О́negemiz osy ma?

Dúńk ete qaldyq. Bizdi myna ómirge ákelgen anamyzdy jylatyp qoıdyq. Ne úshin edi? Serıal úshin. Úndiniń saǵyzdaı sozylǵan jylaýyq serıaldaryna kún uzaqqa telmiredi de otyrady sheshemiz. Aqyry shydamaı, artyq sóılep tynǵanbyz. Balasynan aýyr sóz estý qaı adamǵa da ońaı ma? Jylap qaldy. Sosyn: «Úndi serıalyn kórińiz, úndi shaıyn ishińiz, úndiniń matasynan kóılek tigip kıińiz», dep jalynyp júrip ashýyn zorǵa tarqattyq. Qazir ol kisi serıal kórip otyrǵanda biz de úndemeıtin bolǵanbyz. Mundaı jaǵdaı búginde árbir úıde bolatyn shyǵar-aý. Olaı bolmasqa da shara joq. О́ıtkeni, qazaq televızııasy Úndistannyń osyndaǵy bólimshesi ispetti. Qaı arnany qossańyz da ómiri bitpeıtin, tálim-tárbıesi joq, adamnyń mıyn sý qyp jiberetin kóbik serıalǵa kezigesiz. Ulttyq arna dep aıdar taqqan «Qazaqstannyń» ózi qansha jyldan beri «Kelindi» aınaldyryp keledi. Ras, biraz buryn atalmysh serıaldy berýdi toqtatqan. Keıinnen «qalyń kórermenniń suraýy boıynsha» qaıta jalǵastyrdy. Sol kezde áleýmettik jelide saýalnama uıymdastyrdyq. «Qazaqstan» arnasynan «Kelindi» qaıta berińizder dep suraǵan adam bar ma?» dep. Myńǵa jýyq kisi soǵan atsalysty. Qudaıa toba, «Kelindi» qıylyp suraǵandar kemde kem. Aýyr aıtty demeńiz, qazir úndi serıaldary ulttyq ıdeologııanyń ornyn basyp barady. Qalaı deısiz be? Mynadaı jaǵdaı bolypty. Bir oqýshy eki qolyna ondaǵan bilezik salyp, saldyrlatyp kelipti mektepke. Ustazy ursyp, durys emestigin aıtyp, bilezigin sheshtirgen ǵoı. Sóıtse, álgi qyz eki qulaǵyn ustaıdy deıdi. Qulaqty ustaǵanda turǵan ne bar? Jańaǵy serıaldarda kishkentaı balalar keshirim suraǵanda qulaǵyn ustaıdy. Mine, munyń syry. О́tkende turmysqa shyǵaıyn dep jatqan bir ánshi qyz búkil qurbysyna úndi qyzdarynyń sarıin kıgizip, dýman jasady. Jerden jeti qoıan tapqandaı ony búkil saıttar jarııalady. Osydan ne jańalyq kórip tursyz? Sarı kımeı-aq saıran salýǵa bolmaı ma? Qazaqtyń búrmeli kóılegin kımeseń de, bir tústi kóılekpen de toı jasaýǵa bolady ǵoı. Osydan-aq, úndi serıaldarynyń jetkinshekterge ǵana emes, eresekterge de áser etip jatqanyn kórýge bolady. Árbir serıalda krıshnaıt dini nasıhattalady. Tas qudaıǵa tabynyp, sodan medet tilep, árbir isiniń qaıyryn surap, kezikken qıyndyqtan aman alyp shyǵýyn duǵa etedi. О́tkende bir tanysymyzdyń balasy buryshta eki alaqanyn bir-birine qosyp, qolyn keýde tusyna ákelip, tizerlep, kúbirlep otyr deıdi. Ata-anasy ne istep otyrsyń demeı me? Sóıtse, bala krıshna qudaıǵa jalbarynyp otyrǵanyn aıtypty. Masqara ma?! Sanasy áli qalyptaspaǵan, oń-solyn tanyp bilmegen balaǵa ne dep kiná artasyń? Tórińde turǵan teledıdarǵa, onda berilip jatqan serıaldarǵa keıigennen basqa ne amalyń bar? Bulaı kete berer bolsa, onda munyń sońy zor qaýip ákelýi múmkin. Ata-babadan kele jatqan haq jolynan adasyp qalý da qıyn emes. Bylaıǵy jurt bile bermeıdi, telearnalar osy serıaldardyń árbir serııasyn ájeptáýir aqshaǵa satyp alady. Nege bári úndiniń týyndylaryna qumar desek, olar arzan eken. Solaısha, arna basshylary arzan dúnıege umtylamyz dep, ulttyń tamyryna balta shaýyp otyrǵanyn baıqamaıtyn bolsa kerek. Shoý men dańǵaza, paıdasynan zııany basym kóbik kartınalarǵa efırdi toltyryp, halyqtyń mıyn ýlap, sanasyn kómeskilendirip otyrǵandar bir sát jurtqa paıdaly bir týyndy jasaýdy oılaı ma eken? Áı, qaıdam-aý. Oılasa, ánshini – pir, úndini – dúr etip qoıar ma?! Pálen jyldan beri «Kelindi» kórsetemiz dep Úndistannyń aldynda mindetteme qabyldap pa edik? Muny olardyń ózderi de bulaı qoıa bermeıtin shyǵar. Kúni keshe Elbasynyń tikeleı tapsyrmasymen Aqparat jáne baılanys mınıstrligi quryldy. Jańa mınıstrlik telearnalardaǵy beıbereket serıaldarǵa toqtaý salsa eken degen tilek bar. Kommersııalyq, jekemenshik arnalardy qoıa turyp, eń aldymen bıýdjetten tikeleı qarjy alyp, memlekettik saıasatty júrgizip otyrǵan telearnalardan bastasa eken bul isti. Áıtpese, birer jylda putqa tabynatyn urpaqtyń ósip shyǵýy da ǵajap emes. Odan keıin: «Urpaqqa kim úlgi bop júr?!» dep suraq qoıýdyń ózi kesh bop qalady. Erjan BAITILES, «Egemen Qazaqstan» QYZYLORDA