Úkimet

Jobalarǵa jol ashatyn forým Oblys ortalyǵynda halyqaralyq «ErtysInvest 2015» ınvestısııalyq forýmy bolyp ótti. Forýmǵa ónerkásiptik-ınvestısııalyq kompanııalar, damý ınstıtýttary, ulttyq kompanııalar ókilderi qatysty. Fransııa, Germanııa, Italııa, Serbııa, Saýd Arabııasynan, Ýkraına, Reseı óńirlerinen ókilder keldi. Jýyrda biz gazetimizde jazǵan Artemııa salına shaıandaryn eksporttaý jobasyn júzege asyrý múmkindikteri týraly da aıtyldy. Bul bıoresýrs quramynda aqýyz mol. О́nim medısına, aýyl sharýashylyǵy salasyna qajet. Artemııa salınany qaıta óńdeý ınvestorlar úshin tıimdi usynys. Oblystyń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa da septigin tıgizeri anyq, dedi oblys ákimi Qanat Bozymbaev. Forým barysynda aldaǵy ýa­qytta óndiristi óńirdiń áleý­e­­tin arttyratyn 40-tan asa ınves­tı­sııalyq jobalar usynyl­dy. Maqsaty – otandyq já­ne she­teldik ınvestorlarǵa óńir­diń ın­vestısııalyq áleýeti men múm­kin­dikterin tanystyrý. Osy­men ekinshi ret ótkizilgen forýmǵa elimizdiń Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshev, ob­lys ákimi Qanat Bozymbaev, No­vosibir oblysynyń gýberna­tory Vladımır Gorodeskıı, «Ata­­meken» ulttyq kásipkerler palatasynyń tóraǵasy Abylaı Myrzahmetov, sondaı-aq tanymal kásipkerler qatysty. Bıyl biz­diń oblystan Novosibirge 353 tonna azyq-túlik eksporttalady. Bul oblys ákimi Qanat Bozymbaev pen Novosibir oblysynyń gýbernatory Vladımır Gorodeskıı­diń kezdesýinde aıtyldy. Jalpy, óńir­­diń ınvestısııalyq saıasattaǵy ózara yntymaqtastyq úshin geo­grafııalyq turǵydan tıimdi ornalasýy Reseıdiń shekaralas na­ryǵyna shyǵý múmkindigin be­redi. Al forýmda Novosibirdiń «SıbInvestGrýp» kompanııasymen «Pavlodar oblysy aýmaǵynda avtokólikke arnalǵan alıýmınıı dıskiler shyǵaratyn zaýyt salý» jobasyn iske asyrý jónindegi memorandýmǵa qol qoıyldy. Bul joba óńir úshin mańyzdy, iske asyrylýyna qoldaý kórsetetin bolamyz, dedi Q. Bozymbaev. Reseı – oblysymyzdyń basty saýda seriktesteriniń biri. О́tken jyly oblystyń Reseımen saýda kólemi 1,9 mlrd. dollardy qurady. Pavlodarlyq kásiporyndar Re­seı­ge 1,0 mlrd. dollar somasyna ónim jetkizse, oblysqa 900 mıllıon dollar kóleminde reseılik taýarlar ákelingen kórinedi. Biz­diń óńirden Novosibir oblysyna ótkizgish-kabel ónimi, azyq-tú­lik jetkiziledi. Novosibirden ne­gizi­nen mashına jasaý ónimderi jet­kiziledi, atap aıtqanda, qural-jabdyq, qosalqy bólshekter, júk kótergish mehanızmder, býyp-túıý ónimderi, halyq keńinen qol­da­­­na­­tyn zattar keledi. Aýyl sha­r­ýa­­shylyǵy salasyndaǵy yn­ty­­­­maqtastyq ósimdik jáne mal sharýashylyqtary, sondaı-aq ag­rarlyq ǵylym salalarynda jú­ze­ge asyrylady. Al oblys ákimdigi men «Qa­zaq­s­tan Alıýmınııi» AQ basshylyǵy arasynda alıýmınıı quımalary men energobloktardy qaıta jón­deý úshin elektrolız óndirisin ke­ńeıtý baǵytyndaǵy jobalar qolǵa alynady. О́ńir aýmaǵynda hımııalyq-metallýrgııalyq keshen oblys ákimdigi, «TENIR-LOGISTIC» JShS jáne qytaılyq «China Machinery Engineering Corporation» kompanııasy arasynda jasalǵan qujattyń arqasynda qurylmaq. Jańa joba aıasynda arnaıy bolat pen tıtan dıoksıdi óndirisi iske qosylady. Sonymen birge, «Qazaqstan elekrolız zaýy­ty» AQ jáne «ÝPNK PV» JShS arasyndaǵy kelisim boıyn­sha qyzdyrylǵan munaı koksyn tasymaldaý josparlanýda. Al temirjol mashına jasaý salasyn damytý maqsatynda «Rels­tik bekitý quramyna ene­tin W tárizdes ıilgish klemmalar zaýyty» jobasyn júzege asy­­rý jó­ninde «RELART SA» shveı­­sarııa­lyq kompanııasy men «Railcast Systems» JShS kelisimge qol qoıdy. Elimizdiń temirjol par­kin vagon quımalarymen qam­ta­ma­syz etý qajettigi týyndaýda. Bul baǵytta jasalǵan memoran­dým boıynsha endi «R.W.S. Weelset» JShS men reseılik «Reıl­­­InvestMenedjment» JAQ birlesip jumys jasaıdy. «KazEkspo» JShU ın­ves­tı­sııalyq kompanııasy men oblys ákim­digi arasynda jasalǵan memorandým óńirimizde astyq klasterin damytady. Qujat boıynsha óńir­degi Ýálıhanov jáne Ertis ele­va­torlaryn qaıta jóndeýden ót­kizip, astyq, maı daqyldarynyń óndirisin iske qosyp, qurama jem shyǵarý zaýytyn ashýdy maqsat etedi. О́ńirdegi «Kırov» JShS-niń sút-taýarly fermasy qaıta jón­delip, «LACTALIS» fransýz kompanııasynyń kelisimsharty boıynsha jobany júzege asyrady. – Qol qoıylǵan barlyq qu­jat­­tar oblystyń ekonomıkasy, shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna serpilis beredi degen senimdemiz. Forým ınvestısııalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtady, – deıdi Qanat Bozymbaev. Al qazaqstandyq mıllıarderler bolsa óńirdegi ınvestısııalyq jo­balarǵa qatysýǵa daıyn eken­de­rin jetkizdi. Tanymal qarjyger, ekonomıst, «Visor Holding» JShS dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Aıdyn Káripjanov óńir ekonomıkasyna qarjy quıýǵa daıyn. – Meni óńirdegi arzan energııa kózderin damytý múmkindigi qyzyqtyrdy. Elimizde óndiriletin elektr energııasynyń teń jartysy osy jerde óndiriledi. Al qýat kózderi tolyq júktelmegen. Bul energetıkalyq tehnologııa­lar úshin mol múmkindikter bar degen sóz. Jergilikti ákimdik, bank ókilderi jáne bıznes qa­ýym­dastyqpen kelisim jasaýymyz qajet, – deıdi Aıdyn Káripjanov. «AllurGroup» atvombıl toptary kompanııalarynyń basqar­ma basshysy, «AgromashHoldıng» kom­panııasy basqarmasynyń mú­shesi, Premer-Mınıstr janyn­daǵy saraptama keńesiniń múshesi Andreı Lavrentev avtokólik qu­raldaryn qorǵaýǵa baılanysty jobalar jaıly aıtty. Sonymen qatar, forýmda Eý­r­azııalyq top pen qazaqstandyq «ÝP­NK-PV» JShS arasynda qol qoıyldy. «ÝPNK-PV» JShS-niń ónimderin paıdalaný arqyly Eýrazııalyq top ony satyp alý­ǵa jumsalatyn shyǵyndardy azaı­tady. Bul qazaqstandyq alıý­mı­nııdiń álem naryǵyndaǵy básekege qabilettiligin arttyrady. – Forýmda jasalǵan kelisimder Eýrazııalyq top jumysynyń turaq­tylyǵyn, óńir bıýdjetine salyq túsimderin qamtamasyz etedi. Bul – jumys oryndary ashy­lýy. Alyp zaýyt úshin áleý­mettik kepildiktiń saqtalýyn da bildiredi, – deıdi «Qazaqstan Alıý­mınııi» AQ-tyń prezıdenti Arman Esenjolov. Eýrazııalyq top pen VTB banki ınvestforýmda elimizdegi alǵashqy eksportaldy qarjylandyrý týraly kelisimge qol qoıdy. Bul rette 180 mıllıon eýroǵa alıýmınıı jetkizý úshin eksportaldy tólem jasaý týraly sóz qozǵaldy. Qarjy kelisimsharttyń 25 paıy­zyn quraıdy. Aldaǵy jyldary 500 tonna alıýmınıı jetkizý qarastyrylýda. Taýardyń mundaı kólemi el aýmaǵyndaǵy bastapqy alıýmınıı óndirisiniń jartysyna jetedi. Sóıtip, «KEZ» shyǵaratyn qalǵan ónim otandyq taýar ón­dirý­shilermen júzege asyrylyp, ımport almastyrý deńgeıin arttyrýǵa múmkindik beredi. Eýrazııalyq topqa enetin RÝ­SAL jáne «Qazaqstan Alıý­mı­nııi» AQ arasyndaǵy uzaq merzimdi kelisimshart boıynsha seriktestikter úshin VTB banki Eýrazııalyq topqa qosymsha 150 mln. AQSh dollary kóleminde eksportaldy qarjylandyrýǵa da­ıyn ekenin jetkizdi. Bul qarjy 2019 jylǵa deıin 3,5 mıllıon tonna saz topyraq satý jónindegi kelisim­sharttyń 15 paıyzyn quraıdy. Forýmǵa jetekshilik etken Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń sarapshysy Per Iv Lıýka ınvestorlarǵa ekologııalyq tehnologııalardy damytýǵa keńes berdi. – О́ńirdiń ınvestısııalyq ále­ýeti zor. Qosymsha quny bar kom­panııalarǵa basymdyq berý kerek. Investısııa kólemine emes, oblysqa paıda ákeletin jobalarǵa mán berý kerek. Negizi, Eýropada tanymal ekologııalyq, ıaǵnı jasyl tehnologııalar men ınnovasııalyq IT-tehnologııalar qarqyndy damıtyny sózsiz, – dedi Per Iv Lıýka. Forýmda Áset Isekeshev qazirgi eko­no­mı­­­kalyq jaǵdaıǵa qara­mastan, ásirese, jańadan qurylǵan kásip­oryndar qıyndyqtarǵa tótep berip jatqanyn alǵa tartty. – Qazirgi tańda Pavlodar oblysynda shyǵarylatyn ónim­derdiń tórtten bir bóligi jańa kásiporyndarǵa tıesili. Elimizdiń jeti aımaǵynda ónimniń 20 paıyzyn ınnovasııalyq jobalar men jańa kompanııalardyń arqasynda alynýda. Elimizdegi ekonomıkalyq jaǵdaı turaqty sıpatqa ıe bolýda, – deıdi mınıstr. Qanat Bozymbaev óńirde brend­­tik ónimderdiń qataryna alıýmınııden jasalǵan daıyn ónimder, temir-beton jáne elek­trtehnıkalyq mashına jasaý taýarlary, munaı-hımııa jáne hımııalyq ónimderdi qosýǵa bola­ty­nyn jetkizdi. О́nimderdiń bul túr­lerin shyǵaratyn kásip­oryn­dar eksporttyq baǵytta da jumys jasaıdy. Oblysta jalpy sheteldik ınvestısııalar kólemi 500 mıllıon AQSh dollaryna jetken. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha oblys ekonomıkasyna baǵyttalǵan ınvestısııalar 2 mlrd. AQSh dollaryn nemese 353 mlrd. teńgeni quraǵan. – Damyǵan ónerkásip pen kóliktik ınfraqurylym, arzan elektr energııasy, tranzıttik múm­kindikterdiń moldyǵy, ta­bı­ǵı resýrstar men bos jer ýchas­keleriniń bolýy, sondaı-aq «Pav­­lo­dar» erkin ekonomıkalyq aımaǵy – óńirimizdiń basty artyqshylyqtary. Oblys aldaǵy ýaqytta Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq naryǵyna shyǵa alatyn batystyq kompanııalarǵa jańa kásiporyndardy ashýǵa qolaıly aımaq bolyp tabylady. Búginde óńirde ınvestorlar tabysty eńbek etýde. Negizgi kapıtalǵa quıylǵan ınvestısııalar kólemi edáýir artty, – deıdi Q. Bozymbaev. Forýmdaǵy kórmede jaryqtan­dyrý quraldaryna arnalǵan alıýmınıı korpýstaryn óndirý jobasy tanystyryldy. Ideıa avtorlary Ekibastuzdyń «Svet» JShS-nyń basshysy Vıtalıı Mıheev. О́ndiris jaryq-dıodty jaryqtandyrý quraldaryna ar­nalǵan alıýmınıı korpýstaryn ǵana emes, túrli profılder de shyǵara alady. Forýmda Qashyr aýdanynan aýyl sharýasy túıequs ósirý jobasyn usyndy. Joba avtory – Tereńkól aýylyndaǵy «K & S» jeke kásipkerliginiń basshysy Oleg Krıvobokov. Jobany júzege asyrýǵa 4 mıllıon teńge qajet. – Túıequs sharýashylyǵyna qolǵa alýǵa aýdanda múmkindik bar. Joba 20 balapan satyp alý­­ǵa josparlanýda. Reseı oblys­tarynan satyp alynady. Túıe­qustardyń mamyǵy, terisi, eti men jumyrtqasy, maıy – naryqta joǵary suranysqa ıe, ekologııalyq taza, – deıdi O. Krı­vobokov. Máselen, túıequstyń jumyrt­qasy tońazytqyshta bir jyl boıy saqtalady. Terisiniń baǵasy naryqta qoltyraýyn terisinen de qymbat eken. Salmaǵy 100-120 keli bolatyn qus basynan 50 keli taza et alýǵa bolady. Al mamyǵy kórpe-jastyq jasaýǵa paıdalanylady. Analyq qus eki jastan, atalyǵy úsh jastan bas­tap jynystyq turǵyda jetiledi. Qazirgi tańda broıler taýyqtaryn ósirýdemin. Túıequs ósirýden paıda kóp, deıdi O. Krıvobokov. «Ertic Invest-2015» ha­lyq­­­­­aralyq ınvestısııalyq fo­rýmynyń Sultanmahmut Toraı­ǵyrov atyndaǵy memlekettik ýnıversıtette ótýi de búgingi stýdent, erteńgi mamandarǵa qyzyǵýshylyq týdyryp, oı salary da sózsiz. Oqý ornynda ashylǵan kórme zalynda temirjol, alıýmınıı, munaı-hımııa klasterlerin, saýda-logıstıkalyq keshendi, agro­óner­kásip, orta jáne shaǵyn bıznes, sondaı-aq týrızm salalaryn damytýǵa baǵyttalǵan jobalar kórsetildi. Rektor Aryn О́rsarıev óz sózinde óńirdegi kásip­oryndarǵa kadrlar daıyndaýdamyz, stýdentter men oqytýshylar jobalar jasaýda. Endigi másele, osy jobalardy kommersııalandyryp, tabysty joba­larǵa aınaldyrý. Maqsat ýnıversıtettiń tehnologııalyq ortalyqtary men zerthanalarynda oqytýshylar men stýdentter startap jobalardy jasap, odan ózderi paıda tabýy kerek deıdi. Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan». Pavlodar oblysy. Sýretterdi túsirgen Valerıı BÝGAEV.