Shynaıy aqparat – tynyshtyq kepili

Elimizdiń jekelegen óńirlerinde jer máseleleri jóninde zańsyz qarsylyq sherýlerin ótkizýge áreketter jasalǵany týraly buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalanǵan tıisti quqyq qorǵaý organdarynyń málimetterinen belgili bolǵan edi. Árıne, bul máselede halyq shynaıy aqparatqa zárý ekeni ras. Soǵan oraı osynaý bir ózekti másele týraly elimizdiń quzyrly organdarynyń biri – Bas prokýratýra jańa málimetterdi jarııalap otyr. Bas prokýratýradan bizge kelip túsken habarlamada «Shynaıy aqparat berý maqsatynda sizderge tómendegi máselelerdi habarlaı alamyz. Zańsyz áreketterdiń aldyn-alý úshin Bas prokýror halyqqa eki ret úndeý joldap, mıtıng ótkizýdiń tártibi men zańsyz sherýlerge qatysqany úshin azamattardyń jaýapkershiligin túsindirdi. Bul úndeýler buqaralyq aqparat quraldary jáne basqa da kommýnıkasııa arnalary arqyly keńinen taratyldy», deıdi. Habarlama mazmunyna saı, zańsyz sherýlerge qatysý nıetin ashyq jáne týra jarııa etken barlyq adamdarmen túsindirý jumystary júrgizilgendigi basa aıtylady. Osyǵan qaramastan, jekelegen tulǵalar mıtıngter týraly zańnamany elemeı, adamdardy zańsyz sherýlerge qatysýǵa ıtermelep, arandatýǵa tyrysqan. Olardyń túpki maqsattary – beıbit sherýler nemese Jer kodeksin ózgertý emes, qoǵamdyq saıası ahýaldy shıelenistirý, ultaralyq alaýyzdyqty qozdyrý jáne bılikti basyp alý kórinedi. «Olar jappaı tártipsizdikterdiń búlikke, ozbyrlyqqa, tonaýǵa, tipti adam shyǵynyna ákelip soqtyrýy múmkin ekenin jaqsy biledi. Ondaı oqıǵalardyń saldary qandaı bolaryna Lıvııa, Sırııa, Egıpet jáne birqatar burynǵy keńestik keńistiktegi elder aıqyn mysal bola alady», dep habarlamada ashyq aıtylyp otyr. Endi búginde, osy jaǵdaıǵa oraı, quqyq qorǵaý organdary birqatar qylmystyq isterdi tergeýde eken. Quqyq qorǵaý organdary aıtyp otyrǵan jappaı tártipsizdikterdi uıymdastyrý úshin san túrli tásilder paıdalanylǵan. Máselen, Qyzylorda qalasynda tártip saqshylaryna tas laqtyrylyp, olardy kúsh qoldanýǵa ıtermeleý áreketteri jasalǵan. Sosyn, áleýmettik jelilerde tártip saqshylary óltirdi dep, er adamnyń máıitiniń sýreti de taratylypty. Al: «Shyn máninde, bul Qytaıda bolǵan oqıǵadan túsirilgen sýret bolatyn. Sondyqtan bul aqparattardyń jalǵandyǵy ýaqtyly áshkerelendi. Muny az deseńiz, Shyǵys Qazaqstan oblysynda polısııanyń nazaryn oblys ortalyǵynan basqa jaqqa aýdaryp, О́skemen qalasynda tártipsizdikter uıymdastyrýdy jeńildetý úshin birqatar aýdan ortalyqtarynda aldyn-ala sherýler uıymdastyrý josparlanǵan. Oral men Atyraýda beıbit sherýdi jeleý ete otyryp bılikke kúsh qoldaný, onyń ishinde qarý qoldaný arqyly qarsy shyǵýǵa daıyndyqtar jasalǵan», deıdi Bas prokýratýra. Quqyq qorǵaý organdarynyń qolyn­da, eń bastysy, arandatýshy­lar­­dyń áreketteri ózara kelisilgen sıpatta bol­ǵany týraly málimetter bar eken. Almatyda júrgizilgen jedel sharalar barysynda qalada jappaı tártipsizdikter uıymdastyrýǵa daıy­ndalǵan birqatar tulǵalar ustal­ǵan. Onda qarý-jaraq, oq-dári, biltemirler, «Molotov kokteıli» dep atalatyn janarmaılar quıylǵan shólmekter jasyrylǵan qoımalar tabyldy. Muny kóziqaraqty adamdar kúndelikti baspasózden de oqyp, bilgeni anyq. Onyń ústine osy oqıǵalardyń bári Prezıdent moratorıı jarııalaǵan jáne jer zańnamasyna qatysty usynys engizgisi keletin búkil azamattar jumysyna qatysyp jatqan komıssııa men barlyq óńirlerdegi qoǵamdyq keńesterdiń jumysy bastalǵan kezde boldy. Rasynda, búginde, memleket tarapynan Jer kodeksine baılanys­ty órkenıetti dıalogqa jáne barsha pikirlerdiń eskerilýine tolyq jaǵdaı jasalyp otyr. Alaıda, túrli óńirlerde bolǵan zańsyz aksııalardyń bári bir qoldan shyqqandaı áser qaldyrady deıdi. Sondyqtan da atal­ǵan qylmystyq isterdiń aıasynda osy quqyqqa qaıshy áreketterdiń zańsyz qarjylandyrylýy zerttelýde, olardyń qarjy kózderi týraly aqparattar tekserilýde eken. Al bul tergeý nátıjesi boıynsha, arandatýǵa qatysy bar adamdardyń is-áreketterine quqyqtyq baǵa beriletin bolatyndyǵy basa aıtylyp otyr. Degenmen, tergeý amaldary tolyqqandy bolýy úshin bul faktilerge qatysty júrgizilip jatqan tergeý jumystary jaıly egjeı-tegjeıli aıtylmaıdy. Biraq aldaǵy ýaqytta Bas prokýratýra tergeý sharalarynyń barysy týraly turaqty túrde aqparat berip otyratyndyǵyn da habarlady. Aleksandr TASBOLATOV, «Egemen Qazaqstan»