Keshe Qaraǵandyda ótken Tilderdi qoldaný jáne damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynyń jobasyn talqylaýǵa arnalǵan “Memlekettik til – ult birliginiń basty faktory” atty qoǵamdyq tyńdaý boldy. Onda sóz bastaǵan Mádenıet mınıstrliginiń jaýapty hatshysy Janna Qurmanǵalıeva ataǵandaı, bul barlyq óńirde ótetin kezdesýlerdiń alǵashqysy eken. Jańa baǵdarlama boıynsha jan-jaqty túsindirme jasaǵan baıandamashy alǵa qoıylǵan maqsattarǵa qol jetkizýde atqarylar sharalardy da tanystyrdy. Osy oraıda kópshiliktiń pikirleri men usynystary oǵan ózgertýler jáne tolyqtyrýlar engizilý kezinde erekshe eskerilmektigine nazar aýdartyldy.
Oblystyq tilderdi damytý jónindegi basqarmanyń bastyǵy Baqytqalı Musabekov óz sózinde toqtalǵandaı, aımaqtaǵy ishki demografııalyq sebepterge baılanysty memlekettik tildi basymdyqqa aınaldyrý ońaılyqqa soqpaýda. Áıtse de budan taý shaǵylyp, talpynys jasyp otyrǵan joq. Jurtty qazaqshaǵa bet burdyrý baǵytynda jergilikti til janashyrlarynyń tájirbıesi alysqa aıan. Ol sondaı-aq, qolbaılaý jasap júrgen máselelerdiń sheshimi tabylýǵa, sonyń ishinde úırenýge yqylasty qyzmetkerlerdi jumys ýaqytyn bólip oqytýǵa qoldaý jasalsa quba-qup bolar edi dedi.
Talqylaýdy jalǵastyrǵan “Bolashaq” ýnıversıtetiniń rektory, ǵylym doktory Nurlan Dýlatbekov zańdardyń budan bylaı qaraı qazaq tilinde daıyndalyp, jazylýyna kóshilýi kerektigin ataı kelip, ekonomıka men bıznes tilin qazaqshalandyrýǵa kóńil bólinbeı kele jatýyn, endi qaltarysta qaldyrýǵa bolmaıtyndyǵyna toqtaldy. Onyń pikiri boıynsha turǵylyqty halyq ókilderiniń birazy osy salada qyzmet etedi. Sondyqtan qazaqsha sóıleýge jumyldyrýdyń úlken tiregi sonda jatyr degen oıyn oblystyq kásipkerler qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Talǵat Doskenov qostap, buǵan ózderiniń yntaly ekenin ortaǵa saldy.
Abaı aýdanynyń ákimi Turar Altynbekovtiń paıymdaýynsha elimizdiń kúsh-qýaty ósken, bedeli bıiktegen saıyn memlekettik til mártebesi de nyǵaıa túsip otyrǵany baıqalady. Buǵan aýdan ómirinen alǵa tartarlyq mysaldar jetkilikti. Máselen, jańadan ashylǵan 200 oryndyq qazaqsha balabaqshada tárbıelenýshilerdiń 57-si ózge ult jetkinshekteri. Qazaq mektebine oqýǵa óz tilegimen kelip qosylýshylar da az emes. Bul baısaldy, baıypty til saıasatynyń nátıjeli nyshany. Sonymen qatar ol qulaq túrdirip ótkendeı memlekettik tildi nasıhattaýda, mereıin kóterýde aýyzbirlik qajet. Bul máselege kelgende saıası ustanymdar ártúrli bolǵanmen, azamattyq ún bir bolýy kerek.
Evreı ultyq-mádenı ortalyǵynyń jetekshisi Bela Kameneskaıa, Qaraǵandy tehnıkalyq ýnıversıtetiniń stýdenti Nıkolaı Smolın jańa baǵdarlama jobasyn muqııat oqyp shyqqandaryn, onyń kópshilik tarapynan túsinistik taýyp otyrǵandyǵyn atady.
Keleli másele qozǵalǵan keńeske Mádenıet mınıstrligi Til komıtetiniń tóraǵasy Baýyrjan Omarov qatysty.
Aıqyn NESIPBAI, Qaraǵandy.