О́ńirdegi ekonomıkalyq jaǵdaı turaqty

Burnaǵy kúni Premer-Mı­nıstrdiń orynbasary Ber­dibek Saparbaev Oralǵa keldi. Osy jerde kásipkerlermen jáne jurt­shylyq ókilderimen kez­des­ti. Oblys aktıvin Batys Qa­­zaq­stan oblysynyń  ákimi Nurlan Noǵaev ashyp, júrgizip otyrdy. Búginde Úkimet pen Ult­tyq banktiń sheshimimen teńge erkin aınalymǵa jiberilgeni belgili. Soǵan oraı Úkimet bas­­shysynyń orynbasary oblysta qurylǵan jedel shtabtyń qyz­metine oń baǵa berdi. Onyń qu­ra­my­na jergilikti atqarýshy bılik, qoǵamdyq uıym ókilderi jáne máslıhat depýtattary ki­redi. Aqparat quraldary arqy­ly bul baǵytta jan-jaqty túsinik jumystary júrgizilýde. Jedel jeli uıymdastyrylǵan. Iri saýda oryndary men bazar­lardaǵy ba­ǵaǵa turaqty túrde monıtorıng jasalyp, reıdter ótkizilip keledi. Oblys, aýdan, aýyldyq okrýg ortalyqtarynda aýyl­­­­­­­sharýashylyq taýar óndirýshileriniń jármeńkesi uıymdastyrylýda. Mektepke qajet zattar, keńse taýarlary, dári-dármek, janar-ja­ǵarmaı baǵalaryna da monıtorıngtik zertteýler jasalý ústinde. Ulttyq bank fılıalynan alynǵan málimetke qaraǵanda, qazirgi tańda oblys­ta teńge, dollar, eýro syndy valıýtalardyń qolma-qol aqshasynyń jetispeýshiligi oryn alyp jatqan joq, jaǵdaı turaqty. Oblys aktıvinde óńir kásipkerleri sóz aldy. Birinshi bolyp minberge «Steklo servıs» JShS dırektory Arkadıı Rýbsov kóterilip, kásiporynynyń ahýalyn baıandap, bıylǵy jeti aı boıynsha kórsetkishter byltyrǵy deńgeıden tómendemegenin aıtyp berdi. Teńgeniń erkin aınalymy nátıjesinde kásiporynnyń rentabeldiligi odan ári artady dep kútilýde. О́ndirilgen ónimniń 40 paıyzdaıy Reseıge shyǵarylady. Qyzmetkerdi qysqartý júrgizilgen emes. Jalaqy boıynsha bereshek joq. Qazir seriktestik ónimderin Astana men elimizdiń ózge de óńirlerinde jańadan salynyp jatqan nysandarǵa paıdalaný jóninde kelisimder jasalý ústinde. О́ńirdegi óńdeý ónerkásibi salasy ókil­deriniń atynan sóılegen «Jaıyq et» seriktestiginiń basshysy Temir Eskendirov teńgeniń erkin aınalymǵa jiberilýin qoldaıtynyn jáne bul shara óz ýaqytynda júrgizilgenin jetkizdi. Bizden buryn Reseı men Qytaı taýar óndirýshilerin qoldaý maqsatynda ózderiniń valıýtalaryn erkin aınalymǵa jiberdi. Sonyń nátıjesinde Qazaqstan naryǵyn atalmysh elderdiń arzan ónimderi jaýlady. Otandyq taýarlar olarmen teń básekege túse alǵan joq. Endi bul teńsizdik joıylýǵa tıis. Jergilikti óndiris oryndarynyń jumysy jandanatynyna da senim mol. Osy sharanyń nátıjesinde óz naryǵymyzda otandyq ónimderdiń bási ósetini anyq, dedi ol. «Beles-Agro» seriktestiginiń dırektory Murat Jákibaev Reseımen aradaǵy taýar aınalymy 70 paıyzdy quraıtynyn baıandap berdi. Reseılik rýbldiń teńgege shaqqandaǵy baǵamy qazir 4 teńgeni quraýy kásipkerler úshin ońtaıly bolyp otyr. Burynǵy tómen baǵa jergilikti ónim óndirýshilerge keri áserin tıgizgenin jasyrýǵa bolmaıdy. Soǵan oraı kásipkerler teńgeniń erkin aınalymǵa jiberilýin birazdan beri kútip júrgen edi. Endi mine, bul úmit memleket tarapynan qoldaý tapty. Eger jaǵdaı burynǵydaı qala berse, elimiz ımportqa táýeldi bolyp qalar edi, dep túıin jasady óńirge belgili kásipker. О́z kezeginde sóz alǵan «Mırlan» jáne «Aqjol» bazarlarynyń dırektorlary Tagıra Jýravleva men Álibı Amangeldiuly bazarlardaǵy jaǵdaı turaqty, kásipkerler arasynda da, tutynshylar tarapynan da dúrligýshilik joq ekenin málimdedi. – Meniń saparymnyń basty maqsaty – oblysta atqarylyp jatqan jumystardy óz kózimmen kórý, oryn alyp jatqan túıindi jáne ózekti máseleler bolsa, onyń sheshimi tabylýyna Úkimet tarapynan kómektesý. Eldiń búgingi áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıynan habardarsyzdar. Eń bastysy, memleketimizde tynyshtyq pen aýyzbirlik bar. Daǵdarysqa qaramastan el ekonomıkasynda turaqtylyq saqtalyp keledi. О́tken jeti aıdyń qorytyndysy boıynsha ekonomıka 1,7 paıyz ósimge qol jetkizildi. Memleket halyqtyń aldyndaǵy áleýmettik mindettemelerin der kezinde oryndap otyr, oryndaı da beredi. Iá, daǵdarys bizge de óz salqynyn tıgizýde. Sebebi, biz álemniń kóptegen elimen, sonyń ishinde kórshi memlekettermen ekonomıkalyq baılanystamyz. Bizdiń ónimderdi olar alady, ol elderdiń taýarlaryn biz tutynamyz. Sondyqtan Memleket basshysy Úkimet pen Ulttyq bankpen kelise otyryp teńgeni erkin aınalymǵa jiberý týraly sheshim qabyldady. Bul elimizdiń qazirgi jáne erteńgi ekonomıkalyq damýyna áser etetin sheshim bolǵany anyq. Ekonomıka damymasa, halyqtyń turmysy jaqsarmaıdy. Elimiz táýelsizdik alǵan jyldardan beri talaı daǵdarysty bastan ótkerdi. Onyń bárinen qınalmaı shyqtyq. Budan da aman-esen shyǵatynymyzǵa kúmán joq. Bul úshin eń aldymen aýyzbirlik pen yntymaq kerek. Ekonomıkalyq daǵdarys uzaqqa sozylǵan jaǵdaıda da elimizdiń baılyǵy, Ulttyq qordaǵy qarjy elimizdi kúrdeli kezeńniń synynan aman alyp shyǵa alady dep oılaımyn, – dedi Berdibek Saparbaev. Jıynnan soń Úkimet basshysynyń orynbasary Aqjaıyq óńirindegi aǵa urpaq ókilderimen júzdesti. Bul basqosýda soǵys jáne eńbek ardagerleri teńgeniń erkin aınalymyna jiberilýin qoldaıtynyn, bul baǵytta jurtshylyq arasynda tıisti túsinik jumystaryn júrgizýge aralasyp júrgenderin jetkizdi. Sodan soń Úkimet basshysynyń orynbasary Oral qalasyndaǵy  «Mechta» jáne «Dına» sekildi iri gıpermarketterde bolyp, azyq-túlik pen turmystyq zattardyń jáne ózge de buıymdar baǵasynyń qymbattamaǵanyna kóz jetkizdi. Sonymen birge, Berdibek Máshbekuly valıýta aıyrbastaý qosyndaryndaǵy jaǵdaımen tanysty. Osydan soń vıse-premer Bókeı ordasy aýdanyna bardy. Onda ol Han ordasy aýylyndaǵy Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyn merekeleýge arnalǵan saltanattarǵa qatysyp, «Tarıh qoınaýynan qazirgi zamanǵa deıin» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııada quttyqtaý sóz sóıledi. «Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyn atap ótý – bul birliktiń, yntymaqtastyqtyń jáne tarıhı sabaqtastyqtyń úlgisi, bul bir shańyraqtyń astynda tatý-tátti ómir súrip jatqan barlyq qazaqstandyqtarǵa arnalǵan biryńǵaı mereke», – dedi Berdibek Saparbaev konferensııaǵa qatysýshylardyń aldynda sóılegen sózinde. Sodan keıin Úkimet basshysynyń orynbasary Bókeı ordasy tarıhı-mýzeı kesheniniń ekspozısııasymen tanysyp, «Altyn dala shejiresi» atty teatrlanǵan qoıylymdy tamashalady. Onyń basty ıdeıa­sy ótken men qazirgi zamannyń arasyndaǵy tyǵyz tarıhı baılanysty kórsetý boldy. Jumys sapary sheńberinde vıse-premer oblys ákimimen, múddeli memlekettik organdardyń basshylarymen birge Bórili aýdanynyń Berezovka aýylyna baryp, aýyl turǵyndarymen kezdesip, olardyń saýaldaryna jaýap berdi. Kezdesý barysynda ol Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha Úkimet «Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtıng B.V.» konsorsıýmynyń basshylarymen birlese otyryp, 469 úıde turatyn 2138 adamdy kóshirý týraly sheshim qabyldaǵanyn málimdedi. «Qarjylandyrý máseleleri memleket jáne QPO esebinen sheshiletin bolady», – dep atap ótti vıse-premer. Sáken ÁBILHALYQOV, jýrnalıst, Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan». Batys Qazaqstan oblysy.