ÚLKEN О́ZGERISTER KEZEŃI

EQYU Parlamenttik Assambleıasynyń Prezıdenti Petros Eftımıý óziniń sózinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev álemdegi túbegeıli ózgerister beleń alyp otyrǵan osy kúrdeli kezeńde naqty ustanymyn bildirgenin atap kórsetti. Búgingideı almaǵaıyp zamanda Uıymnyń áleýetin is júzine asyrý úshin jalań sózden arylyp, naqty is-qımylǵa kóshý qajet. Onyń pikirinshe, búgingi kún shyndyǵyna naqty taldaý jasap, úlken ózgerister engizetin kez keldi. SAMMIT О́TKIZÝ – ÚLKEN SABAQ Parlamenttik Assambleıa óziniń deklarasııa­synda mınıstrler kezdesýi sheńberindegi pikirtalastardyń basymdyqtaryn aıqyndap, EQYU-ny shyn máninde tıimdi Uıym jasaý úshin  ony qamtamasyz etý jolyndaǵy únqatysýlardy belsendi etý maqsatynda naqty usynymdar engizdi. Sheshen, sonymen qatar, qyrǵyz daǵdarysy osy el úkimeti tarapynan adam quqyn aıaqqa basý arqyly is-áreket jasaý qaýipsizdik salasynda úlken problemalar týyndatyp, saıasat pen ekonomıkada úlken qıǵashtyqtarǵa alyp kelgenin kórsetip otyrǵanyn atap ótti. Parlamenttik Assambleıanyń jetekshisi EQYU-nyń sońǵy jyldary kóptegen qazirgi zamannyń synaqtary men qaýip-qaterlerine der kezinde tıimdi jaýap bere alýǵa qabiletsizdik tanytyp kele jatqanyna ókinish bildirdi. Buryndary Uıymnyń ıilmeliligi onyń basty jetistigi bolsa, qandaı da bir ózgeristerge beıimdelgishtigi artyqshylyǵy sanalatyn. О́kinishke qaraı, erik-jigerdiń bosańdyǵy, bıýrokratııa, sheshim qabyldaýdaǵy jaıbasarlyq EQYU-nyń odan ári damýyna tusaý bolyp otyr. Petros Eftımıý asa joǵary deńgeıde sheshim qabyldaýdyń tártibi men jumysty jetildirýdi jaqsartyp, óz qyzmetiniń deńgeıin kóterý úshin onyń móldirligi men eseptiligin joǵarylatý qajet dep sanaıdy. Qazirgi kezde basty nazar daǵdarystar men qatelerge naqty jaýap berýge aýdarylýda. Parlamenttik Assambleıada bedeldilik, qoǵamdyq pikir týǵyzý máseleleri asa mańyzdy ról atqarady. Sondyqtan saılaýlarǵa baıqaý júrgizý asa kókeıkesti úderis bolyp tabylady, dep atap kórsetti sheshen. EQYU qyzmetiniń joǵary bedeli men mańyzy dál osy jáıtten kórinedi. Eger tabysqa jetkimiz kelse, jurtshylyqpen, saılaýshylarmen baılanysty úzbeýdiń mańyzy zor. Osy sebepti, dep qorytyndylady sózin Petros Eftımıý EQYU-nyń Parlamenttik Assambleıasy ústimizdegi jyly sammıt ótkizýdiń dáıekti de jigerli jaqtasy bolyp tabylady. BIZDIŃ TAŃDAÝYMYZ BEN MÚMKINDIGIMIZ EQYU Bas hatshysy Mark Perren de Brıshambo óz sózinde ótken jyldardan sabaq ala otyryp, forýmǵa óziniń keıbir tujyrymdaryn usyndy. Olardyń biri – saıası tujyrym. Múddelerdiń sheshimdiligi men ortaqtyǵy Uıymǵa qatysýshy memleketter arasyndaǵy qarym-qatynastyń tıimdiligi men jıiligin talap etedi. Osyndaı joǵary belsendilikti óziniń EQYU-ǵa tóraǵa mártebesi jáne “Korfý úderisi” arqyly is-áreket jasaı otyryp Qazaqstan kórsetip keledi. Almatydaǵy búgingi kezdesý men ústimizdegi jyly sammıt ótkizý týraly usynysty tıimdi jumys isteýdiń bir múmkindigi retinde qarastyrý qajet, dep jalǵady sózin de Brıshambo. Onyń pikirinshe, óziniń qyzmetinde barlyq múshe memleketter basshylyqqa alatyn qaǵıdattar men normalardy jáne mindettemelerdi qatań saqtaǵan jón. Sozylmaly daǵdarystardy, qarýlanýǵa baqylaýdy qosa alǵanda, qandaı da bir problemalardy sheshý joldaryn ádistemelik deńgeıde qarastyrǵan utymdy. Jáne eń bastysy – bul bizder úshin ortaq bolyp tabylatyn qaýip-qaterlerdi eńserýde ujymdyq is-qımyl tanytýdyń negizin qalaý. Osy arada atalǵan áńgimeni mysal úshin Aýǵanstanǵa nemese transulttyq qaterlerge qatysty aıtýǵa bolady. Bas hatshynyń pikirinshe, eger ústimizdegi jyly qatysýshy memleketter sammıt ótkizý týraly sheshim qabyldaıtyn bolsa, onda EQYU-nyń barlyq úsh ólshemi boıynsha sholý jasaıtyn jalpyǵa ortaq konferensııa shaqyrý qajettiligi týyndaıdy. Sonymen qatar, Eýroatlantıkalyq jáne Eýrazııalyq qaýipsizdik máseleleri boıynsha naqty is-qımyl josparyn aıqyndaý maqsatynda jumys bastaý qajet bolady. “Korfý úderisi” – osy úshin jaqsy negiz desek, isti naqty aıaǵyna jetkizetin qadamdarǵa barýdyń ýaqyty kelgeni anyq. Sonymen bir mezgilde, Qyrǵyzstanǵa polısııa qyzmetin engizý jónindegi konsýltatıvtik toptyń ýaǵdalastyǵyn aıaqtaý, Grýzııa men Moldovadaǵy ahýaldy retteýdi jedeldetý, Taýly Qarabaq problemasynda oń úderisterge qol jetkizip, EQYU-nyń Aýǵanstanǵa qatystylyǵyn kúsheıtýdi jyldamdatý qajet. EQYU Bas hatshysy sóziniń sońynda Uıymnyń Qyrǵyzstanda paıda bolǵan jaǵdaılarǵa baılanysty óziniń kúshin jedel qalpyna keltire alatynyn kórsetkenin kóldeneń tartty. Jaqyn aılarda sammıttiń kún tártibin jan-jaqty ázirlep, Eýropalyq Odaq qyzmetiniń barlyq baǵyttary boıynsha usynystar engizý kerek. Ol sondaı-aq talap bolsa, EQYU-ny qazirgiden de qýatty qurylymǵa aınaldyrýǵa, sóıtip, bólinbeıtin búkil Eýroatlantıkalyq jáne Eýrazııalyq aımaqtar boıynsha qaýipsizdik salasynda birtutas qoǵamdastyq qurýǵa múmkindik bar ekenine senimdiligin bildirdi.  Bul – bizdiń tańdaýymyz, bizdiń múmkindigimiz. BAS HATShYNYŃ JOLDAÝY BUU Bas hatshysynyń oryn­ba­sary, BUU-nyń Eýropalyq ekono­mıkalyq komıssııasynyń atqarýshy hatshysy Iаn Kýbısh BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýnnyń atynan onyń mınıstrlerdiń beıresmı kezdesýine joldaýyn oqyp berdi. – Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń atynan Pan Gı Mýn myrzanyń joldaýyn qanaǵat sezimimen oqyp bereıin, – dedi sheshen. –Men Nazarbaev myrza men bizdiń májilisimizdi júrgizip otyrǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev EQYU-ǵa ózderiniń tóraǵalyqtary barysynda qaýipsizdikti damytý is-qımyldaryna úlken úles qosatynyna esh kúmándanbaımyn. Sondaı-aq barshany alańdatyp otyrǵan Qyrǵyzstandaǵy sońǵy oqıǵalarǵa halyqaralyq is-qımyl úderisterin úılestirýdiń mańyzy zor ekenin atap ótkim keledi. Bizdiń uıymdarymyz ózara is-qımyldaryna úlken kúsh-jiger jumsaı otyryp, uzaq ýaqyttardan beri birge jumys istep keledi. О́zara is-qımyldyń mundaı deńgeıi asa mańyzdy bolyp tabylady. О́ıtkeni, ol óziniń qyzmetine Eýroodaq jáne basqa uıymdardy qosady. Bul, sonymen qatar, demokratııalyq úderisterge qoldaý kórsetip, qalypty ómirdi qalpyna keltirýdi kózdeıtin gýmanıtarlyq kómekterdi jumyldyrýda mańyzdy faktor. BUU osy saladaǵy jumysyn jalǵastyryp, Qyrǵyzstan úkimetine kómek kórsetý maqsatynda jaǵdaıǵa monıtorıng júrgizetin bolady. Ujymdyq kúsh-jiger, sonymen birge, qorshaǵan ortany qorǵaý, qaýipsizdik, senim ahýalyn qalyptastyrý úderisterine baǵyttalyp otyr. Qyrǵyzstandaǵy daǵdarys tyǵyz yntymaqtastyq pen BUU jáne óńirlik uıymdar arasyndaǵy is-qımyldy úılestirýdiń qundylyǵyn kezekti márte kórsetip berdi. Men EQYU-nyń Turaqty keńesine bizdiń eki uıym arasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtý jáne tereńdetý úshin  baǵyttalǵan bes negizgi basymdyqty aıqyndap berdim. Olar: qarýsyzdaný men taratpaý, beıbitshilikti qamtamasyz etý, ádil saılaýlar ótkizý, qorshaǵan orta jáne adam quqy. Barlyq osy bes basymdyq bir-birimen tyǵyz baılanysty jáne halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdik úshin ómirlik mańyzdy máseleler bolyp tabylady. Bul ekonomıkalyq, áleýmettik jáne saıası máseleler kesheni, mine, naq osy jáıtter túrli qaterli jaǵdaılarǵa alyp barady, sondyqtan Balkandaǵy ahýal beıbitshilik, ádilettilik, jaýapkershilik pen adam quqy ózara tyǵyz baılanysty ekenin kórsetip otyr. EQYU-daǵy úderisterdi zor qyzyǵýshylyqpen qadaǵalap kelemin. Sondaı-aq biz janjaldardyń aldyn alyp, beıbitshilikti nyǵaıtý maqsatynda ózimizdiń qyzmetimizdi kúsheıte túsýdemiz. О́ıtkeni, sonda ǵana óńirlik uıymdarǵa tıimdi áriptes bola alatynymyzdy túsinemiz. Osy oraıda, bizdiń hatshylyqtarymyz arasyndaǵy aqparattar almasý jónindegi qyzmettiń máni de aıtarlyqtaı. Onyń ústine mundaı almasýlardy jıiletip, jergilikti jerlerde aqparattar almasýdy belsendi ete túsý úshin olardy jıiletip, deńgeıin kótergen utymdy. Buǵan qaýipsizdik pen barlyq adamdar úshin jaqsy ómir mańyzdy negiz qalaıdy. Mine, naq osy turǵyda men sizderge tolyq qoldaý kórsetetinime ýáde bere alamyn. О́ŃIR QAÝIPSIZDIGI – BASTY BASYMDYQ EQYU-ǵa qatysýshy elder syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesýinde Lıtva Syrtqy ister mınıstri Aýdro­nıýs Ajýbalıs BAQ ókilderine arnap brıfıng ótkizdi.  Kelesi 2011 jyly EQYU-daǵy tóraǵa­lyqty ıelenetin Lıtva Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri óz sózinde Qazaqstanda qalyptasqan yntymaqtastyq pen baýyrmaldyq jáne Qazaq­stannyń EQYU tóraǵasy retinde atqaryp jatqan aýqymdy is-sharalary jóninde aıtyp berdi. “Bul eń aldymen Qyrǵyz­standaǵy kúrdeli oqıǵaǵa tikeleı qatysty. О́ıtkeni, mundaǵy jaǵdaıdy retteý máselesinde ózderin jaqsy jaǵynan kórsetip, iskerlik pen jaýapkershiliktiń úlgisin kórsete bildi”, dep atap kórsetti mınıstr. Aýdronıýs Ajýbalıstiń pikirinshe, kórshiles eldegi oqıǵanyń tez arada qalpyna túsip, jaǵdaıdyń jóndelgendigin qalyń kópshiliktiń qalaıtyndyǵy sózsiz. О́kinishke qaraı, ár ýaqyttyń óz úkimi bolatynyn jáne muny dál búgin beıresmı kezdesýde sheshý múmkin emes ekendigin árkim túsinse kerek. “Shynymdy aıtsam, men Qazaqstanǵa Almatyda ótetin beıresmı sammıttiń qatysýshysy ǵana emes, sonymen birge, Lıtvamen tyǵyz qarym-qatynastaǵy, dostyq peıildegi elge kelip otyrmyn dep oılaımyn. Bizder kelesi jyly EQYU-ǵa tóraǵalyq etemiz. Lıtva memleketi de búginge deıin júzege asyrylyp jatqan máselelerdi odan ári dáıektilikpen jalǵastyrmaq”. Atap aıtarlyǵy, dedi mınıstr, bul baǵytta bizderdiń Qazaqstannan úırenerimiz kóp. Ásirese daǵdarysqa soqtyrǵan jáıtterdiń aldyn alýǵa jáne ony qalpyna keltirýge baılanysty. Degenmen, kórshi memlekettegi kúrdeliliktiń  qaıǵysy, qasireti mol ekenin de jasyrýdyń qajeti joq. Kelesi jyly EQYU-ǵa tóraǵalyq kezeńinde Lıtva “Korfý úderisin” nyǵaıtýdy odan ári jalǵastyrmaq. Árıne, bul oraıda uzaqqa sozylǵan shıelenisterdi sheshý múmkindikterin keńinen qarastyra otyryp, Eýropa kontınentinde qaýipsizdikti saqtaýǵa bar kúsh-jigerdi jumsaǵan jón. Sóz reti kelgende atap aıtarlyq jáıt, shıelenisti aımaqtarǵa, ásirese, Taýly Qarabaqta, Grýzııada, Moldovada oryn alyp otyrǵan problemalarǵa halyqaralyq uıymdardyń nazaryn aýdarýdyń qajettiligi zor. Jaqynda meniń reseılik áriptesimmen – Reseı Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrovpen kezdesýimniń sáti tústi. Áńgime ózegi bizdiń memlekettiń EQYU-ǵa kelesi jylǵy tóraǵalyǵy, ondaǵy basymdyqtar tóńireginde órbidi. Ekeýara ortaq áńgimede bizder ortaq bir túıindi pikirge keldik. Bul oraıda eń basty kúres ­­–­ esirtki tasymalyna qarsy júrgiziletini aıtpasa da túsinikti. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń sammıt ótkizý týraly bastamasy kópshilik qoldaýyna ıe bolýda. Sondaı-aq Qazaqstannyń ózge de usynystary Eýroodaq baǵdarlamalarymen (qarý-jaraqqa baqylaý jasaý, Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdy retteý jáne taǵy da basqa) sáıkes kelýde,­ – dedi Aýdronıýs Ajýbalıs óz oıyn ortaǵa salyp. “Eń bastysy – Qazaqstan jáne meniń áriptesim, EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy Qanat Saýdabaev Qyrǵyzstandaǵy daǵdarys kezeńinde iskerlik tanytyp, oǵan BUU, Eýroodaq jáne taǵy da basqa halyqaralyq uıymdardy da jumyldyra bilip, ondaǵy azamat soǵysynyń odan ári damýyna toıtarys bere aldy”, dedi óz sózin odan ári jalǵastyrǵan mınıstr. Onyń tujyrymdaýynsha, Lıtva Qyrǵyzstannyń jańa konstı­týsııa qabyldaý jónindegi referendým ótkizýin tolyǵymen quptaıdy. Mınıstr mundaı referendýmnyń eldegi jaǵdaıdy turaqtandyrý úshin qajettigin de atap kórsetti. Mınıstrdiń paıymynsha, Qazaqstannyń shıelenis­ter­diń sheshimin taýyp, kún tártibinde turǵan mindetterdi oryndaýdy birlesip, jan-jaqty túrde talqylaý maqsatynda Astanada sammıt ótkizý týraly bastamasy – bul óte oryndy ári óte mańyzdy másele ekendigi sózsiz. Qazaqstannyń EQYU-ǵa ótken jarty jyldyq ýaqyttaǵy tóraǵalyǵy jáne ornyqty usynystary onyń ónimdi eńbeginiń aıqyn aıǵaǵy ekendigi aıdaı aqıqat dese de bolady. EQYU-nyń  Janjaldardyń aldyn alý jónindegi ortalyǵynyń dırektory Herbert Zalber óz kezeginde kópshilikke arnaǵan sóziniń basyn birden Qyrǵyz­stan­daǵy kúrdeli oqıǵadan bastady. Sheshenniń aıtýynsha, onyń ózindik sebepteri de jetkilikti. EQYU-nyń konsýltatıvtik tobymen birge bizder Bishkek qalasynda úsh kún boldyq. Kezdesý kezinde Otýnbaeva hanym eldegi qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin Qyrǵyzstanǵa áskerılerdi, ıaǵnı polıseılerdi ornalastyrý týraly bizge usynys jasady. Basqosýda polıseılerdi qaı jerge, qashan jáne qalaı ornalastyrý týraly áńgime de qozǵaldy. Bizder kún tártibinde turǵan bul másele tez sheshimin tabady dep úmittenemiz, – dedi Herbert Zalber. Sonymen, Herbert Zalberdiń pikirinshe, Bishkekke bıylǵy jyly alǵashqy topta EQYU tarapynan 52 polıseı qyzmetkeri jiberilmek. Al, kelesi jyly olardyń sanyn sol aımaqtaǵy qajettilikke oraı 100-ge jetkizý josparlanýda. Árıne, bul oraıda halyqtyń óz qaýipsizdigine, polıseılerge degen senimin qalyptastyrýdyń da mańyzy zor ekeni aıtpasa da túsinikti. Al, endi Qyrǵyzstanǵa qaı eldiń polıseıleri jiberiletindigi ázirshe belgisiz, óıtkeni, olardyń arasynda ony anyqtaý úshin aldaǵy ýaqytta konkýrs ótkiziledi. “Sóıtip, úzdikter anyqtalady, artyqshylyq negizinen orys tilin jetik biletinderge berilmek”, dep qorytyndylady óz sózin EQYU-nyń Janjaldardyń aldyn alý jónindegi ortalyǵynyń dırektory. Herbert Zelberdiń sózine qaraǵanda, polıseılerdiń Qyrǵyzstanda ótkizetin tórt aı ýaqytyna oraı jumsalatyn qarjy shyǵynynyń da mólsheri eseptelip qoıylǵanǵa uqsaıdy. Onyń kólemi shamamen aıtqanda birneshe mıllıon eýrony quramaq. AQPARAT TARATÝShY ARANDATÝShY DA BOLA ALADY... Keshe tústen keıin, beıresmı kezdesý barysynda EQYU-nyń BAQ bostandyǵy jónindegi  ókili Dýnıa Mııatovıch baspasóz brı­fıngin ótkizip, atalmysh Uıymnyń osy máselede atqaryp jatqan sharalaryn atap, alda jasalynýǵa tıisti josparlarymen bólisti. Qazaqstandyq jáne sheteldik árip­testerimizdiń tarapynan múddeles­tik pen qyzyǵýshylyq týdyrǵan brıfıngte Mııatovıch hanym jýr­nalısterdiń jan-jaqty saýaldary­na saraly jaýap berip ótti. Myńsan múdde alda kólbeń­de­gen mynaý mazasyz álemde kez kelgen qoǵamda BAQ bostandyǵyna qatysty túıtkilder tabylady. Sol sóz bostandyǵynyń ózin árip­tes­terimiz qalaı túsinedi, jaýapker­shiligine tereń boılaı ma?  BAQ bostandyǵy deıtin san qyrly sóz semserimen eshkimdi jaralamaı, qoǵamdy alalamaı, máseleniń túpki mánine úńilip baryp sóz saptaý arqyly qoǵamǵa aqparat taratý máselesi qaı kezde de, qaı zamanda da kún tártibinen túsip kórgen emes. Basqasyn bylaı qoıǵanda, tarıhta abaılamaı, paryǵyna boılamaı aıtylǵan sózdiń saldarynan týyndaǵan qantógister men kıkiljińder qanshama? Sondyqtan bolar, jýrna­lıs­terdiń qıturqy saýaldaryna sabyr­men, saralap otyryp jaýap bergen Dýnıa Mııatovıch Qazaqstanda da atalmysh máselege qatysty túıt­kilder bar bolǵandyqtan, Qazaq­stan Respýblıkasynyń Memle­ket­tik hatshysy – Syrtqy ister mı­nıstri Qanat Saýdabaevpen kez­desip, keıbir máselelerdiń oń sheshimin tabýǵa áreketter jasaly­nyp jatqandyǵyn atady. Sondaı-aq Dýnıa hanym EQYU elektrondyq buqaralyq aqparat quraldarynda erkin aqparattar legin saqtap qalýǵa umtylatyn­dyǵyna sendirdi. Dýnıa Mııatovıch EQYU  jaýap­kershiligindegi memleketter ǵana emes, atalmysh Uıym álemniń basqa elderinde de ınternette BAQ bostandyǵyn shekteıtin zańdar qabyldaýǵa áreket etip jatqanyn kórip otyrǵandyǵyn aıtty. EQYU-nyń BAQ bostandyǵy jónindegi ókili jýrnalıst quqy­ǵy­nyń qorǵalýyna  qatysty kez kel­gen máselege beı-jaı qaramaı­tyndyǵyn, túıtkildi jaǵdaılar týyndaǵanda onyń ońdy sheshimi tabylýy úshin naqty áreket, ádil yqpal etetindigin alǵa tartty. Qalaı desek te, osy brıfıngten túıgenimiz, qazaqstandyq BAQ ókilderi “BAQ bostandyǵy” degen arzan sózge aldanbaıtyndyǵyn, mynaý alasapyran álemde turaq­ty­lyq pen aýyzbirshiliktiń quny qym­bat ekendigin bildirdi. Jýr­na­lıst aqparat taratýshy ǵana emes, aran­datýshy da bola alatynyn bile­tin áriptesterimiz EQYU ókilimen bu­qaralyq aqparat quraldary aýyz­dyqsyz ketken keıbir elderde oryn alyp otyrǵan oqıǵalar mysalymen qysqa suhbat quryp, óz jaýapker­shiligin sezinetindikterin bildirdi. QATYSÝShY ELDERDIŃ ORTAQ USTANYMY Uıymǵa qatysýshy memle­ket­ter Syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesýi nátıjeli aıaq­talǵan soń, EQYU-nyń Is basyn­daǵy tóraǵasy, Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev qazaqstandyq jáne sheteldik buqaralyq aqparat qu­raldary ókilderimen baspasóz máslıhatyn ótkizip, kezdesýdiń qorytyndysy jaıly aıtyp berdi. EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy Qanat Saýdabaevtyń atap ótýinshe, syrtqy ister mınıstr­le­ri­niń kezdesýi oıdaǵydaı ótti. Bul byltyr Grekııanyń Uıymǵa tóraǵalyǵy kezinde Korfý ara­lynda ótken beıresmı kezdesýdiń zańdy jalǵasy bolyp tabylady. Bul beıresmı atalǵanymen, onda Vla­dı­vostoktan Vankýverge deıingi qaýip­sizdikti qamtamasyz etýge baı­lanys­ty ózekti de ótkir máseleler keńi­nen talqylandy. Qatysýshy elder­diń mınıstrleri Helsınkı akti­sin­de kórsetilgen qaǵıdalarǵa sáıkes usynys-pikirlerin ashyq bildirdi. Qazaqstannyń Uıymǵa tóraǵa­ly­ǵynyń basymdyqtaryn bıylǵy jyldyń 10 qańtarynda Venada ótken EQYU Turaqty keńesiniń otyrysynda Qazaqstan Respýb­lı­ka­synyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev óziniń beıneúndeýinde jarııa etken edi, dedi Qanat Saý­dabaev. Sodan bergi alty aı ishinde Qa­zaqstannyń Uıymǵa tóraǵalyǵy asa tabysty boldy. Búgin bizder Uıym­nyń basty qaǵıdaty – kon­sensýstyq jaǵdaıda EQYU-nyń jo­ǵary deńgeıdegi sammıtin osy jyl­dyń sońyna qaraı Asta­na­da ótkizý qajet dep taptyq. Bul Uıymǵa múshe memleketterdiń bar­ly­ǵyna ortaq jáne Qazaqstan tór­aǵa­lyǵynyń jetistigi bolyp tabylady. Uıymnyń Is basyndaǵy tór­aǵa­sy, sondaı-aq búgin Qazaqstan Prezıdentiniń bastamasy boıyn­sha ótetin sammıttiń qaı kúni bo­la­tyny jóninde de kelisim jasal­ǵanyn málim etti. Sonymen qatar, beıresmı kezdesýde talqylanǵan máselelerge de toqtaldy. Uıym­nyń Is basyndaǵy tóraǵasynyń atap ótkenindeı, kezdesý bary­syn­da qaýipsizdik, qarjy-ekonomı­ka­lyq daǵdarysty eńserý, kórinis berýi múmkin kıkiljińderge jol bermeý, Qyrǵyzstandy turaqtan­dy­rý, taǵy basqa da ózekti másele­ler talqylanǵan. Al, on bir jyl­dan soń ótkeli otyrǵan sammıt Uıymnyń bedelin  nyǵaıtatyn bolady. Baspasóz máslıhatynda Uıym­nyń Is basyndaǵy tóraǵasyna jýrnalıster tarapynan suraqtar da kóp qoıyldy. Alǵashqy saýal joǵary deńgeıdegi sammıttiń qaı kezde ótetinine baılanysty boldy. Qanat Bekmyrzaulynyń qaıtarǵan jaýabyna qaraǵanda, búgingi kezdesýde sammıtti ótkizý jóninde kon­sensýstyq kelisim jasalǵan. Endi sammıttiń ótetin kúnin bel­gileý qaldy. Sodan keıin sam­mıt­tiń saıası qujattaryn daıyndaý bastalady. Qoıylǵan suraqtardyń birqa­tary Qyrǵyzstandaǵy jaǵdaıǵa qatysty órbidi. Uıymnyń Is basyndaǵy tóraǵasynyń habardar etýinshe, Qyrǵyzstan Qazaqstan­men kórshi, baýyrlas halyqtar. Osy jyldyń sáýirinde Qyrǵyz­standa oryn alǵan belgili oqıǵa­larǵa baılanysty Qazaqstan Pre­zı­denti Nursultan Nazarbaev, AQSh Prezıdenti Barak Obama jáne Reseı Prezıdenti Dmıtrıı Medvedev ózara yntymaqtasýdyń nátıjesinde aýqymdy jumystar júzege asyryldy. Ondaǵy basty maqsat – Qyrǵyzstanda azamat soǵysynyń oryn alýyna jol bermeý. Sodan bergi ýaqyt ishinde Qazaqstan EQYU-nyń Qazirgi tóraǵasy retinde ondaǵy turaq­tylyqtyń ornyǵýyna kóp kúsh-jiger jumsap keledi. Arnaıy ókilin de jiberdi. Uıym BUU-men birlese otyryp, janjaldy beıbit jolmen retteýdi qolǵa aldy. Qanat Saýdabaev, sondaı-aq jaqyn arada EQYU Qyrǵyzstanǵa polıseıler tobyn jiberý jóninde jumystar júrgizip jatqanyn da atap ótti. Endi Bishkektegi EQYU-nyń ortalyǵy nyǵaıtylyp, onyń jumysy jandandyrylady. Bu­lar­dan bólek, Qyrǵyzstanǵa gýma­nıtarlyq kómekter kórsetilip, parlament saılaýynyń ótýine qo­laıly jaǵdaı týǵyzylatyn bola­dy. Búginde Qazaqstan Jalalabad jáne Osh qalalarynda órtelgen, qıra­tyl­ǵan nysandardy qalpyna kel­ti­rý úshin baǵdarlama daıyn­daýda. Qazaqstan jaǵynan jumys tobyn Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Shókeev, al Qyrǵyz­stan tarapynan Qyr­ǵyz­stan­nyń birinshi  vıse-premeri Mý­ra­lıev basqarady. Bul eldiń saıası-áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý úshin birinshi kezekte ekonomıkalyq qoldaý, kómek kórsetý qajet, dedi sóziniń sońynda Qanat Saýdabaev. “Egemen Qazaqstannyń”  tilshiler toby.Sýretterdi túsirgen Bersinbek SÁRSENOV.