Qazirgi zaman solaı ma, nyǵyzdalǵan ýaqyt solaı ma, áıteýir, kún saıyn bir jańalyq habar jetedi de turady. Jańalyqtar kóp qoı, álbette, eńsemizdi kóteretin, kókirekte, sanamyzda el úshin, halyq úshin, Elbasy úshin maqtanysh sezimin týǵyzatyn jańalyqtyń orny qashanda bólek. Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketter syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesýinde qol jetken ýaǵdalastyqqa sáıkes 56 eldiń basshylary bas qosatyn sammıt, EQYU-nyń jańa myńjyldyqtaǵy, HHI ǵasyrdaǵy alǵashqy sammıti Qazaqstanda, Astanada ótkizilmek. Bul ne degen jańalyq! Bul ne degen sheshim! Osy emes pe elimizdiń dúnıe júzindegi bedeli men salmaǵy! Osy emes pe elimizdi basqaryp otyrǵan Elbasynyń mereıi!
Áńgime qazaq halqynyń keńpeıildiligi men qonaqjaılylyǵynda emes. Muny da joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Degenmen, áńgime birinshi kezekte búkil Eýropa elderine tóraǵalyq etip otyrǵan Qazaqstannyń dúnıe júzinde túsinistik pen tatýlyq, kelisim men úılesim bolýyn qalaıtyn saıasatynda bolyp otyr.
Taǵy da tánti bolyp otyrmyz – Elbasynyń alǵa tartqan tańǵajaıyp ıdeıalary, bastamalary birinen soń biri birte-birte júzege asyp, shyndyqqa aınalyp keledi: 2030 jyly Qazaqstan qaı jaǵynan da múldem jańa Qazaqstanǵa aınalady – alǵashqyda ýtopııa, qııal bolyp kóringen osy ıdeıanyń shyndyqqa jaqyndyǵy kózi ashyq árbir qazaqstandyq úshin kúnnen kúnge aıqyn bola bastady.
Táýelsiz, jańa Qazaqstan on shaqty jyldyń ishinde dúnıe júzi tanyǵan jańa astanaǵa ıe bolady. Budan nebári on úsh jyl buryn aıtylǵan osy aqıqatqa búginde biz ǵana emes, búkil dúnıe júzi kýá. Sondaı-aq Qazaqstan búginde búkil túrki elderiniń, TMD elderiniń arasynan alǵashqy bolyp EQYU-ǵa tóraǵalyq etýde. Mine, bul merzimniń alǵashqy jartysy da artta qaldy. Jyl basynda, ıaǵnı qańtar aıynda Venada ótken EQYU Turaqty keńesiniń otyrysynda Qazaqstan Respýblıkasynyń EQYU-ǵa tóraǵalyq qyzmetine kirisýine oraı Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń arnaýy jarııalanyp edi. Onda Elbasy 2010 jyly EQYU-ǵa múshe elderdiń, joǵary deńgeıdegi kezdesýin shaqyrý týraly Qazaqstannyń bastamasyn usynǵan bolatyn. Mine, keshegi kúni Aqbulaqta ótkizilgen EQYU-ǵa múshe elder syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesýinde mundaı Sammıtti osy jyldyń aıaǵyna taman Astanada ótkizý týraly sheshim qabyldandy.
Sóıtip, elimiz tórtkúl dúnıeni eleń etkizgen oqıǵalar men bastamalardyń uıytqysyna aınaldy. Bárin túptep, taldap jatpaı-aq, keıbireýlerin atasaq ta jetkilikti. Elbasy halqynyń basym kópshiligi musylman bolyp tabylatyn Qazaq eline álemdegi katolıkterdiń dinbasy, Rım Papasy Ioann Pavel II-ni shaqyryp, qonaq qyldy. Seksenniń seńgirine shyqqan, densaýlyǵy syr bergen áýlıe elimizge erikkennen kelgen joq. О́zi aıtqandaı, uly dalanyń tatýlyǵy men kelisimine tańdanyp, kópultty memlekette beıbitshilikti saqtaýǵa bolatynyn óz kózimen kórgisi keldi.
Qazaq dalasyna, Iаsaýı men Abaıǵa taǵzym etip, elimizge: “Saǵan Qudaıdyń raqymy jaýsyn, Qazaqstan! Sen keleshekte qaryshtap damıtyn el bolasyń!” dep, aq batasyn berdi. Álemniń júzden astam elderinen kelgen BAQ ókilderi Papanyń bul sózderin dúnıe júzine jaıdy. Elbasynyń qoldaýymen Astana qalasynda Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń úsh quryltaıy ótkizilip, búkil álem Qazaqstandaǵy ultaralyq tatýlyq pen túsinistiktiń, rýhanı kelisim men ózara úılesimniń kýási boldy.
Taǵy bir bastama, taǵy bir júzege asqan ıdeıa – burynǵy keńestik keńistiktegi respýblıkalardyń ıntegrasııasy – ótken ǵasyrdyń 90-jyldarynyń basynda Almatyda Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy (TMD), 2000 jyly Astanada Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyq (EýrAzEQ) qurylsa, on jyldan keıin – taǵy da Astanada Keden odaǵy dúnıege keldi. Osy bastamalardyń barlyǵyna uıytqy bolǵan Elbasy – Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev.
Tatýlyq pen kelisim o bastan halqymyzdyń qanyna sińgen qasıet ekeni belgili. Qazaqtar eshqashan basqa elderge shabýyl jasap, basyp kirgen emes. Sonymen birge kókirekterin eshkimge bastyrmaı, qazaq jerine kózderiniń suǵyn qadaǵan basqynshylarǵa da laıyqty toıtarys ta bere bildi.
HIH ǵasyrda ómir súrgen Maılyqoja aqyn óziniń bir tolǵaýynda:
О́ńkeı jaqsy qosylsa,
Bitiredi keńesti.
О́ńkeı jaman qosylsa,
Shyǵarady egesti.
Mámilemen is biter
Bas qosyp qalsa kóp esti, – deıdi.
Jaqsylar, estiler árqashan da mámilege, kelisimge kele alady. О́ıtkeni olar ózderiniń qamyn, mártebesin oılamaıdy, halyqtyń qamyn oılaıdy. Qazir de dúnıe júzinde osyndaı kelisim, túsinistik, tózimdilik jetispeı jatyr. Joǵaryda aıtylǵan arnaýynda Nursultan Ábishuly qazaqstandyq tóraǵalyqtyń urany retinde tórt “T”-ny atap ótken bolatyn: “trast” (senim), “tradıshın” (dástúr), “transparensı” (transparenttik, ıaǵnı ashyqtyq) jáne “tolerans” (tózimdilik). Bul arada biz Elbasynyń ádettegideı ómir jáne tarıh tájirıbesine arqa súıegenin kórip otyrmyz.
EQYU-ǵa múshe memleketter syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesýinde sóılegen sózinde Prezıdent Nursultan Nazarbaev atalǵan tórt tuǵyrlar negizinde EQYU-daǵy istelip jatqan ár alýan jumystarǵa taldaý jasady. Atap aıtqanda, “sozylmaly” qaqtyǵystardy retteý maqsatynda Arnaýly ókil belsendi jumys isteýde. Ázirbaıjan jáne Armenııa prezıdentterimen Taýly Qarabaq problemalary boıynsha birqatar kezdesýler ótkizildi. Qazaqstan EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy retinde Qyrǵyzstandaǵy saıası daǵdarysty sheshýdiń ártúrli sharalaryn oılastyryp, júzege asyrýda. Qazaqstan Prezıdenti EQYU-nyń Aýǵanstanǵa qatysty jańa strategııasyn qurý qajettigin atap ótti. Osy baǵytta Qazaqstanda aýǵan azamattaryn oqytý jónindegi quny 50 mıllıon dollarlyq bilim baǵdarlamasyn iske asyrý bastaldy. Soǵan sáıkes 2010-2018 jyldary Qazaqstanda 1000 aýǵan stýdenti oqytylady, dedi Nursultan Ábishuly.
Qarap tursaq, EQYU-ǵa tóraǵalyq ete bastaǵan jarty jyldyń ishinde Qazaqstan tarapynan atqarylǵan ister san alýan eken. Buǵan EQYU-ǵa múshe elý alty memlekettiń bári kýá bolyp otyrǵany anyq.
Qazybaı BOZYMOV, Jáńgir han atyndaǵy Batys Qazaqstan agrarlyq-tehnıkalyq ýnıversıtetiniń rektory, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń doktory, professor. Batys Qazaqstan oblysy.