Úsh aıǵa sozylǵan aptap batysqazaqstandyqtardy alańdatyp otyr

Iá, Oral óńirinde mı qaına­tar aptap ystyqtyń tabandap turyp alǵanyna úshinshi aıǵa ke­tip barady. Munda kúndiz kúnniń ystyǵy 40-42 gradýsty kórsetse, sońǵy aptalarda qapyryq túnniń ózinde de tómendemeı, 30 gradýs­tyń tóńireginde bolyp otyr. Bul ystyq qashan qaıtar eken degen alań kóńilmen batysqazaqstan­dyq­tar ǵalamtor boljamdaryna da kóbirek den qoıýda. Alaıda izdegenderin taba al­maı mazasyz kúı keshýde. Aýa raıy jóninde tamyzdyń orta­syna deıin jasalǵan ǵalamtor málimetteri men derekteri olar­dyń kóńilderin kónshiter emes. О́ıtkeni onda tamyz aıynyń orta shenine deıin óńirdegi aýanyń tem­peratýrasy 40 gradýstan tó­men­­demeıtini kórsetilgen. Munyń ózi tap osyndaı qapyryq ystyq ári qaraı da jalǵasa beredi degen sóz. Árıne, tabıǵattyń osyndaı tosyn qubylysyna baılanysty el arasynda ártúrli joramaldar da aıtylýda. Ony Atyraý men Aqjaıyqtaǵy munaı-gaz shıkiza­tyn óndirýden týyndaıtyn eko­logııalyq faktorlarmen baıla­nys­tyryp otyrǵandar da joq emes. Múmkin bir esepten bul jaǵ­daıdy múldem joqqa shyǵarý­ǵa da bolmas. Alaıda bulaı deıin deseń Reseıdiń mundaı kásippen múldem aınalyspaıtyn aımaqta­ry da buǵan deıin bolyp kórme­gen joıqyn ystyqty bastarynan keshýde. Biz bıylǵy alabóten aptap ystyq syry nede degen saýaldy Batys Qazaqstan gıdromete­oro­logııa ortalyǵy aýa raıyn bol­jaý bóliminiń bastyǵy Tat­ıana Shılıngke qoıǵan edik. – Respýblıkanyń batys ob­lystaryndaǵy bıylǵy ystyqty osy óńirdiń aýmaqtaryna enip uzaq ýaqyt turyp qalǵan iri sık­lonmen baılanystyra qaraýǵa bo­lady. Bul joıqyn sıklon Oń­tústik Azııadan, ishinara Qaraqum shólinen soqqanyn da aıta ala­myz. Mundaı aptap Oral óńirinde 1971, 1972 jáne 1984 jyldary oryn alǵan. Alaıda bıylǵy ys­tyq­tyń aıyrmashylyǵy óte uzaq turyp, 2-3 aıǵa deıin sozy­lý­yn­da. Sondaı-aq bıylǵy tempe­ra­týra ortasha deńgeıden 6-7 gra­dýs­­qa joǵarylap rekordtyq deń­geıge jetse, joǵaryda atalǵan jyldary ol 4 gradýstan asqan joq. Búginde Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligine qarasty oblystaǵy basqarmalar men departamentter jergilikti BAQ arqyly tur­ǵyn­dardy órt qaýpinen saqtan­dy­rýda. Atalǵan vedomstvo maman­da­ry men kezekshileri shildeniń 29-nan bastap oblystyń Bórli, Zelenov jáne Terekti aýdanda­ryn­da tór­tinshi dárejeli, al qal­ǵan aýdan­darda besinshi dárejeli órt qaýpi qalyptasyp otyrǵanyn málim­dedi. IV-V dárejeli órt qaý­pi de­genimiz – kez kelgen eleýsiz ush­qyn, tipti qyzǵan áınektiń ózi jer-kókti ot-jalynǵa oraǵan órttiń shyǵýyna sebepshi bolady, – deıdi meteorolog maman. Mine, sondyqtan da búginde batysqazaqstandyqtar “saqtansań saqtarmyn” degen halyqtyq qa­ǵıdany berik ustanýǵa májbúr. So­nyń ózinde de oblystyń ońtús­tiginde ornalasqan Qaztalov, Já­nibek aýdandaryna qarasty myń­daǵan gektardy quraıtyn dalalyq alqaptar órtke orandy. Nátı­je­sinde birqatar sharýa qojalyq­tarynyń jaz boıy tirnektep jınaǵan shóbi janyp ketti. Sondaı-aq uzaqqa sozylǵan ystyq oblys aýmaǵyndaǵy ózen-kólder sýynyń tartylyp ketýine ákelip soqtyrdy. Alaýlaǵan kún­niń qyzýy men otty lep aıdyn sýdy da qyzdyryp, ondaǵy ba­lyq­tardyń tynysy tarylyp ke­týine áser etýde. Aıtalyq, Qaz­ta­lov aýdanyna qarasty Sarshy­ǵa­naq kóliniń soltústik-shyǵys bóliginde balyqtardyń qyrylý oqıǵasy tirkelgen. Osyǵan baı­lanysty shuǵyl oblystyq komıs­sııa quryldy. Olar kólde tıisti tekserý jumystaryn júrgizip qaıtty. Laboratorııalyq qory­tyn­­dylar áli tolyq shyǵyp úl­ger­gen joq. Soǵan qaramastan ko­mıssııa músheleriniń alǵashqy bol­jamdary men joramaldary atal­ǵan tabıǵı faktordy joqqa shyǵarmaıdy. О́ıtkeni Sarshy­ǵa­naq kólinde sýdyń temperatýrasy shekten tys kóterilip 35 gradýsqa deıin jetken. О́tken shilde aıynyń úshinshi onkúndiginde oblysqa issaparmen kelgen respýblıka Premer-Mınıstri K.Másimov munda qa­lyptasyp otyrǵan kúrdeli jaǵ­daıǵa kýá boldy. Zelenov aýda­nyn­da astyq ósirýshilermen kez­de­sý kezinde Kárim Qajymqan­uly­na Elbasy Nursultan Nazar­baev habarlasqanyn gazet oqyr­man­daryna jetkizgen edik. Sonda Nur­sultan Ábishuly: batysqazaq­stan­dyqtarǵa meniń ystyq sá­lemimdi jetkizińiz. Egin kúıip ket­ti dep eńseleri túspesin. Olarǵa qajetti deńgeıde qoldaý jasalady degen bolatyn. Memleket basshysy tarapy­nan jasalǵan osynaý sheksiz qoldaý bıylǵy jazda tabıǵattyń tosyn da kúrdeli synyna kezikken batysqazaqstandyqtar úshin úlken demeý bolǵanyn qalaısha aıtpaı qala alamyz. Temir QUSAIYN, Batys Qazaqstan oblysy.