Birlesken kásiporynnyń bereri mol

Aqtaý qalasynda tómen volt­ty elektr motorlary men generator jınaıtyn jáne jóndeı­tin birlesken qazaq-rýmyn kásip­orny qurylatyn boldy. Jýyr­da Býharest elektr mashınasy zaýy­tynyń ókilderi (UMEB Elektromotoren) mańǵystaýlyq kásiporyndarǵa jańa zaýyttyń jumysy týraly aıtyp berdi. «UMEB Elektromotoren» álem­­­­­­degi tómen voltty elektr motor­­­la­ry men generator óndiretin bi­rin­shi rýmynııalyq kompanııa bolyp taby­lady. Zaýyt óz qyzmetin 1903 jyly bastaǵan bolatyn. Búgin­de «UMEB» ká­sipornynda shyǵa­ry­latyn qoz­ǵaltqyshtardyń 60%-y shet­elderge eksporttalady, bu­lar­dyń qatarynda Italııa, Ger­manııa, Fınlıandııa, Ispanııa, Ulybrıtanııa jáne taǵy da basqa memleketter bar. Budan bylaı mańǵystaýlyq kásiporyndar óndiriske qajetti atalmysh taýarlardy syrttan satyp almaı-aq, jergilikti jerde tapsyrys beretin boldy. Ásirese, azyq-túlik ónimderin shyǵaratyn fabrıkalar, toqyma jáne metallýrgııa ónerkásibi, hımııalyq, qu­rylys materıaldary jáne ózge de mekemeler tapsyrys berýshiler qataryn kóbeıtedi dep kútilýde. – «UMEB» Rýmynııadan bó­lek Shyǵys Eýropaǵa da jaqsy ta­­nylǵan kásiporyn. Zaýyttyń ónim­­deri kóbine ken orynda­ryn­da suranysqa ıe jáne qazir­gi eýro­palyq standarttarǵa sáıkes­tendi­rilgen. Negizinen zaýytta óndi­ris úsh fazalyq asınhrondy qoz­ǵalt­qyshtar, turaqty tok genera­tory, ilespe jáne elektr generator­­­­lary kóptep shyǵarylady. Elektrli qozǵaltqyshtar jarylys qaýpi joq ortada kóp paıdalanylady: hımııalyq jáne munaı-hımııa, taý-ken jáne me­tallýrgııalyq óndiris, aýyr júk kóterýge arnal­ǵan tartqysh, qozǵaltqysh, qala kóligi, sonymen qatar, elektr ge­nera­torlary men generator qon­dyr­ǵysyn óndirýshi zaýyt­tar tapsyrys berýshiler qat­aryn kóbeıtip otyr. Barlyq qozǵalt­qysh­tar kóptegen elderde kez kel­gen klımatqa tózimdi keledi, ásirese, SE tańbasyn engiz­gen meke­me­lerde eshqandaı qıyn­dyq týǵyz­baıdy, – deıdi «UMEB» qory­nyń Azııadaǵy ókildiginiń dırektory Vasılıı Drýmıa. Jalpy, jarylý qaýpi joq elektr qozǵaltqyshtary kóbine gazben, janarmaı qospasy jáne tez janǵysh suıyqtyqtan tónetin órt nemese basqa da jarylǵysh zattarǵa eseptelip shyǵarylady. Iаǵnı, sál qaýip tónetin jerde qozǵaltqyshtardyń jarylý qaýpi joq. Bul qozǵaltqyshtar kóbine hımııa jáne munaı-hımııa óndirisinde, munaı óńdeý zaýyttarynda, munaı platformalarynda, gaz qubyry, farmasevtıkalyq, grafıkalyq, jylý elektr stansalarynda, keme zaýyttary, óńdeý ónerkásibi jáne offshor platformalarynda paıdalanylady. Sondaı-aq, bul qozǵaltqyshtarǵa qoqysty jınaý jáne qaıta óńdeý, nan, qant, kúrish, shaǵyn sút zaý­yttarynan suranys kóp. Al Aqtaýda jumysyn basta­ǵaly otyrǵan tómen voltty elektr motorlary men generatorlardy jınap, jóndeıtin zaý­yt qaladaǵy óndiris aımaǵynda ornalaspaq. Alǵashqy kezeńde jergilikti 20 turǵyn turaqty jumyspen qamtylady. Jańadan qyzmetke alynǵan jergilikti ju­mysshylar Rýmynııada bilim­derin jetildiredi. Al zaýyt óz jumysyn ústimizdegi jyly maý­­sym aıynda bastaıdy dep jospar­lanǵan. «Aýyspaly jáne turaqty tok óndiretin elektrli qozǵaltqyshtar, elektr agregattary men generatorlary túrli baǵytta shyǵarylady, ásirese, bir jáne úsh fazaly elektr agrettaryna degen suranys kún ótken saıyn artyp keledi. Eń bastysy, bizdiń ónimderdiń sapasyna kúmán keltirmeseńizder boldy, árkimnen estigenshe óndiriste paıdalanyp kórgen durys, sonda ǵana bul bos sóz emes ekendigine kóz jetkize alasyzdar», dedi «BROADHURST INDUSTRIAK MANAGEMENT» qorynyń prezıdenti Marıýs Ion. Buǵan deıin «Teńizshevroıl», «NCOC», «KazTransOil», «Embi­MunaıGaz», «Atyraý munaı óń­deý zaýyty», «О́zenMunaıGaz», «Mań­ǵystaýMunaıGaz» syndy Atyraý jáne Mańǵystaý óńirin­degi eń iri kásiporyn basshylarymen kezdesýler ótkizilgen. Aq­taý qa­lasynda júzege asqaly jat­qan­ birles­ken jobanyń mańyz­dy­lyǵyna toq­talǵan mu­naı-gaz mekemesi basshylary yn­ty­maq­tastyq ornatýǵa daıyn ekendigin jetkizdi. Sonymen qatar, bolashaqta bul ónimder Keden odaǵy elderine eksporttalady degen jospar bar. – Bizdiń sarapshylar monı­torıng júrgizgen bolatyn, ná­tı­jesinde taldaý qorytyndysy kórsetkendeı, aımaqqa mundaı kásiporynnyń kerek ekendigi­ne kóz jetkizdik. Rýmynııa­lyq árip­testermen kelissózder júrgizgen soń, seriktestikti ádilet orga­nyn­da tirkeý, ekonomıkalyq jáne zańdy máseleler jóninde keńester, jergilikti kásiporyn basshy­larymen ekijaqty kezdesýler uıym­dastyrý jáne taǵy basqa jumys­tardy qolǵa aldyq. Atalmysh qyzmet túrleri bizdiń tarapymyz­dan tegin kórsetilýde, – dedi «Mańǵystaý ındýstrııalyq palatasy» ZTB tóraǵasy Ǵalym­jan Baltileý. 113 jyldyq tarıhy bar rý­mynııalyq «UMEB» kompanııasy óz elinen bólek ózge memlekette birlesken kásiporyn ashý týraly sheshim qabyldaǵanda senimdi seriktes retinde Qazaqstandy tańdapty. Bul Qazaqstannyń senimdiligi men turaqtylyǵynyń dáleli bolsa kerek.  Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan» Mańǵystaý oblysy