Álemge sáýle syılaǵan qujat

Elbasy manıfesi:  BEIBIT О́MIRGE ÚNDEÝ

Elbasynyń keshegi AQSh astanasy – Vashıngtonda ótken Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtte búkil álemge beıbitshilik úndeýin jarııalaýy qazaq halqyna úlken tolǵanys alyp keldi. Elý elden kelgen delegattar aldynda jıynnyń alǵy sózi Prezıdentimizge berilgeni de kez­deısoqtyq emes ekenin biz jaqsy túsindik. Bul qurmet – Memleket basshysynyń dúnıejúzilik saıası arenadaǵy zor bedeliniń kýási. «Álem. HHI ǵasyr» atty manıfest – turaqtylyq pen ty­nysh­tyqqa, beıbitshilik pen birlikke baǵyttalǵan baıypty bastama. Elbasy álemdi sharpyǵan órtke teń terrorızmge qatysty BUU jumysyn jetildirýdi, ıadro­lyq tehnologııalardy beıbit maqsatta paıdalanýdaǵy ádi­let­tilikti qalyptastyrýdy, qa­rýsyzdaný máselelerin qaras­tyratyn basqosýlardy jıi ótkizýdi, MAGATE-niń qyzmetine jańa pármen berýdiń qajettigin, álemdik qaýipsizdikke bastaıtyn bastamalar men júıelerdi, osy baǵyttaǵy únqatysýlardyń pishimin ózgertýdi usyndy. Manıfest «Ilýli turǵan myl­­­tyqtyń kúnderdiń kúni bir atylatyny» sııaqty, ıadrolyq qarýdyń adamzatqa áıteýir bir kúni zaýal keltiretindigine jáne bul qaýiptiń dál qazirgi tańda qasiretke aınalýy ábden múmkin ekenine álem halyqtarynyń nazaryn erekshe aýdarýymen qun­dy. Sonymen qatar, Elbasy álemdegi halyqtyń qolynda 1 mıllıardtan astam atys qarýy baryn eske sala otyryp, sol qarýdyń shú­rippesi kún saıyn basylyp, álemde myńdaǵan adamnyń ajal qushýyna sebep bolyp jatqanyn eske saldy. Halyqaralyq qaty­nas­ta janjal tutanatyndaı bolsa, áskerı qaqtyǵystardyń geo­grafııalyq aýqymy keńeıip, álem tarıhyndaǵy soǵystar Eý­ro­panyń shyǵysyndaǵy, Af­rıkanyń soltústigindegi, Taıaý Shyǵystaǵy soǵystyń is-qı­myl­­darynyń tarıhı sheginen asyp túsýi ǵajap emestigin aıtyp ótti. Halyqaralyq terrorızmniń qaharyna erekshe toqtaldy. Nursultan Nazarbaevtyń: «О́lim sebetin qarýlardy ǵarysh keńistigine, Álemdik muhıttyń beıtarap sýlarynyń túbine, Ark­tıkaǵa ornalastyrýǵa tyıym salatyn jahandyq sheshim qabyldaǵan jón. JappU-da jappaı qyryp-joıatyn qarý jasaý jáne jetildirý úshin paıdalanýǵa bolatyn ǵylymı jańalyqtardyń Tirkeý reestrin qurǵan abzal» – degen pikirinen ja­handyq problemaǵa azamattyq alańdaýshylyǵy ańǵarylady. HHI ǵasyrda adamzatqa ózin ózi demılıtarızasııalaý jaǵyna qaraı batyl qadam jasaý kerek­tigin jarııalady. Osy rette, álemge «HHI ǵasyr: soǵyssyz álem» at­ty keń aýqymdy baǵdarlama qajet ekendigin eskertip: «Bul jahandyq strategııa ulttyń so­ǵys­tar men janjaldardyń vırýsyn joıý jónindegi úılesimdi jáne jaýapty is-áreketterin aıqyndaýǵa tıis. Bul qujatta úsh basty qaǵıdatty naqty maz­mundaý kerek. Birinshiden, qazirgi kezdegi birde-bir soǵysta jeńimpaz bolmaıdy... Ekinshiden, jańa soǵysta jappaı qyryp-joıatyn qarýlar – ıadrolyq, hımııalyq, bıologııalyq jáne ǵylym jetistigi negizinde oılap tabylatyn basqa da kez kelgen qarý túrlerin qoldanýdan qashyp qutylý múmkin bolmaıdy... Úshinshiden, memleket­ter arasyndaǵy barlyq talas-tartystardy retteý úshin beıbitshilik pen qaýipsizdikke teń jaýapkershilik, ózara qurmet jáne ishki iske aralaspaý qaǵıdattaryna beıimdelgen beıbit únqatysýlar men syndarly kelissózder negiz bolýy kerek», – dep saralap berdi. Úsh basty qaǵıdatty naqty mazmundaǵan Elbasy álemdik qoǵam­dastyq is-qımylynyń tu­tastyq algorıtmderin júzege asyrýda bes baǵytty usyndy. Nursultan Ábishuly ǵalymdar esebi boıynsha jer órkenıeti 15 myńnan astam soǵysty, ár jyl saıyn úsh soǵysty basynan ót­­kergenine toqtalyp, qazirgi kó­ri­nis­­terdi búkpesiz ashyq baıan­dady. Prezıdentimiz óz sózin: «Me­niń «Álem. HHI ǵasyr» manı­fesim HHI ǵasyrda ómir súrip, jumys isteý kerek bolatyn ós­ke­leń urpaqtyń taǵdyryna shynaıy alańdaýshylyqtan týyn­­­dap otyr. Bizder, memleket bas­shylary men saıasatkerler, adamzattyń bolashaǵy úshin zor jaýapkershiliktemiz... Men álemdik lıderler men búkil halyq­aralyq qoǵamdastyqqa aqyl-parasatqa júginińder degen tabandy óti­nish­pen qaıyrylyp otyrmyn. Adamzatty ajal sepken soǵys qaterinen árqashan aryltý úshin qolymyzdan kelgenniń bá­rin jasaýymyz kerek», – dep túıindedi. Memleket basshysynyń bul qadamy dúnıejúzindegi alpaýyt derjavalardyń ıadrolyq synaqqa moratorıı jarııalaýyna qozǵaý salady dep senemiz. BUU-nyń Bas Assambleıasy men Qaýipsizdik Keńesiniń resmı qujaty degen joǵary mártebege ıe bolǵan Nursultan Ábishuly jarııalaǵan manıfest – ulttyq lıderlerdiń bolashaq urpaq aldyndaǵy jaýap­kershilikterin jáne bir ekshegen, ıadrolyq qarýsyz ómir súrýge sha­qyrǵan saıası mańyzy óte sal­maqty baǵdarlamalyq qujat. Bul bastamanyń adamzat tarıhynda úlgi-ónege ekeni bárimizge aıan. Jahan jurty alańdap otyrǵan orasan zor qaýiptiń aldyn alýdaǵy bizdiń Prezıdentimizdiń tegeýrindi oı-oramdary onyń aqylynyń tereńdigi men biliminiń kenendigin taǵy da tanytty. Búginde Elbasy bastamasy halyqaralyq deńgeıde úlken qoldaýǵa ıe bolýy – qazaq­tyń marqaıǵany. Álemdegi aýzy dýaly, asa bi­lim­dar degen qoǵamtanýshylar men sarapshylar Elbasynyń tyń tujyrymdary men bolashaq týraly baǵdarlaryn, yqtımal qaýip-qaterlerdiń aldyn alýǵa qatysty baılamdaryn keńinen talqylaýda. Máselen, Kongonyń atom energııasy jónindegi komıssııa departamentiniń dırektory Kazadı Kabýıa: «Meniń oıymsha, ıadrolyq qarýsyz álemge qol jetkizýge bolady. Qazaqstan Prezıdentiniń manıfesin dúnıe­­júzi bilýi tıis. Japonııada ne bolǵanyn bilemiz. Hırosıma men Nagasakı áli esimizde. Biz bolashaqta balalarymyz qandaı álemde ómir súrý kerektigin oılaýymyz qajet», nemese Qytaı halyqaralyq máselelerdi zertteý ınstıtýty bólimi dırektorynyń orynbasary Lı Sygo: «Prezıdent N.Nazarbaev – kóregen basshy. Onyń strategııalyq jobalary naqty ári uzaq merzimge qurylǵan. Vashıngtondaǵy sammıtte Qazaqstan basshysy bıik minberden álemdi birlikke, beı­bitshilikke shaqyratyn kóptegen usynystar men oılar tastady. N.Nazarbaevtyń ıadrolyq qarýsyz beıbit ómirge úndeýiniń BUU ma­­ńyzdy qujattar qataryna alynýy sonyń naqty mysaly. Qazaqstan álemdi birlikke sha­qy­ryp, memleketaralyq tatý­lyqty dáripteýde qundy ıdeıalar tastap keledi», – dep pikir bil­diredi. Túıindeı aıtqanda, Elbasymyz HHI ǵasyrdy soǵyssyz, tynysh, beıbit zaman etý úshin álemdik deńgeıde qaıratkerlik kórsetip, búkil adamzat bolashaǵy úshin belsendi jumys júrgizýdiń sara jolyn usyndy. О́z manıfesin jarııalaý arqyly álemge jańasha oılaýdyń úlgisin belgilep berdi. Bul – Qazaqstan basshysynyń álem­dik arenada júrgizip kelgen beı­bitsúıgish saıasatynyń júıeli jalǵasy. Ońalbaı AIаShEV, Ońtústik Qazaqstan memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynyń rektory, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor, oblystyq máslıhattyń depýtaty Ońtústik Qazaqstan oblysy

Elimizdiń erteńi bizdiń qolymyzda

«Elińniń uly bolsań, elińe janyń ashysa, azamattyq namysyń bolsa, qazaqtyń memleketin  nyǵaıtyp, kórkeıýi jolynda terińdi tógip eńbek et. Jerdiń de, eldiń de ıesi ekenińdi umytpa» N.Á.Nazarbaev Kez kelgen el óziniń bolashaǵyn óskeleń urpaǵymen baılanystyrady. Ár urpaqtyń peshenesine jazylǵan zaman aǵymy, kezeń tynysy bolady. Táýelsizdik búgingi ur­paqqa, ıaǵnı bizderge buıyrǵan baqyt dep oılaımyn. Táýelsizdigimizdiń tuǵyryn odan ári bekemdeı túsý, elimizdiń erteńin eńselendire túsý búgingi jastardyń, ıaǵnı bizdiń qolymyzda. Búgingi aldyńǵy tolqyn – aǵa býynnyń ornyn basar, izin jalǵastyrar artynda ósip kele jatqan jas­tar ekeni sózsiz. Ol úshin jastarymyz bilimdi ári básekege barynsha qabiletti bolýy, deni saý jáne salamatty ómir saltyn ustanýy shart. Bul rette, bizdiń elimizdiń jastary da Elbasynyń bıylǵy 31 naýryz – 1 sá­ýir kúnderi Vashıngton qalasynda ótken Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi IV sammıtte jarııalaǵan antııadrolyq «Álem. HHI ǵasyr» ma­nıfesimen tanysyp, qyzý talqylaýda. Bul qujat BUU Bas Assambleıasy men Qaýipsizdik Keńesiniń resmı mártebesine ıe boldy. Osynyń ózi bizdiń elimizge kórsetilgen úlken qurmet ekeni daýsyz. Qazaqstan ıadrolyq qarý­dan óz erkimen bas tart­qan tuńǵysh memleket ekeni belgili. Jalpy­adam­zattyq turǵyda qara­ǵanda, bul teń­desi joq erlikpen para-par. «Qyrǵı-qabaq soǵys» aıaqtalǵanymen, onyń zardaptary áli kúnge deıin seziledi. Elbasy álem elderiniń kóshbasshylaryn óz erkimen qarýdan bas tartýǵa shaqyrýy teńdesi joq bastama bolyp otyr. Bul álemge jańasha kózqaras, tyń úrdis, beıbitshiliktiń qadirin túsinýge shaqyrý bolyp tabylady. Elbasynyń «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi – osy istiń jalǵasy. Maǵjan Jumabaev «Arystandaı aıbatty, jolbarystaı qaıratty, qyrandaı kúshti qanatty, Men jastarǵa senemin» degendeı, biz júregimizde jalyny, boıymyzda kúsh-jigeri bar, myqty ári parasatty elimizdiń ultjandy azamaty bolýymyz kerek. Elbasymyzdyń: «Elimizdiń keleshegi jastar­dyń qolynda», degen sózi bizge úlken jaýapkershilik júk­teıdi. Sondyqtan da, biz elimizdiń, Elbasymyzdyń úmitin aqtaýymyz kerek. «Qazaqstan-2050» Stra­tegııasy aldymyzda turǵan uly murat, úlken maqsat. Árbirimiz soǵan úles qosýy­myz kerek. Mysaly, men sabaǵymdy jaqsy oqyp, saıystarǵa qatysyp, júl­­deli oryn alyp júrmin. Bolashaqta telejúrgizýshi bolyp, elimniń damýyna bar úle­simdi qosqym keledi. Sol sııaqty Qazaqstannyń árbir azamaty óz eliniń bolashaǵyna, órkendeýine kóp úles qosýy tıis. Meniń oıymsha, bizdiń elimiz osyndaı ultjandy jastary urpaǵy bar kezde budan da bıik asýlardy baǵyndyryp, mártebesi asqaqtap, bıik beles­terge jetetini sózsiz. Eldiń tiregi de, júregi de – urpaǵy. О́ıtkeni, búgingi urpaq – erteńgi el bolashaǵy, qorǵany. Elimizdiń jarqyn bolashaǵy búgingi alǵan tárbıe, sińirgen bilim, meńgergen ónerimizge tikeleı baılanysty. Osy maqsatta Elbasymyz talantty, bilimge qushtar jastardy «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha el qazynasynan kóptegen qarjy aýdaryp, damyǵan elderde, shetelderde oqytyp, bilim men tájirıbe almasýda úlken yntymaqtastyqpen jumys jasap otyr. Ol – túsine bilgen adamǵa elimiz­diń bolashaǵyn daıyndaý, el tizginin ustar patrıot tulǵalar daıyndaý. Kez kelgen sanaly urpaq eldiń, Elbasymyzdyń ózine jasaǵan qamqorlyǵyn sezi­nip, artqan senimdi aqtaý úshin aıanbaı eńbek etip, eldi kórkeıtýge bar kúsh-jigerin salary sózsiz. Meniń oıymsha, bizder, jastar qazirgi kúni daryndy, parasatty ári bilimdi azamattarmyz. Al bolashaqta elimizdiń atyn tek bıikterden kórsetetindeı mártebesin asqaqtatyp, álemniń ozyq otyz eliniń qata­ryna jetkizetindeı oqyp, jumys isteýimiz kerek! Taǵy qaıtalap aıtaıyn, elimizdiń erteńi bizdiń qolymyzda. Arýjan DÁRIBAI, Astana qalasynyń №82 «Daryn» mamandandyrylǵan lıseıiniń 11-synyp oqýshysy