Qaýip qaıdan demeńiz onyń bir aty – jol apaty!

Jambyl oblysynyń Merki aýdanyna qarasty Aspara aýyly mańynda bolǵan eki júrgizýshi men on segiz jolaýshynyń ómirin qıǵan jol apaty, bile-bilgenge, óte aýyr qaza. Osy qasiretti apattyń aldynda ǵana 125 mıllıonnan astam halqy bar Reseı eliniń bir oblysynda jol-kólik oqıǵasy oryn alyp, biraz adamnyń ómiri úzilgenin estigenbiz. Sony Reseı jýrnalısteri “óte úl­­ken jol apaty bolyp, onda 7 adam qa­za tapty” dep habarlady. Al As­para mańynda budan úsh ese kóp adam shyǵyny boldy. Demek, bul nebári 15-16 mıllıon halqy bar Qazaqstan úshin orny tolmas shyǵyn. Kórshi Reseıde tabıǵat apa­tynan nemese shahtalardaǵy tosyn jarylystardan onshaqty adam qaza tapsa, sol óńir­­degi el týy tómen tú­sirilip, “qaraly kún” jarııalanyp, al adam shyǵy­nyna jol bergen oqı­ǵanyń sebepteri men saldarlary el parlamentiniń zaldarynda qyzý tal­qyǵa túsip jatady. Sondyqtan Aspara mańyn­daǵy jıyrma adam­nyń ómirin qıǵan jol-kólik oqı­ǵa­syn baspasóz brı­fıngimen núkte qoıa salatyn jeńil-jelpi oqıǵa dep qaraýǵa bolmas. Men bul oqıǵany Qytaı eliniń Úrimshi qalasynan kel­gen túni, ıaǵnı 31 shildede estidim. Estidim de ókinishten barmaǵymdy tistedim. Úrimshiden keshqurym shyqqan avtobýstyń jaıly júrisi terbep, uıyqtap ketippin. Biraq tańǵy saǵat 4 shamasynda oıanyp kettim. Orynym avtobýstyń aldyńǵy jaǵyna orna­las­qandyqtan bárin qalt jibermeı baıqap otyrmyn, júrgizýshiniń al­dyndaǵy bir tetik anda-sanda qytaı tilinde birdeńe-birdeńe dep qoıady. Odan soń taqtaıdaı tegis jolda kele jatqanyna qaramastan avtobýstyń jyldamdyǵy asa báseń kórindi. Sosyn júrgizýshi uıǵyr azamaty eken, qazaqshalap: “nege jaı júrip kele jatyrsyz?” dep suradym. Ol: “joldyń boıyna beınekameralar qoıylǵan, ol bárin baqylap tur, sondyqtan jyldamdyqty ruqsat etilgen shekten áste asyrýǵa bol­maıdy” dedi. “Al ana qytaı tilindegi daýys qaıta-qaıta ne dep keledi?”. “Júrgizýshi, jol boıyndaǵy ereje­lerge qara, rólińe ýaqap bol, jyldamdyqty tıisti shekten asyrma, qalǵyp ketpe dep keledi.”. 1 jarym mıllıard halqy bar qytaı eli árbir jolaýshysynyń taǵdyry úshin osylaı alańdaıdy eken! Ne degen qamqorlyq! Taǵy bir baıqaǵanym, jol qaq ortasynan te­mir sharbaqpen bólingen. Eki ba­ǵy­t­tyń joly eki bólek. Sondyqtan qarsy kele jatqan kólikterdiń bir-birine eshqandaı qaýip-qateri joq. Joldyń sheti de qorshalǵan. Ol - jan-janýarlar oıda-joqta jolǵa shyǵa kelmesin degen qaýipten týyn­daǵan saqtyq sharasy eken. Qys­qasy, ádettegiden jaı júrip kele jatqandaı kóringen júrgizýshige aıtarǵa ýáj tappadym. Al barmaǵymdy tistegenim, elge kelgen soń osynyń bárin joǵarǵy jaqta tyńdar qulaq, uǵar bas bolsa maıyn tamyzyp jazaıynshy degen em, biraq aýylǵa taban tiremeı jatyp, aldymnan 20 adamnyń ómirin jalmaǵan jamanat habar qarsy aldy. Biraq eshten kesh jaqsy, basqa qazaqstandyqtar men qazaq eliniń qonaqtary tekke qyrylmaı turǵanda Úkimet bolyp, mınıstrlikter bolyp, jol apatynyń aldyn alý turǵy­syn­da kezek kúttirmeıtin sharalardy qolǵa alǵan lázim sııaqty. Almatydan Tarazǵa kele jatyp álgi jol-kólik oqıǵasy saldarynan órtenip ketken avtobýs pen júk má­shıesiniń kúıege oranǵan qańqalaryn kórdim. Ekeýin joldyń eki shetine shyǵaryp tastapty. Joldyń ústi qap-qara kúl. Bizdiń oıymyzsha, osy eki kólikti oqıǵa oryn alǵan jerden qozǵamaý kerek edi. Al qasynan qaza tapqan­dardyń aty-jóni jazylǵan úlken eskertkish ornatsa tipti jaqsy. Bul tirlikti elimizdiń IIM qoldap, óz moı­nyna alsa, osy kúnderi jolǵa shyqqan qazaqstandyqtardyń taǵdy­ry úshin asa qaýipti qaterge aınalyp otyrǵan jol-kólik oqıǵasynyń aldyn alýdaǵy úlken jumystyń biri bolar edi. О́ıt­keni, Almaty-Tashkent avtojolynyń Qordaı, Merki, Lýgovoı aı­maq­ta­rynda sońǵy jyl­­dary jol apaty óte kóp tirkelýde. Olardyń kóbisi adam ólimimen aıaqtalyp jatyr. Kósemáli SÁTTIBAIULY, Jambyl oblysy.