Qazaqstan men Japonııanyń Iаdrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý týraly sharttyń (IаSJTSh) kúshine enýine tezirek qol jetkizý jónindegi birlesken
Vashıngtonda Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıttiń (IаQS) ótýine oraı biz, Qazaqstan men Japonııa, ıadrolyq qarýdan ada álem qalyptastyrý týraly ustanymymyzdy taǵy da qýattaımyz jáne muny adamzattyń HHI ǵasyrdaǵy eń basty maqsaty dep esepteımiz. Bıyl Iаdrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý týraly sharttyń (IаSJTSh) qol qoıý úshin ashyq dep tanylýynyń 20 jyldyǵy jáne Qazaqstandaǵy Semeı ıadrolyq polıgonynyń jabylýynyń 25 jyldyǵy ekendigin eskere otyryp, biz ıadrolyq qarý joıylǵanǵa deıin ony qoldanbaý aımaǵynyń aıasyn keńeıte beremiz degen sheshimimizdi taǵy da rastaımyz jáne IаSJTSh-nyń tezirek kúshine enýine qol jetkizý jolyndaǵy aınymas ustanymymyzdy taǵy da qýattaımyz. Búginde IаSJTSh-ǵa 183 memleket qol qoıyp, ony 164 memlekettiń ratıfıkasııalaýy arqyly Shart is júzinde ámbebaptyq sıpatqa ıe boldy, biz muny quptaımyz jáne Shartqa qol qoımaǵan nemese ony ratıfıkasııalamaǵan barlyq elderdi bul isti múmkindiginshe tezirek jasaýǵa shaqyramyz. Atap aıtqanda, biz IаSJTSh kúshine enýi úshin 2-qosymshada kórsetilgen, ratıfıkasııasy qajet qalǵan 8 eldi Shartqa basqa elderdiń qosylýyn kútpesten, budan ári keshiktirmeı qol qoıýǵa jáne ony ratıfıkasııalaýǵa shaqyramyz. Biz IаSJTSh-nyń kúshine enýin kúte otyryp, barlyq memleketterdi 1991 jylǵy tamyzda Semeı synaq polıgonynyń jabylýyna oń yqpal etken úderis – ıadrolyq qarýdy synaqtan ótkizýge jarııalanǵan moratorııdi budan ári de saqtaýǵa shaqyramyz. Osyǵan oraı, Soltústik Koreıanyń halyqaralyq mindettemelerdi buzyp, 2006, 2009, 2013 jáne 2016 jyldary júrgizgen ıadrolyq synaqtaryn biz qatań aıyptaımyz jáne Soltústik Koreıany jańa ıadrolyq synaqtardan bas tartýǵa shaqyramyz. Biz Soltústik Koreıany Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń tıisti qararlaryn, sonyń ishinde taıaýdaǵy qararyn (UNSC/RES/2270) jáne 2005 jylǵy 19 qyrkúıektegi Altyjaqty kelissózdiń birlesken málimdemesi aıasyndaǵy mindettemelerin tolyq oryndaýǵa, sondaı-aq, denýklearızasııa jóninde naqty sharalar qabyldaýǵa shaqyramyz. IаSJTShU-nyń (Iаdrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý týraly shart uıymy) Halyqaralyq monıtorıng júıesi (HMJ) Soltústik Koreıanyń 2016 jylǵy 6 qańtardaǵy ıadrolyq synaǵynan soń birden ádetten tys seısmıkalyq belgilerdi baıqaǵanyn eskere kelip, IаSJTSh baqylaý rejimi óziniń tabysty jumys isteıtinin kórsetkenin atap aıtamyz jáne osy mańyzdy rejimdi qoldaý týraly ustanymymyzdy taǵy da rastaımyz.