Shyǵys Qazaqstan oblystyq drama teatrynda óńir basshysy Danıal Ahmetov turǵyndar aldyndaǵy eseptik kezdesýin ótkizdi. Oblys ákimi alǵashqy sózdi óńir turǵyndaryn aldaǵy Táýelsizdiktiń 25 jyldyq mereıtoıymen quttyqtaýdan bastap, shırek ǵasyr ishinde Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen jáne halyqtyń jasampaz eńbegimen ulttyq ekonomıkanyń qalyptasqanyn, Elbasynyń «100 naqty qadam» Ult Jospary búgingi kúrdeli jaǵdaıda eldi ári qaraı damytatyn keshendi jospar ekenin atap ótti.
О́ńir basshysynyń aıtýynsha, ótken jyly valıýta baǵamynyń ózgerýine, tústi metaldardyń arzandaýyna qaramastan óndiristiń barlyq salalary boıynsha ekonomıkalyq ósimniń oń qarqyny saqtaldy. Aıtalyq, negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 119 paıyzǵa ósti. Eýropalyq Qaıta qurý jáne damý banki arqyly ınjenerlik ınfraqurylymdy damytý masatynda 5 mańyzdy jobaǵa ınvestısııa tartyldy. Semeı qalasynyń ınjenerlik ınfraqurylymy boıynsha 11 mlrd. teńgeni quraıtyn kelisimge qol qoıyldy. Qurylys jumystarynyń kólemi 109 paıyzǵa ósti. 318 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilip, 3 myńnan astam otbasy páter kiltine ıe boldy. Sonymen qatar, 43 áleýmettik nysan qoldanysqa berilip, qurylysy uzaqqa sozylǵan 118 nysannyń 94-i iske qosyldy. 330 shaqyrymnan astam jol jóndeýden ótti.
D.Ahmetov daǵdarysty eńserýde óńirdiń avtoónerkásip áleýetin tıimdi paıdalaný qajettiligin aıtty. Osy oraıda avtokólik ónerkásibindegi suranystyń ósýi men onyń ekonomıkadaǵy mańyzdylyǵy eskerile otyryp, avtoklaster qurylatynyn jetkizdi. Qazirgi kezde «Pricewater house Coopers» iri halyqaralyq konsaltıngtik kompanııasynyń shaǵyn jáne orta bıznes boıynsha óndiristi uıymdastyrý usynystary jınaqtalǵan sheberlik jospary bar. Sondaı-aq, О́skemen qalasyndaǵy tolyq sıkldi avtozaýyt pen avtobólshekter shyǵaratyn tehnopark qurylysynyń mańyzy zor. Bul qosymsha 15 mlrd. teńge salyq túsimderin ákelmek. Atalǵan óndiris ónimniń ózindik qunyn azaıtýǵa jáne jańa jumys oryndaryn qurýǵa kózdelgen.
Shyǵys Qazaqstanda bıyl ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda 9 mlrd. teńgege 9 jobany júzege asyryp, 900 turaqty jumys ornyn ashý josparlanyp otyr. Onyń ishinde eń iri joba – Aıagóz aýdanyndaǵy Aqtoǵaı taý-ken baıytý kesheni. Joba iske qosylǵan kezde 1,5 myń jumys orny qurylyp, jylyna 50-65 mln. tonna ken shyǵarylady. О́tken jyly totyqty ken óńdeý kesheni negizinde alǵashqy 400 tonna katodty mys alynǵan bolatyn.
Byltyr aýyl sharýashylyǵyndaǵy jalpy ónim kólemi 100,6 paıyzǵa ósti. Jalpy alǵanda, agroónerkásip kesheninde 5 mlrd. teńgege 94 joba iske asyryldy. О́ńirde taýarly sút fermalaryn qurý jáne sút qabyldaý pýnktterin damytý baǵdarlamasy odan ári jalǵastyrylatyn bolady. Bıyl 7 mlrd. teńgege 7 jańa taýarly sút fermasyn iske qosý jáne 17 fermany qaıta jańǵyrtý josparlanǵan. Bul rette sútti saýyn sıyrlardy kóbeıtý, mal basyn asyldandyrý, jańa tehnologııa engizý syndy taýarly sút óndirý keshenin qalyptastyrý baǵytyndaǵy jumystarǵa qoldaý kórsetiledi. Oblys ákimi shyǵysqazaqstandyq sapaly sút ónimderimen Reseıdiń kórshiles aımaqtaryn da qamtýǵa múmkindik bar ekenin atap ótti.
Bizde et te, sút te, mal basy da jetkilikti. Sondyqtan, jańadan bir nárseni oılap tabýdyń qajeti shamaly. Tek jańa óndiristi qura bilýimiz kerek, degen oblys ákimi joǵary tehnologııany engizý men bilikti mamandardyń qajettiligine toqtaldy.
Jaǵymdy jańalyqtyń biri, osyǵan deıin monopolııaǵa táýeldi bolyp kelgen balyq sharýashylyǵynyń tizgini qarapaıym turǵyndarǵa da tıesili bolmaq. Iri sý qoımalary men toǵandarda balyq aýlaýǵa beriletin ruqsatnamalarǵa burynǵydaı sanaýly kompanııalar emes, jaǵalaýdaǵy eldi mekenderdiń balyqshylary da ıelik ete alady. Aımaq basshysy bul baǵytta Tarbaǵataı, Zaısan, Kúrshim, Ulan aýdandarynyń ákimderine naqty tapsyrmalar berilgenin jetkizdi.
Uzaq jyldar boıy kúrshimdikterdiń negizgi máselesine aınalǵan Buqtyrma sý aıdynyna salynatyn kópir máselesiniń sheshimin tabý qarastyrylýda. Bıyl memleket-jekemenshik áriptestigi aıasynda atalǵan kópirdiń qurylysyna baıqaý jarııalanyp, jobalyq-smetalyq qujattary ázirlenbek. Jalpy, ótken jyly ınvestısııa tartý eki baǵytta, ıaǵnı memleket-jekemenshik áriptestigi jáne halyqaralyq qarjy ınstıtýttarynan qarajat tartý arqyly júrgizildi.
Bizdiń maqsatymyz – bıýdjet qarajatyn únemdep, konsessııalyq jobalardy memleket-jekemenshik áriptestigi jáne halyqaralyq qarjy ınstıtýttarynan ınvestısııa tartý arqyly júzege asyrý, – dedi aımaq basshysy. Byltyr atalǵan áriptestik aıasynda 28 balabaqsha qoldanysqa berildi. Elimizde alǵash ret shyǵys óńirinde konsessııalyq kelisim negizinde 11 balabaqsha qurylysy bastaldy. Osy negizde О́skemende kóp salaly jáne Semeıde balalar aýrýhanalarynyń qurylysyna baıqaý jarııalanyp otyr. Oblys ákiminiń aıtýynsha, aldaǵy 3 jylda 200 mlrd. teńge shetel ınvestısııasyn tartý mindeti tur.
Turǵyndardyń kókeıkesti saýaldaryna jaýap bergen óńir basshysy О́skemen men Semeı qalalarynda múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalǵan oıyn alańdary paıdalanýǵa beriletinin jetkizdi.
Biz kóriktendirý týraly aıtqanda, tek bir sanattaǵy adamdardy ǵana oılaımyz. Sondyqtan, fızıkalyq turǵydan kemistikpen týǵan balalardy da esten shyǵarmaǵanymyz abzal. Birde-bir qala men aýdanda olar oınaıtyn alańqaı joq, dedi ákim. Bul sanattaǵy búldirshinder ózderin qoǵamnyń tolyq múshesi retinde sezinýi úshin 2016 jyly tirek-qımyl júıesinde kináraty bar balalarǵa arnalǵan arnaıy pansıonat salynbaq. Onda bilim alýshylardyń belgili bóligi arnaıy mamandyqty ıgerip shyǵatyn bolady.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan».
Shyǵys Qazaqstan oblysy.