoldaǵan bo­latynbyz. Endi Qazaqstannyń tór­aǵalyq jylynda sammıttiń ótkizilýine jan-jaqty qoldaý bildiremiz. Kezdesý qorytyndysynda Qa­zaq­stan men Portýgalııa arasynda dıplomatııalyq tól­qujat ıelerin vızalyq talap­tardan bosatý týraly kelisimge qol qoıyldy. Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy­nyń Is basyndaǵy tóraǵasy, Qa­zaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy – Syrt­qy ister mınıstri Qanat Saý­dabaev kelesi kezekte Alba­nııa Premer-mınıstriniń oryn­basary – Syrtqy ister mı­nıstri Ilır Metamen, Slo­ve­nııa Syrtqy ister mınıstri Zbogor Sımýlelmen, Bel­a­rýs Syrtqy ister mınıstri Sergeı Martynov­pen, Ýkraı­na Syrtqy ister mı­nıstri Kons­tantın Grıshenkomen jáne EQYU-nyń Shıelenis­ter­diń aldyn alý jónindegi or­talyǵynyń dırektory Gerbert Zambermen kezdesti. Kez­de­sý­den shyqqan meımandar ondaǵy qozǵalǵan máseleler tóńireginde aıtyp berdi. Albanııa Premer-mı­nıstri­niń orynbasary – Syrt­qy ister mı­nıstri Ilır Meta BAQ ókilderine Qazaq­stan basshysy Nursultan Na­zarbaevtyń bastamasymen bıylǵy jyldyń aıaǵynda As­ta­nada sammıt­tiń ótýin kóp­shilik qyzý qoldaı­tyn­dyǵyn habarlady. О́ıtkeni, sońǵy on jyl shamasynda uıymda bir de bir sammıt uıymdasty­ryl­ma­ǵan, sondyqtan da bul jıyn­nyń orny da, mańyzy da bó­lek dep esepteıdi Ilır Meta. Onyń aıtýynsha, ekeý­ara kezdesýde, sondaı-aq dıploma­tııalyq tólqujat ıelerin vıza talaptarynan bosatýǵa qatys­ty máseleler qozǵalǵan. – Búgin biz Qazaqstan men Al­ba­nııa arasyndaǵy keleshek­tegi eki jaqty qarym-qatynas, ekono­mıkalyq yntymaqtas­tyq­tyń qar­qyn alýy týraly máseleni qaras­tyrdyq. Son­daı-aq, ınvestısııany qoldaý men salyqqa qatysty keli­simder jóninde de sóılestik,– dedi ol. Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy­na tuńǵysh ret tutastaı Azııada ornalasqan mem­lekettiń tór­aǵalyq etýi jáne tóraǵalyqqa talap deńgeıinen kó­rinýi jaqsy bir jańalyq bolsa, bul jáıt Uıymǵa qatysýshy mem­le­ket­ter ókilderiniń tarap­ta­rynan da asa joǵary baǵa­la­nýda. EQYU-nyń Is basyn­daǵy tóraǵasy Qanat Saýda­baevpen kezdesken sheteldik qonaq­tar júzdesýde, eń aldy­men, osy jáıtterge nazar aýdart­ty. Kelesi ke­zekte qaýip­sizdik, ásirese, Qyr­ǵyz­standy turaqtandyrý máselesi óńirdegi kókeıkesti problema­lar­dyń biri bolyp otyrǵany atap kór­setildi. Mınıstr­ler­diń pikirinshe, osyndaı problemalardy sheshý arqyly jáne osyndaı baǵyttarda jaýapkershilik pen basymdyq tanyta bilýdiń nátıjesinde EQYU jalpyeýropalyq keńistiktegi qaýip­sizdik ólshemderiniń aıasyn keńeıte alady. Belarýs Syrtqy ister mı­nıstri Sergeı Martynov eki mem­leket arasyndaǵy ynty­maq­tastyq, ekonomıkalyq qa­rym-qatynastar­dyń ýaqyt ótken saıyn óristeı túsýin tilge tıek etti. Sonymen qa­tar, Astanada bıylǵy jyly Qa­zaq­stan Prezıdenti Nur­sul­tan Nazar­baevtyń bastama­sy­men ótedi dep josparlanyp otyrǵan sammıttiń birqatar jańa jobalarǵa jol ashatyn­dyǵyna senim bildirdi. – Al, endi Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy jóninde atap aıtarym, bul baǵytta shyn máni­sinde de joǵary deń­geıdegi ju­mys­tar júrgizilýde. Qazaqstan basshy­synyń Be­la­rýs memleketine ótken jylǵy qarasha aıyndaǵy resmı sapary sátti boldy. Bizder Qa­zaq­stan Úkimetimen barlyq deńgeıde tyǵyz baılanys ornatyp, jumys isteýdemiz. Ondaǵy maqsat – Be­la­rýs usynýǵa daıyn ınnovasııalyq jáne modernızasııalyq damý joba­larynyń Qazaqstannyń ındýstrııa­lyq damý jospary­nyń bir bóligine enýi. Qazaq­stanǵa belarýstik bas­tama­lardy qoldaǵany úshin alǵy­sym­dy bildiremin,– dedi Sergeı Martynov. Ýkraına Syrtqy ister mınıstri Konstantın Grı­shen­ko EQYU-nyń Is basyn­daǵy tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Memleket­tik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevpen kezdesýinde bıylǵy jyly Astanada ótedi dep kútilip otyr­ǵan EQYU sammıti ha­lyqaralyq jáne óńirlik prob­le­malardy qarastyrýda úlken kezdesý alańy bolatynyna senim bildiril­genin atap aıtty. Kezdesýde son­daı-aq Qazaq­stan basshysynyń Ýkraınaǵa resmı saparyna daıyn­dyq, keleshekte eki memleket ara­syndaǵy ekonomıkalyq baı­la­nys­tardy odan ári damytý, taǵy basqa da eki jaqty ma­ńyzdy is-sharalar tóńireginde sóz bolǵanyn kóldeneń tartty. EQYU-nyń Shıelenis­ter­diń aldyn alý jónindegi or­talyǵynyń dırektory Gerbert Zamber jaqyn­da Bishkekten oralǵandyǵyn jáne onda osy elde oryn alǵan oqıǵa­larǵa baılanysty birqatar kezde­sýler ótkizgendigin tilge tıek etti. Gerbert Zamberdiń piki­rin­she, Qyrǵyzstannyń ońtús­tiginde, any­ǵyraq aıtqanda, Jalalabad pen Osh oblys­taryndaǵy jaǵdaıdy retteý, qalpyna keltirý úshin birshama kúsh-jiger jumsaý qajet. Bul aı­maq­tarda qyrǵyzstan­dyq­tardyń keleshekke degen seni­min nyǵaıtyp, shıelenistiń aldyn alý jáne ony boldyr­maý joldary qarastyrylsa, nur ústine nur bolmaq. “Árı­ne, bul baǵytta naqty is-sharalardy júzege asyrý úshin EQYU Turaqty keńe­siniń sheshimi kerek”, dedi Gerbert Zamber. EQYU Bas hatshysy Mark Perren de Brıshambo men Esirtki quraldary men psıho­troptyq zattardyń zańsyz aınalymymen kúres jónindegi ortalyqazııalyq óńirlik aqparattyq úılestirý orta­lyǵynyń dırektory, general-leıtenant Beksultan Sárse­kovtiń kezdesýi aıasynda EQYU men orta­lyq arasyn­daǵy yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy. Budan keıin Eýropadaǵy qaýip­sizdik jáne yntymaq­tas­tyq uıymy men Zańsyz esirtki aınalymymen kúres jónindegi ortaazııalyq óńir­lik aqparat­tyq úılestirý ortalyǵy arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıý rásimi boldy. Bul kelisimniń erekshe mańyzy bar. Taraptar osy qujatqa sáıkes alda­ǵy ýaqytta zańsyz esirtki tasy­ma­lyna qarsy birlese is-sharalar ótkizedi, tıisti aqparattar almasady, mamandar daıyndaıdy. EQYU-nyń Is basyndaǵy tór­aǵa­sy Qanat Saýdabaev beıresmı sam­mıt aıasynda, sondaı-aq Make­do­nııa Syrtqy ister mınıstri Anto­nıo Mı­lo­shoskımen, Avstrııa Syrtqy ister mınıstri Mıhael Spın­delegermen jáne EQYU Par­lamenttik Assambleıasynyń prezı­denti Petros Eftımımen kezdesý­ler ótkizip, ortaq máseleler jaıyn­da pikirler almasty. Makedonııa syrtqy saıasat ve­domstvosynyń basshysy Antonıo Mıloshoskıdiń habardar etýinshe, kezdesýde negizinen eki eldiń ynty­maqtastyǵyn nyǵaıtý máseleleri áńgime bolǵan. Sonymen qatar, óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etý, adam quqyǵy jaıynda da sóz qoz­ǵalǵan. Budan bólek Qazaqstan Respýblıkasy men Makedonııa ara­syndaǵy dıplomatııalyq tólqujat ıelerin vızalyq talaptardan bosatý týraly kelisimge qol qoıyldy. Avstrııa Syrtqy ister mınıstri Mıhael Shpındelegerdiń habardar etýinshe, kezdesý óte tartymdy ót­ken. Qazaqstan Uıymǵa kútkende­gideı basshylyq jasap keledi. Taraptar, ásirese, Qyrǵyzstandaǵy jaǵdaıǵa qatysty máselelerge erek­she nazar aýdarǵan. О́ıtkeni, bú­ginde Qyrǵyzstan problemasy Uıym aıasyndaǵy asa ózekti jáne ótkir másele bolyp otyr. Kezdesýde, sondaı-aq EQYU-nyń ústimizdegi jyly ótetin sam­mıtiniń perspektıvalary da tal­qylandy. “Avstrııa bıyl Uıymnyń joǵary deńgeıdegi sammıtin ót­kizýdi qoldaıdy”, – dedi avstrııa­lyq mınıstr. Al EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy Qanat Saýdabaevtyń EQYU Parlamenttik Assambleıa­sy­nyń prezıdenti Petros Eftımıýmen kezdesýi de áserli boldy. “Búginde qaýipsizdikti qamtamasyz etý asa ótkir problemanyń biri bolyp otyr, – dedi ol jýrnalısterge bergen shaǵyn suhbatynda. – Ja­qynda Parlamenttik Assambleıanyń plenarlyq sessııasy ótti. Sessııada EQYU-nyń joǵary deńgeıdegi sammıtin ótkizý asa qajet ekeni tý­raly qarar qabyldandy. Sammıt Uıymnyń saıası bedelin nyǵaı­tady. EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasymen kezdesýde osy máseleler talqylandy”. ORTAQ USTANYMNAN TÚBEGEILI TÚSINISTIKKE Keshe keshkilik Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynda EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev pen AQSh Memlekettik hatshysynyń birinshi orynbasary Djeıms Staınbergtiń kezdesýi bolyp ótti. Amerıkalyq delegasııany bastap kelgen laýazymdy qonaqty Qanat Saýdabaev ystyq iltı­patpen qarsy alyp, kezdesý kútkendegideı emen-jarqyn jaǵdaıda ótti. AQSh-ta jemisti elshi­lik qyzmet atqarǵan Q.Saýdabaev pen Dj.Staınbergtiń baıyrǵy bilistigi kelesi ke­le­li má­selelerdi yntymaqpen, yqylaspen jal­ǵas­tyrýǵa jol ashqandaı. Sal­ma­ǵy myqty saıa­sat­kerdiń Qazaq­stan jerinde ótip jatqan EQYU-ǵa múshe memleketter syrtqy ister mı­nıs­trleriniń beıresmı kezde­sýine arnaıy atbasyn burýy eki mem­lekettiń ózara qarym-qaty­nas­tarynyń deńgeıin de tanytyp turǵany aıan. – Afınadaǵy kezdesý kezinde sizdiń bizdiń elimizdiń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýine kórsetken jeke qoldaýyńyz ben úlesińizdi atap ótkim keledi. Munyń ózi eki el ara­syndaǵy áriptestik baılanystar­dyń údemeli qarqynmen damyp kele jatqanynyń aıqyn kórinisi dep bilemin, – dedi Qanat Saýda­baev. Eki jaqty kelissózderden keıin Qanat Saýdabaev pen Djeıms Staın­berg BAQ ókilderimen brı­fıng ótkizip, júzdesýdi qorytyn­dy­lady. Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵyna jáne birqatar máse­lelerge qatysty oı-paıymdaryn bildirdi. Amerıkalyq áriptesimniń baǵa­laýynsha, respýblıkamyzdyń osy bedeldi halyqaralyq Uıymǵa jarty jylda jasaǵan jetekshiligi barynsha ońdy bolyp tabylady, dedi Qanat Bek­myrzauly jýrnalıs­terge bergen suhba­tyn­da. Jáne Dj.Staınberg, ásirese, Qyrǵyz­stan­daǵy oqıǵalar kezinde bizdiń birikken áreketterimizdiń oń nátıje bergenin jaqsy jaǵynan baǵalady. Onyń biri – osy elge ba­qylaý úshin polısııalyq toptar­dyń jiberilýi. Oǵan qosa, árıne, eki kúndik pikir almasý kezindegi basty másele – EQYU sammıtin ótkizýdi talqyladyq. Osy arada Qa­zaqstandy udaıy jáne berik qoldap kele jatqan AQSh Memlekettik hatshysynyń orynbasaryna or­nyq­ty ustanymy úshin erekshe rızashylyq bildirgim keledi, dedi Qanat Saýdabaev. О́z kezeginde Djeıms Staınberg te kelissózderdiń keleli bolǵan­dy­ǵyn, keń aýqymdy máselelerdi oılasýǵa múmkindik týǵyzylǵanyn atap óte kelip: – Men Qazaqstan basshylyǵy men EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasyna Qyrǵyzstandaǵy oqı­ǵa­larǵa beı-jaı qaramaǵany úshin erekshe razymyn. Mundaı keleńsiz­dikterdi boldyrmaýǵa qajetti sha­ralardy qabyldaýda eki eldiń usta­nymdary uqsas. Men, ásirese, jaǵ­daıdy baqylaý úshin Qyrǵyzstanǵa polısııa toptaryn jiberýge jasal­ǵan áreketke rızamyn, bul – durys qadam. Sondaı-aq, Aýǵanstan men bú­kil óńirdegi turaqtylyqty saq­taýǵa Qazaqstannyń septigi tııýde. Búgingi bizderdiń kezdesýimiz Prezıdent Nursultan Nazarbaev pen Prezıdent Barak Obama kezde­sýlerinde berilgen tapsyrmalardyń oryndalýy bolyp tabylady, – dedi. Aýyzbirshilik, túsinistik turǵy­synda órbigen kezdesýdi sheteldik jáne qazaqstandyq BAQ ókilderine málim etken syrtqy saıasat vedom­stvolarynyń basshylary osydan keıin Opera jáne balet teatrynda ótip jatqan konsertti tamashalaý úshin kórermender zalyna ótti. Beıresmı kezdesýge qatysýshy­lar­ǵa arnalǵan konsertte ultymyz­dyń klassıkalyq óneriniń jaýhar­lary, opera men balet juldyzdary jarqyrap, bekzat ónerdiń óz deńgeıinde ekendigin pash etti. KSRO halyq ártisi Álibek Dinishev, Memlekettik syılyqtyń laýreattary Shahımardan Ábilov, Maıra Muhamedqyzy, Qazaqstan­nyń eńbek sińirgen ártisi Jámıla Baspaqova, balettiń býynsyz bı­shi­leri – tamasha týyndylardan Gran-pa oryndaǵan balet bıshileri Qura­laı Sarqytbaeva, Farhad Býrıev, Dosjan Tabyldy, Nurlan Qonaq­baev, Iаsaýı Merǵalıev sheteldik qonaqtardyń shynaıy qolpashyna ıe boldy. AQSh ELShILERI QAZIRGI QAZAQSTAN TÝRALY Shildeniń 16-17-i kúnderi Almatyda ótetin EQYU-ǵa múshe memleketter syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesýi qarsańynda Vashıngtondaǵy AQSh-tyń 28-inshi prezıdenti Výdro Vılson atyndaǵy ortalyqta Amerıkanyń Qazaqstan men Reseıdegi burynǵy elshileri bas qosyp, Qazaqstan Respýblıkasynyń qazirgi álemdegi alatyn róli týraly sóz qozǵady. Basqosýda AQSh-tyń Reseıdegi burynǵy elshisi Djeıms Kollınz, Qazaqstandaǵy burynǵy elshileri Ýılıam Kortnı, Elızabet Djoýns jáne Larrı Napper, sondaı-aq Karnegı qorynyń sarapshysy Marta Olkott baıandama jasady, dep habarlaıdy AQSh-tyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy elshiliginiń baspasóz qyzmeti. Amerıka baıtaǵynda bolǵan pikirtalas jurtshylyq tarapynan úlken qyzyǵýshylyq týǵyzdy. Sharaǵa saıasatkerlerden bastap bız­nes­menderge deıingi ár túrli ortadan 200-den astam adam qatysty. Talqylaýdy Qazaq­stan­nyń AQSh-taǵy elshisi Erlan Ydyrysov ashty. Baıandamashylar arasynan Dj.Kollınz Qazaqstan táýelsizdik alǵan kezde óziniń Mem­lekettik departamentte jańa táýelsiz memle­ket­termen baılanys boıynsha aıryqsha tap­syr­malar jónindegi elshi mindetin atqarǵanyn, AQSh óziniń TMD elderinde paıda bolǵan jańa táýelsiz memleketterge qatysty saıasatynyń negi­zin tap osy baılanys arqyly jasaǵanyn aıtyp, “búgingi Qazaqstanǵa qanaǵatpen qaraı­ty­nyn” málimdedi. Al Ý.Kortnı bizdiń elimiz­ben aradaǵy baılanystaǵy sheshýshi elementter týraly aıta kelip, olardyń qataryna Qa­zaqstan-Amerıka qatynasyndaǵy toleranttyq, ekonomıkalyq reformalar jáne álemdik qaýymdastyqtaǵy ıntegrasııaǵa umtylý jaıyn jatqyzdy. О́z kezeginde E.Djoýns Qazaqstanǵa alǵash kelgende mundaǵy jurttyń bilimdi ekenine tań qalǵanyn tilge tıek ete kelip, munyń ózi eldi basqa elderden birden aıryqshalap turǵanyn jetkizdi. Sodan keıin L.Napper eń aldymen Qazaqstan halqy men onyń Prezıdenti N.Nazarbaevtyń adamgershilik qasıetteriniń joǵary ekenin atap kórsetip, onyń AQSh-ta 2001 jylǵy qyrkúıekte bolǵan teraktiden soń qatty baıqalǵanyn súısine eske aldy. Pikirtalasqa qatysýshylar Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyq ete bastaǵan ýaqyttardan bergi jumystaryna da jaqsy baǵa berdi. EQYU  SAMMITI BIYL О́TKENI JО́N Amerıka sarapshylary Uıymǵa múshe elderdi Qazaqstan bastamasyn qoldaýǵa shaqyrdy. 12 shildede AQSh-tyń yqpaldy “aqyl-oı” ortalyqtarynyń biri – “Atlantıkalyq Keńes” Vashıngtonda Qazaqstan bastamashysy bolǵan EQYU sammıti jáne Qyrǵyzstandaǵy ahýal týraly jýyrda ǵana Keńes prezıdenti Fredrık Kemp bastaǵan delegasııanyń Venaǵa, Astana men Bishkekke saparynyń qorytyndylary boıynsha basylǵan óz jarııalanymdarynyń tusaýkeserin ótkizdi. Shara barysynda jınalǵandardyń nazary Eýrazııanyń EQYU keńistiginde óse túsken róline, sonyń ishinde Qyrǵyzstandaǵy oqıǵalar men Aýǵanstandaǵy ahýal mysalynda Ortalyq Azııanyń mańyzyna aýdaryldy. Jınalǵandarǵa AQSh pen onyń transatlantıkalyq odaqtastary Ortalyq Azııamen nege barǵan saıyn yntymaqtasýy tıis jáne bul óńirge laıyqty kóńil bólmeýdiń saldary qandaı bolýy múmkin degen suraqtar qoıylyp, sóz sóıleýshiler AQSh úshin onyń tarıhyn, qazirgi naqtylyqty jáne Ortalyq Azııanyń aldaǵy kezde damý alǵysharttaryn eskergende bul óńirdiń barǵan saıyn zor mańyzǵa ıe bolatynyn  atap kórsetti. AQSh-tyń burynǵy senatory Chak Heıgel Amerıka ákimshiligi, dıpkorpýs, sondaı-aq NATO, EQYU jáne Ortalyq Azııa máseleleri boıynsha jergilikti sarapshylar aldynda AQSh Ákimshiliginde Ortalyq Azııaǵa qatysty jan-jaqty strategııanyń joqtyǵyn aıtyp, muny jýyq arada jasaý qajettigin atap kórsetti. Osyndaı jáıtterdi eskere kelip, Keńes basshylyǵy EQYU Sammıtin naq osy qazaqstandyq tóraǵalyq kezeńinde ótkizýdiń mańyzdylyǵyn atap kórsetip, AQSh barynsha joǵary deńgeıde bul Uıymǵa kóńil bólý kerektigin jetkizdi. BUL QUJAT ESIRTKIGE QARSY KÚRES ShARALARYN JANDANDYRADY – EQYU zańsyz esirtki aı­nalymyna qarsy kúreske barynsha mańyz berip keledi, – dedi Zańsyz esirtki aınalymy­men kúres jónindegi ortaazııalyq óńirlik aqparattyq úılestirý ortalyǵynyń dırektory, general-leıtenant Bek­sultan Sársekov bizben áńgime­sin­de. – Ortalyq­tyń basty mindetine – zańsyz esirtki aınalymyna qarsy kúres barysynda aqparattar almasyp, bir-birine tájirıbe jú­zinde kómekter kórsetip, mamandar daıarlaý, taǵy basqalar jatady. – Kezdesýde qandaı da bir qujatqa qol qoıyldy ma? – Árıne. Eýropadaǵy qaýipsiz­dik jáne yntymaqtastyq uıymy men Zańsyz esirtki aınalymymen kúres jónindegi ortaazııalyq óńir­lik aqparattyq úılestirý ortalyǵy arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy. Bul qujat esirtkige qarsy kúres sharalaryn jandandyra túsetinine senimdimiz. Qazaqstan búginde kóptegen sa­lalarda halyqaralyq qoǵamdas­tyq­pen tyǵyz yntymaqtastyq ornat­ty. Onyń ishinde zańsyz esirtki tasymalyna qarsy kúres másele­leri de bar. Al búgingi qol qoıyl­ǵan kelisimge sáıkes EQYU men biz­diń ortalyq esirtkige qarsy kú­reste birlese is-qımyl jasaıtyn bolady. ALMATY – YQYLASTY KEZDESÝLER QALASY Keshe “Rıksos” qonaq úıiniń túrli zaldarynda, Abaı atyndaǵy memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń vıp-lojasynda, Qabyldaý úıinde bolǵan kezdesýlerdiń qaı-qaısysy da tartymdy boldy. Onda negizinen bir másele tóńireginde sóz bolǵany anyq. Ol – Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń úlken sammıtin ótkizý jaıy. Sonymen qatar Qyrǵyzstandaǵy ahýal aýyzǵa alynbaı qalǵan joq. Munyń sebebi túsinikti. Kórshi eldegi jaǵdaı búkil álemdi alańdatyp otyrǵany belgili. Eýroodaqtyń shetel máseleleri jáne qaýipsizdik saıasaty jónindegi Mártebeli ókili baronessa Ketrın Eshtonmen kezdesý kezinde sóz bolǵan máseleler jýrnalıster úshin aıtylmaǵanymen, taraptardyń kezdesýden jyly shyraıly jaǵdaıda shyqqanyna qarap, ózara túsinistikke qol jetkenine kóz jetkizý qıynǵa túspedi. PREZIDENTTIK KOMISSIIа QURYLADY Beıresmı kezdesý aldyn­daǵy júzdesýler Almaty aspa­nyn ábden qarańǵylyq jap­qan kezdiń ózinde de jalǵasyp jatty. Qabyldaý úıiniń ásem zaldary shetelden kelgen meımandarǵa toly. Osy beıresmı kezdesýge aqparattyq qoldaý kórsetýge jan-jaqtan kelgen sheteldik jýrnalıster de búgingi kúngi júz­desýlerdiń kóptigin, maz­mun­dylyǵyn aıtyp, erteńgi jalǵasyna qyzyǵýshyl­yq­ta­ryn tanytty. Shamamyz kel­geninshe olarǵa óz oılary­myz­dy jetkizip, áriptesterimizdiń erteńgi basqosýdan ne kútetin­derin suradyq. Astanada sam­mıt ótkizý qoldaý tabatyn bo­lar jáne sizderdiń irgeleri­ńiz­degi qyrǵyz baýyrlary­ńyzdyń jaıy da sóz etiletin shyǵar, dedi sheteldik áriptes­terimiz. Jumys barysynyń tyǵyz­dyǵy sondaı, keshki astyń ús­tin­de de keleli áńgime qoz­ǵal­ǵan. “Eýroatlantıkalyq jáne eýrazııalyq qaýipsizdik” taqy­rybyndaǵy máseleler boı­yn­sha oılarymen ortaqtasqan saıasatkerlerdiń májilisinen soń eki jaqty kezdesýler bas­taldy. Bul joly Qanat Saýda­baev fransııalyq áriptesi Bernar Kýshnermen júzdesti. Sońynan Qazaqstan men Fran­sııa arasynda Qazaqstan-Fransııa Prezıdenttik komıs­sııasyn qurý týraly hattamaǵa qol qoıyldy. EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy, elimizdiń Memle­ket­tik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev jýrnalısterdiń aldyna shyq­qanda bylaı dedi: “Áriptesimiz ekeýmiz prezıdentter Nur­sultan Nazarbaev pen Nıkolıa Sarkozıdiń kezdesýlerinen keıin bizdiń qarym-qaty­nas­tarymyzdyń strategııalyq áriptestik deńgeıine deıin kóterilgenin atap kórsettik. Jańa ǵana qol qoıylǵan qu­jattan Nazarbaev-Sarkozı ko­mıssııasynyń qurylatynyn bil­dińizder. Eki prezıdent bas­qaratyn bul komıssııa jumy­sy barysynda bizdiń memle­ket­ter arasynda baılanys­tardyń kókjıegi odan ári keńeıetin bolady”. Q.Saýdabaev kelesi kezekte óziniń Bernar Kýshnerge erek­she alǵysyn bildiretinin jet­kizdi. Onyń bizdiń tóraǵaly­ǵymyz ýaqytyndaǵy dáıekti qoldaýyna, ásirese, Prezıdent Nazarbaevtyń bıylǵy jyly sammıt ótkizý bastamasyn jú­zege asyrý barysyndaǵy usta­nymyna rızashylyǵyn atap kórsetti. Osy kúnderi sammıt ótkizýde bir tujyrymǵa toq­taıtyn shyǵarmyz dep úmit­te­nemin, dedi Qanat Bekmyr­zauly. О́z kezeginde Bernar Kýsh­ner: “Biz EQYU sammıtiniń Astanada ótkizilýin qoldaımyz jáne onyń ótkizilý merzimi jóninde erteń áńgime bolady dep oılaımyn”, dep Qyrǵyz­stan máselesine toqtaldy. Jáne biz Germanııa Syrtqy is­ter mınıstri Gvıdo Vester­velle ekeýmiz erteń Qazaq­stanmen óte jaqyn kórshi Qyrǵyzstan jaıynda arnaıy deklarasııany jarııa etpekpiz. Ondaǵy jaǵdaı óte alańdatar­lyq, sondyqtan bul másele nazarda ustalýy tıis, dep oıyn jınaqtady. “Egemen Qazaqstannyń” tilshiler toby. Sýretterdi túsirgen Bersinbek SÁRSENOV.