Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev sársenbi kúni Aqordada quqyq qorǵaý qyzmetiniń kókeıkesti máseleleri boıynsha keńes ótkizdi
Onda úlestik qurylys problemalary, elde zańdylyq pen tártipti qamtamasyz etý jáne kásipkerler quqyqtaryn qorǵaý máseleleri sóz boldy. Keńes jumysyna Premer-Mınıstr Kárim Másimov, Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev, Prezıdent Ákimshiliginiń Basshysy Aslan Mýsın, Bas prokýror Qaırat Mámı, Joǵarǵy Sot Tóraǵasy Musabek Álimbekov, Ishki ister mınıstri Serik Baımaǵanbetov, Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttiginiń (Qarjy polısııasy) tóraǵasy Qaırat Qojamjarov jáne quqyq qorǵaý qurylymdary men memlekettik organdardyń basshylary qatysty.
Prezıdent turǵyn úı qurylysyna úlestik qatysýshylar problemalaryna erekshe toqtaldy. Úleskerler quqyn qorǵaý boıynsha memleket jetkilikti sharalar qabyldap otyr. 518,8 mıllıard teńge bıýdjetten arnaıy bólinip, bul qarjylar úlestik qurylysty qoldaýǵa baǵyttalǵan. Sonyń nátıjesinde 353 turǵyn úı kesheni salynyp, 45 myńnan astam úlesker máselesi sheshimin tapty.
– Bizdiń kóptegen elder sekildi bul problemadan syrt qalýymyzǵa da bolar edi, biraq biz óz azamattarymyzǵa qoldaý kórsetpeı tura almadyq jáne bul máseleni sheshýge qarajat taptyq, – dedi Nursultan Ábishuly.
Sonymen birge Prezıdent úleskerlerdiń quqyn qorǵaýda jaýapsyz qurylys kompanııalary jymqyrǵan múlikterdi izdestirýdi jáne olardyń qylmystyq jolmen tapqan tabystaryn zańdastyrýdyń aldyn alýdy quqyq qorǵaý organdaryna qatań tapsyrdy. Bul ásirese Astana, Almaty jáne О́skemen qalalaryna qatysty. Jaýapsyz qurylys kompanııalarynyń aktıvterin izdep taýyp, keri qaıtarý, olardyń úleskerler men memleketke keltirgen zalalyn májbúrlep ótetý basty mindetke aınalýy tıis. Osy rette Elbasy sottardyń úleskerlerdiń qurylys uıymdarynyń ústinen bergen ótinishterin jyldam ári ádil qaraýdy qamtamasyz etýde, úleskerlerdiń oryndy talaptaryn qanaǵattandyrýda zań aıasyndaǵy barlyq amaldardy qoldanýǵa tıis ekendigin de eskerte ketti. Úleskerlerdiń quqyqtaryn sot arqyly sapaly qorǵaý úshin bul sııaqty sot sheshimderiniń tolyq jáne ýaqytyly oryndalýyn qamtamasyz etý qajet.
Bul máseleler zańnamalyq deńgeıde de, praktıkalyq qyzmet jaǵdaıynda da sapaly oılastyrýdy qajet etedi. Úleskerlerdiń quqyqtaryn qorǵaý turǵysynda Nursultan Nazarbaev quqyq qorǵaý organdaryna aramqol qurylys salýshylar urlaǵan múlikti, sonyń ishinde elden syrtqary jerlerde de izdestirýdiń tıimdiligin arttyrý jáne olardyń qylmystyq jolmen tapqan tabystaryn zańdastyrýlarynyń aldyn alý jóninen qosymsha sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.
Al Úkimetke memlekettik organdarmen birlese otyryp úlestik turǵyn úı qurylysy salasyndaǵy qatynastardy retteıtin zańnamalardy jetildirýdi tapsyrdy. Osy oraıda jaýapsyz qurylys kompanııalarynan aqshalaı qarajatty, basqa da múlikterdi óndirip alý jónindegi sot sheshimderiniń oryndalýyn qamtamasyz etý jáne bólingen qarjyny qaıtarý tetigin jasaý da basty nazarǵa alynýy tıis.
Eldegi zańdylyq pen quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý máselesine qatysty úmittendirerlikteı málimetter keltirildi. Quqyq qorǵaý organdary qyzmetiniń 2010 jyldyń birinshi jartyjyldyǵyndaǵy qorytyndylary boıynsha oń ózgeristerdiń oryn alǵandyǵy baıqalady. Aýyr jáne asa aýyr qylmystar, jasóspirimder arasyndaǵy jáne ekonomıka salasyndaǵy qylmystar sany azaıǵan. Bútindeı alǵanda qylmystyń ashylýy artyp otyr. Degenmen, Prezıdent atap ótkendeı, birinshiden, statıstıka barlyq ýaqytta birdeı ahýaldy tolyq beıneleı bermeıdi, ekinshiden, oń ózgerister bolǵan kúnniń ózinde de ol ózimizdi ózimiz tynyshtandyrýǵa sebep bolýǵa tıis emes.
Osyǵan oraı Nursultan Nazarbaev Úkimetke quqyq buzýshylyqtyń aldyn alýǵa, maskúnemdikpen kúreske, áıelder men kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty qylmystardyń ósimin tómendetýge, qylmystyq isterdi tergegen kezdegi áýre-sarsańdardy joıýǵa, quqyq qorǵaý organdarynyń azamattar men zańdy tulǵalardyń ótinishterin qaraýdy ýaqytyly jáne sapaly júzege asyrýyna aıryqsha kóńil bólýdi tapsyrdy. Sonymen qatar Memleket basshysy keńeske qatysýshylardyń nazaryn jol qozǵalysy qaýipsizdigi men kóptegen adamdardyń ómirin qıǵan jol-kólik oqıǵalary problemalaryna aýdardy. Sonyń ishinde jaqynda 21 adamnyń ómiri qıylǵan Jambyl oblysynda oryn alǵan jol apaty da atap kórsetildi. Osy qaıǵyly oqıǵaǵa baılanysty Nursultan Nazarbaev qaıtys bolǵandardyń otbasylaryna kóńil aıtty.
Memleket basshysy keńes barysynda quqyq qorǵaý organdaryna qylmyspen kúresti jandandyryp, azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtý qajettigi turǵysynda túbegeıli sharalar qabyldaý jóninde tapsyrma berdi. Atap aıtqanda, Bas prokýratýra quqyq qorǵaý organdaryn qadaǵalaýdy kúsheıtýge, olardyń qyzmetin úılestirý deńgeıin jaqsartýǵa, qylmysty tergeý men ashý, qylmystyq isterdi sottarda qaraý jáne jazany bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynda óteý kezinde zańdylyqtyń saqtalýyn qamtamasyz etýge tıis. Mundaı tapsyrmalar Ishki ister mınıstrligine de berildi. Tarqatyp aıtqanda, ishki ister vedomstvosy paıdakúnemdik, kúsh kórsetý qylmystarynyń jolyn kesý, qoǵamdyq tártipti saqtaý men qylmystyń aldyn alýdy kúsheıtý, jol qozǵalysy qaýipsizdigin qamtamasyz etýdi jaqsartýda qosymsha sharalar qabyldaý, zańsyz esirtki bıznesi men nashaqorlyqqa qarsy kúresti kúsheıtý, onyń ishinde esirtki zattaryn qoldanýdy jasyrý jáne olardyń bilim berý uıymdary men oıyn-saýyq oryndarynda taratylýy derekterin anyqtaý jáne joıý, turǵyndardyń nashaqorlyqqa salynýǵa beıimdeý keletin tobyn naqtylap, saqtandyrýdy kúsheıtý sııaqty baǵyttar boıynsha sharalar keshenin qabyldaý qajet. Al Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttigi jalǵan kásipkerlik pen qoldan jasalǵan bankrottyqqa qarsy kúresti kúsheıtýdi qolǵa alýy tıis. Sonymen qatar agenttikke bank salasyndaǵy qylmystardyń jolyn kesý, qylmystyq jolmen tabylǵan aqshany zańdastyrýǵa jáne shetelge ketken qarajattyń qaıtpaı qalýyna qarsy kúresti kúsheıtý, sybaılas jemqorlyq pen ekonomıkalyq qylmys saldarynan kelgen zalaldy barynsha tolyq ótetý boıynsha qosymsha sharalar qabyldaý jóninen naqty tapsyrmalar berildi.
Qarjy mınıstrligine bergen tapsyrmasynda Prezıdent Keden odaǵynyń syrtqy kedendik shekarasyna baqylaýdy kúsheıtý qajettigin erekshe atady. Naqtyraq aıtqanda, halyq tutynatyn taýarlar kontrabandasyn, qarý-jaraq pen esirtkiniń zańsyz tasymalyn anyqtap, jolyn kesý boıynsha sharalar qabyldaýdy jáne júzege asyrýdy qamtamasyz etý basty mindet bolýǵa tıis. Ádilet mınıstrligine berilgen tapsyrmada túzetý mekemelerinde tártip ornatýǵa jetkilikti túrde shara qoldanyp, bas bostandyǵynan aıyrý oryndaryndaǵy jaǵdaıdy baqylaýda ustaýdy jaqsartý qajettigi basa aıtyldy. Mańǵystaýdaǵy oryn alǵan jaǵdaıdy mysalǵa keltire otyryp, N.Nazarbaev jazany óteý oryndarynyń problemalaryn da tilge tıek etti.
Memleket basshysy sot júıesiniń jumysyn kúsheıtý turǵysynda da birneshe baǵyttardy atap kórsetti. Sottar Ata Zań men ózge de zańdardyń múltiksiz saqtalýyn qamtamasyz etýge mindetti. Ister jedel ári ádil túrde óz sheshimderin tabýy tıistigi de qatań eskertildi. Kez kelgen sotqa júginýshiler óz talabynyń ádil de jedel sheshilgenin qalaıtyny túsinikti de. Prezıdent sýdıalar óz jumysynda jiberilgen qatelikterine jáne óziniń jeke áreketterine de eń qatań jaýapkershilik turǵysynan qaraýy kerek degendi qadap aıtty.
– Sýdıanyń bir ǵana laıyqsyz qylyǵy qoǵamnyń sotqa degen senimin tómendetip, sot júıesinde qol jetkizilgen búkil jetistikterdi jelge ushyrýy múmkin, – dep eskertti Elbasy.
Olaı bolsa, sottarda qabyldanǵan sheshimder tııanaqty oryndalýǵa jatady. Máselen, azamat nemese uıym úshin sottyń ádil sheshim shyǵarýy ánsheıin maqsat emes, olar úshin eń bastysy – buzylǵan quqynyń qalpyna kelgeni bolmaq. Sottar turǵyndar úshin barynsha ashyq jáne jarııa bolýy kerek. Memleket basshysy sot sheshimderiniń oryndalýyn qamtamasyz etý qyzmetiniń joǵary deńgeıde uıymdastyrylýy tıistigin de erekshe eskertip ótti.
– Jalpy alǵanda, sizderdiń aldaryńyzda turǵan mindetter qoljetimdi jáne quqyq qorǵaý organdarynda ol úshin qajetti áleýet bar. Qoıylǵan mindetterdi sizderdiń atqaryp shyǵa alatyndaryńyzǵa senemin, alaıda, quqyq qorǵaý qurylymdarynyń basshylary qajetti qorytyndy shyǵarýy jáne tıimdi ári naqty sharalar qabyldaýy qajet, – dep atap kórsetti Nursultan Nazarbaev.
Kún tártibindegi sońǵy másele kásipkerlikpen aınalysyp júrgen azamattardyń quqyn qorǵaýǵa qatysty boldy. Kásiptiń sońynda júrgen azamattardyń quqyn qamtamasyz etý salasynda Memleket basshysynyń tapsyrmasymen “www.akorda.kz” resmı saıty ashylǵan-dy. Atalǵan saıttaǵy “Prezıdenttiń bıznesti qorǵaýy” atty arnaıy bólim róliniń mańyzdylyǵy da erekshe atalyp ótildi. Máselen, bes aıǵa jýyq merzim ishinde saıtqa kásipkerlerden 800-ge tarta hat túsken. Sol hattardyń 247-si qadaǵalaý-baqylaý jáne quqyq qorǵaý organdary tarapynan kásipkerler quqy men múddesiniń buzylýyna qatysty shaǵymdar kórinedi.
– Men qashanda shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý jáne damytý máselelerine, onyń damýyna tosqaýyl bolatyn ákimshilik kedergilerdi joıýǵa aıryqsha nazar aýdaryp kelemin jáne aldaǵy ýaqyttarda da solaı bola beredi. Meniń tapsyrmam boıynsha saıttaǵy shaǵymdar Prezıdent Ákimshiliginiń qatań baqylaýyna alyndy jáne belgilengen tártipke saı tıisti organdar qarap jatyr. Biz kásipkerlikti qoldaýdy qamtamasyz etýde aýqymdy jumystar atqarýdamyz, – dedi Nursultan Nazarbaev. Saıt kásipkerlik qyzmetti júzege asyrýshy azamattardyń quqyn qorǵaýdyń taǵy bir mańyzdy tetigi bolyp tabylady.
Keńes otyrysyn qoryta kele Memleket basshysy quqyq qorǵaý júıesin tıimdi jetildirý arqyly azamattarymyzdyń jan-jaqty qorǵalýyna jaǵdaı jasalyp, sol arqyly elimizdiń damýyna úlken úles qosylatynyn jetkizdi. Búgingi tańda ekonomıkamyzǵa qyrýar qarjy jumsalyp jatsa, bul qarjy kózderi elimizdiń ıgiligine qyzmet etýge tıis.
Asqar TURAPBAIULY.