Burnaǵy kúni tańerteń kásipqoı boksta el namysyn abyroımen qorǵap júrgen otandasymyz Gennadıı Golovkın AQSh-tyń Nıý-Iork qalasynda kezekti jekpe-jegin ótkizdi. Ataqty Madisson Square Garden arenasynda bolǵan aıqasta ol kanadalyq Davıd Lememen kezdesip, 8-raýndta tehnıkalyq nokaýtpen jeńiske jetti. Osylaısha jerlesimiz orta salmaqta WBA (Super), IBO jáne WBC (Interim) tujyrymdary boıynsha chempıondyq ataǵyn qorǵap qaldy. Sondaı-aq, Lemege tıesili bolǵan IBF tujyrymynyń chempıondyq beldigin ıemdenip, tórt nusqada da álem chempıony atandy.
Jekpe-jek Golovkınniń belsendiligimen bastaldy. Birinshi raýnd bolǵanyna qaramastan, ol birneshe soqqysyn dittegen jerine dóp tıgizip, ashyq urysqa daıyn ekenin ańǵartty. О́z kezeginde Leme de qarsylasynyń taktıkasyn ábden zerttegenin baıqatyp, urymtal sátterdi múlt jibermeýge tyrysty.
Osy rette, jekpe-jek aldyndaǵy mamandardyń keıbir pikirlerine toqtalyp óteıik. Kópshilik bul aıqasta qazaqstandyqtyń favorıt ekenin moıyndasa da, kanadalyqtyń osal emestigine erekshe nazar aýdarǵan. Tipti, «buryn-sońdy Golovkın mundaı deńgeıdegi boksshymen kezdesip kórgen joq. Sondyqtan, osy joly oǵan aıtarlyqtaı qıyn bolady» dep boljam jasaǵandary da kezdesti. Áıtse de otandasymyz ondaı pikirlerdiń barlyǵyn bar bolǵany ekinshi raýndta joqqa shyǵardy. Birinshi raýndtaǵy barlaýdan keıin birden joıqyn soqqylarymen shabýylǵa shyqqan ol jekpe-jek barysyn tolyǵymen óz baqylaýyna aldy. Qansha jerden qarymta shabýylǵa shyqpaq bolsa da Leme qarsylasynyń judyryǵyna tumsyǵyn tosýdan árige bara almady.
Úshinshi raýndty da bir demmen ótkizgen Gena kezdesýdiń tórtinshi bóliginde shyndap iske kiristi. Ár soqqysyn kózdegen jerine tıgizip qana qoımaı, Davıdtiń jumsaǵan judyryqtarynan da saýatty qorǵana bildi. О́ıtkeni, birneshe aýyr soqqy jiberip alǵanyna qaramastan, reti kelgende uryp qalýdy maqsat tutqan kanadalyq alǵa umtylýyn toqtatqan joq. Osy kezde Lemeniń Golovkınniń burynǵy qarsylastarynan artyqshylyǵy onyń tózimdiliginde ekenin ańǵardyq. Degenmen, osy raýndtyń orta tusynan aýa bergende bizdiń sańlaqtyń sol qolymen jasaǵan kezekti soqqysy qarsylasyn eseńgiretip jiberdi. Osydan bastap sharshy alańda tek bir ǵana boksshy júrgendeı áser qaldyrdy. Al besinshi raýndtyń sońynda Golovkınniń taǵy da sol qolymen búıirden jasaǵan soqqysyna shydaı almaǵan Leme bizdiń boksshynyń aldynda tizerleýge májbúr boldy. Tóreshi segizge deıin sanaǵan kezde ǵana ornynan kóterilgen ony bul joly taza nokaýttan raýndtyń aıaqtalǵanyn bildirgen gong qutqaryp qaldy. Altynshy jáne jetinshi raýndtarda qazaqstandyqtyń nysanasy ǵana bolǵan Lemeniń murny syr berdi. Soǵan qaramastan, ol kezdesýden bas tartpady. Alaıda, segizinshi raýndtyń orta tusynda tóreshi jekpe-jekti toqtatýǵa májbúr boldy. Sebebi, sońǵy tórt raýnd boıy tolassyz aýyr soqqylar jibergen kanadalyqtyń ári qaraı rıngte júrýine eshqandaı negiz joq edi.
Osylaısha, kásipqoı boksta áli jeńilip kórmegen Gennadıı Golovkın 34-jeńisine qol jetkizdi. Sondaı-aq, bul onyń – 31, al qatarynan 21-i nokaýt. Atalǵan kórsetkish boıynsha ol óz rekordyn jańartyp otyr. Buǵan deıin mamyr aıynda kishi Vıllı Monrony jeńip, nokaýttar sanyn 20-ǵa jetkizgen qazaqstandyq ataqty Maık Taısonnyń ózin taǵynan taıdyrǵan bolatyn. Odan bólek, jerlesimiz osymen 15 ret chempıondyq ataǵyn qorǵap otyr. Bul kórsetkish boıynsha Gena ekinshi orynda keledi. Birinshi orynda 20 ret chempıondyq ataǵyn qorǵaǵan amerıkalyq Bernard Hopkıns tur.
Taǵy bir nazar aýdarar jaıt, kezdesýden keıin rıngte turyp amerıkalyq tilshige bergen suhbatynda bizdiń saıypqyran ádettegideı óz salmaǵyndaǵy myqtylarmen judyryqtasqysy keletinin taǵy bir aıtyp ótti. Sóziniń sońynda qoldaý kórsetken barsha jankúıerlerine rızashylyǵyn bildirip: «Úlken rahmet! Rahmet sizderge!» dep álem kóz tikken arenada qazaq tilinde alǵys aıtty.
Osy jekpe-jekte qazaqstandyq 549 soqqy jumsap, sonyń 280-in dittegen jerine dóp tıgizgen. Al Leme 335 soqqynyń 89-yn ǵana dál baǵyttaǵan. Muny Golovkındi «qorǵanysy nashar, kóp soqqy jiberedi» dep synaıtyndarǵa berilgen jaýap desek te bolǵandaı. Endi boksshy orta salmaq boıynsha WBC nusqasynyń chempıondyq beldiginen mindetti úmitker atandy. Qazirgi tańda bul beldik pýertorıkalyq Mıgel Kottoǵa tıesili. Ol chempıondyq ataǵyn qorǵaý úshin 21 qarashada AQSh-tyń Las-Vegas qalasynda meksıkalyq Saýl «Kanelo» Alvarespen judyryqtasady.
Sonymen qatar, Golovkın men Lemeniń bul aıqasy HBO telearnasynyń aqyly translıasııa júıesi (PPV) boıynsha kórsetilgenin atap ótken jón. Bul eki boksshy úshin de PPV-degi alǵashqy jekpe-jek. Al syıaqy jaǵyna keler bolsaq, osy kezdesýden keıin Gennadıı – 2 mln., Davıd 1,5 mln. dollarǵa ıe boldy.
Aıta keteıik, AQSh-ta ótken osynaý boks keshinde taǵy bir otandasymyz – Rýslan Mádıev óziniń altynshy jekpe-jegin ótkizdi. Amerıkalyq Oskar Santanamen bolǵan aıqasta ol tóreshilerdiń sheshimimen jeńiske jetti. Osymen qatarynan altynshy ret jeńiske jetken ol úsh kezdesýdi merziminen buryn aıaqtady.
Endigi kezekte bir sát ótkenge kóz júgirtýdi jón sanap otyrmyz. Búginde jumyr Jerdiń nazaryn siltegen judyryǵyna aýdaryp júrgen Golovkınniń altyn bastaýy Qaraǵandy qalasy ekeni belgili. Sonyń ishinde shýy mol Maıqudyq. Bolashaq chempıonnyń balalyq shaǵy men jasóspirim kezi osy aýdanda ótti. Alǵash qolyna bylǵary qolǵap kıip, bokstyń ıisin de tuńǵysh ret osy jerde sezdi.
– Sol kezdegi áleýmettik jaǵdaıǵa baılanysty bir kezderi osyndaı dańqty boksshy bolýdy armandaýdyń ózi múmkin emesteı kórinetin, – deıdi Genamen qatar synypta oqyp, bir shaǵyn aýdanda turǵan qurdasy Asqar Abdrahmetov. – Bala kúnimde Genamen jaqyn dos boldym deı almaımyn. Degenmen, bir ortada jıi bas qosatyn edik. Sondaı-aq, ekeýmizdiń boks úıirmesine qatar jazylǵanymyz esimde. Qaı jasta ekenimiz naqty esimde qalmapty. Jattyǵý zalymyz Maıqudyqtaǵy birinshi «fazankada» ornalasqan. Alǵashqy kúni-aq Gena óziniń talant ıesi ekenin kórsetti. Olaı deıtinim, úıirmege kelgen kúni jattyqtyrýshy bárimizdi kezekpen rıngke shyǵaryp, shama-sharqymyzdy tekserip kórdi. Sol kezde jetekshimiz Golovkınniń qabileti men sheberligine tánti bolyp, onyń famılııasyn erekshe ataǵany esimde.
Golovkın bir sózinde bala kúninde ádildigin dáleldeý úshin jıi judyryq jumsaýǵa týra kelgenin aıtqan edi. О́zi bul jaǵdaıdy sol kezdegi qalypty ómir salty dep atady. Odan basqa da qyzyqty jaıttardy Asqar bylaı eske alady:
– Bala kúnimizde qazirgideı oıyn-saýyq ortalyqtary bolǵan joq. Biz úshin sol kezdegi eń qyzyqty saýyq túrleriniń biri tóbelesip oınaý edi. Sol úshin qalyń kıinip alatynbyz. Eski kúpáıkiler men tulyptardy kıip, bir-birimizge judyryq siltep, úırengen ádis-tásilderimizdi qoldanamyz. Munyń bári oıyn bolǵandyqtan, eshkim jaraqat almaıdy. Árıne, aýdanymyzda nashaqorlar men ishimdikke salynǵandar boldy. Alaıda, sportqa ańsary aýǵan bizder úshin onyń bári esh qyzyqsyz edi. Keıde oınap júrip shyndap tóbelesip qalamyz. Bul endi kez kelgen balalyq shaqtyń jazylmaǵan zańdylyǵy ǵoı, – degen Asqar, jalpylaı alǵanda, Maıqudyqtyń sonshalyqty shýly emestigin, onyń da sol kezdegi kóp aýdandardyń biri bolǵanyn tilge tıek etti.
Sóz arasynda ol: «Ras, keıbir kórshi shaǵyn aýdandarda jantúrshigerlik jaıttar tirkelip jatty. Mysaly, aýyldyq jerlerden kelgenderdi pyshaqtap ketipti degenderdi estıtinbiz. Múmkin, bizdi ondaı teris áreketterden sport qutqaryp qalǵan shyǵar. Sportty serik etkenimiz úshin jolymyz boldy dep sanaımyn. Sebebi, bizdiń balalyq shaǵymyz kóshede ótti. Shyny kerek, ol kezde úıde otyryp oınaý deıtin túsinik bolmady. Ýaqytymyzdyń kóbi dalada, balalardyń ortasynda ótetin. Bizdiń aýdanda ózimizden úlken balalar qatal boldy. Eger olar temeki shekkenimizdi kórse, sazaıymyzdy beretin. Sondyqtan, kósheniń jazylmaǵan tártibine baǵynatynbyz. Men úshin sol tártiptiń biri sport bolǵandaı. О́ıtkeni, sol ortaǵa sińisý úshin úıirmege jazylǵandar az bolǵan joq», – dedi.
Gennadıı Golovkın Maıqudyqtaǵy eń úlken bilim ordasy – №65 mektepte oqydy. Qazirgi tańda bul mektepte 1435 oqýshy qazaq jáne orys tilderinde bilim alýda. Boksshynyń mektep qabyrǵasyndaǵy sátteri týraly Asqar Abdrahmetov bylaı deıdi:
– Mektebimiz óte úlken boldy. Ol jerde tártip óte qatal edi. Gena ekeýmiz qatar synypta oqydyq. Onyń synyp jetekshisi – Anna Soı deıtin muǵalim. Anna Borısovna ózindik ereksheligi bar ustaz. Genany árdaıym «bokser» dep shaqyratyn. Mektebimizge qatysty taǵy bir eskere ketetin jaıt, besinshini bitirgen soń ár synyp belgili bir baǵytty tańdaıdy. Máselen, bizdiń synyp kommersııalyq baǵytta bilim alatyn bolsa, Genalar bıomedısınalyq salany tańdady. Soǵan sáıkes, tańdaǵan baǵyt boıynsha tereńdetilgen baǵdarlama qoldanylady. Gena sportty serik etken kóp oqýshylar sııaqty ortasha oqydy. Esesine ol ózin sportta bıikterden kórsetip júrdi. Mysaly, Golovkın bokstan bólek fýtbol men basketboldy óte sheber oınady.
– Gennadıı Golovkınniń bizdiń mektepte oqyǵanyn bári biledi. Biz onymen maqtanamyz. Onyń qurmetine ashylǵan taqta da bar. Alaıda, ol mektep bitirgeli birtalaı ýaqyt ótti. Qazir Genaǵa sabaq bergen muǵalimderdiń bári derlik zeınetke shyǵyp ketken. Synyp jetekshisi Anna Borısovna qalada turady, ol da qurmet demalysynda, – deıdi ustazdarynyń biri. Búginde mektepte Gennadııge sabaq bergen jalǵyz muǵalim qalǵan eken. Ol – ınformatıka pániniń muǵalimi Galına Petrovna.
– Ol kezde jumysqa endi ǵana ornalasyp jatqan edim. Gennadıı Golovkın joǵary synypta oqyp júrdi. Jarystarǵa qatysamyn dep sabaqtan jıi qalady. Áıteýir jarystary bitpeıtin. Onyń eń erekshe qasıeti – eshqashan dórekilik kórsetpeıdi jáne úlkendi syılaı biledi. Qatarlastary da ony sol úshin qatty qurmetteýshi edi, – dep eske alady muǵalimi.
– Kez kelgen talant jas kezinde-aq kózge túsedi. Sol sııaqty Golovkın de bala kúninen sport alańynda ózin sýdaǵy balyqtaı sezinetin. Qandaı saıys túri bolsyn barlyq ádisti qazirgideı óte sheber oryndaıdy. Ol árdaıym jeńgisi keletin. Sol úshin bárimizdiń joǵary deńgeıde oınap, barymyzdy salǵanymyzdy qalaıdy. О́ıtkeni, ózi sondaı. Áli esimde, birde mektepte basketboldan jarys ótti. Ekeýmiz bir komandada oınadyq. Men úshin ol birinshi oıyn edi. Sondyqtan, qatty tolqydym. Onyń ústine búkil mektep bizge qarap otyr. Sonyń saldarynan bolar, doppen eki qadam jasap qoıdym. Árıne, tóreshi birden ysqyryq shaldy. Sol sátte Genanyń maǵan aıqaılap bergeni bar. Sodan keıin ǵana óz-ózime kelip, táýir oıyn kórsete bastadym, – degen Asqar Abdrahmetov ataqty sportshymen bir komandada oınaǵan sátterin kúlip eske aldy.
Sondaı-aq, ol Golovkınniń bozbala kezinde gıtarada óte jaqsy oınaǵanyn jáne onyń nemis ovcharkasyn asyraǵanyn aıtyp, chempıonnyń taǵy bir qyryn ashyp berdi. Sóziniń sońynda:
– Genanyń qarapaıymdylyǵy týraly kóp aıtýǵa bolady. Sonyń biri qansha jerden myqty bolsa da ol eshqashan birinshi bolyp kıkiljiń bastaǵan emes, – dep óziniń balalyq shaǵy osyndaı janmen birge ótkenin maqtan tutatynyn bildirdi.
Qazir Maıqudyq múlde ózgergen. Bul aýdannyń jastaryn burynǵydaı qylmystyq oqıǵalardyń ortasynan emes, terdiń ıisi sińgen jattyǵý zaldarynan jıi kezdestiresiń. Barlyǵynyń úlgi tutatyny – ataqty jerlesteri. Bári de Genanyń jolymen júrýdi qalaıdy. Sebebi, Gennadıı Golovkın olarǵa kenshiler qalasy – Qaraǵandynyń shetindegi shaǵyn aýdannan álem astanasy – Nıý-Iorkke jetýdiń úlgisin kórsetip berdi.
Elaman QOŃYR,
«Egemen Qazaqstan».