«Ertis-Agro» óndiristik kooperatıvi: jańashyldyq jalǵasa beredi

Bul kúnderi elimizdiń ár óńirinde  aýyl sharýashylyǵy kooperatıvteri qurylýda.  Jergilikti astyq ósirýshi fermerler, sharýa qojalyqtary bul maqsatty qoldaýda. О́tken jyly  «QazAgro» ulttyq holdıngi shaǵyn jáne orta agrobıznes úshin nesıe resýrstaryna qoljetimdilikti keńeıtý maqsatynda aýylsharýashylyq taýar óndirýshilerin qarjylandyrýdyń jańa tizbesin  ázirlep  iske qosyp ta kórdi. Iаǵnı, alǵash ret iske asyrylǵan jobanyń nátıjesinde  «QazAgronyń» qarjylaı qoldaýymen elimizde 10 aýyldyq óndiristik kooperatıv qurylyp, bul kúnderi astyqty óńirlerdegi  222 sharýashylyqty biriktirip otyr.  Al astyq ósiretin fermerlerdiń basyn qosý jumysyn odan ári jal­ǵastyrǵysy kelgen «QazAgro» AQ bizdiń óńirdegi astyq ósirýshi sharýa qojalyqtarynyń basyn biriktirip, kooperatıvterge birigýge shaqyrdy. Bul jolǵy  saparlaryn «QazAgro» AQ  qurǵan  top ókilderi  Ertis aýdanyna arnap, BAQ ókilderi úshin baspasóz týryn Aǵashoryn aýylyndaǵy egis alqaptarynda ótkizdi. Máseleniń mánisi, árıne, az emes. Biz jańa bastalyp jatqan úlken istiń shet jaǵasyn ǵana kórip qaıttyq.  Birinshiden, óńirdegi astyq ósirýshi jańa óndiristik kooperatıv birlestigi – «Ertis-Agro»  dep atalady. Jańadan qurylǵan bul óndiristik kooperatıvtiń qu­ramy­na óńirdegi astyq ósirýshi 6 aý­dannyń jalpy alańy 140 myń ga alqaby bar 44 sharýa qojalyǵy kiredi. Bul kúnderi jańa qurylym arqyly jumys bastaǵan  dıqan­dar qarjylandyrýdyń arqasynda egistik aldyndaǵy   topyraqty óń­deýdi aıaqtap, dándi jáne azyqtyq daqyldardy egý naýqanyn bastap ketti. Tipti, óndiristik kooperatıvtiń ortalyǵy sanalatyn aýdannyń Aǵash­oryn aýylyndaǵy egis alqabynda «Egis alqaby kúni» atty oblystyq ınnovasııalyq tehnologııalyq  jıyn da ótkizip úlgerdi. Jıyn bastalarda jańbyr jaýyp, dıqandar ony jaqsy yrymǵa balady. «Egis alqaby kúni»  «Zamandas» sharýa qojalyǵynyń basshysy Balǵabaı Bákishevtiń alqabynda ótti. Oblystyń aýylsharýashylyq taýar óndirýshileri egis dalasynyń  ylǵal saqtaý ádisterimen,  bıdaıdyń tıimdi suryptaryn óńdeýdi qoldaný jumystarymen, áıgili «Djon Dırdiń»  ǵajaıyp múmkindikterimen  tanysty. Keń alqapty astyqqa toltyryp, aýylyn asyrap júrgen  baıyrǵy fermerlerdiń biri – «Nur» sharýa qojalyǵynyń basshysy  Bekbaı Ábdiraıysov  sharýashylyqtyń qalaı aıaqqa turǵanynan bastap, jańa tehnıkany qoldanǵan kezde óniminiń sapasy, tıimdiligi jóninde jáne egindi taza, ysyrapsyz jınaýdaǵy tabysy jaıly aıtyp berdi. О́ıtkeni,  Bekbaı aǵamyz, Balǵabaı Bekishov bastaǵan Aǵashorynnyń tórt  jigiti birlesip, «QazAgro» AQ  endi qolǵa alyp jatqan óndiristik kooperatıv máselesin 1998 jyldary-aq bastap ketken-di. Bul jumysta tájirıbeden ótip, aýyldaǵy «Nıva» jáne «Zamandas» sharýashylyqtary  negizinde kooperatıv qurǵan edi. – Aýyldan ketpeı, jermen tyrbanyp jumys istep búgingi mol tabysqa, aýqatty turmysqa jetý – atalǵan kooperatıvtiń arqasy. Birigýdiń paıdasyn  kórgen soń, «Ertis-Agronyń»  shaqyrýyna qýana qosyldyq, – deıdi fermerler. Aǵashoryn aýylyna  Astanadan kelgen «QazAgro» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ basqarýshy dırektory Qanat Jaýymbaevtyń aıtýynsha, sharýashylyqtardaǵy kepildik bazasynyń jetispeýshiligi men kepildik­tiń tolyq bolmaýy – aýylsharýashy­lyq taýar óndirýshileriniń qarjy alýy kezinde qıyndyq týǵyzaty­ny da belgili. Buǵan nesıe alýǵa qol jetis­peýshiligi, aýyldaǵy shaǵyn jáne or­ta bıznestiń tehnıkalyq áleýetiniń álsizdigi, óndiristiń qarqynsyzdyǵyn qosyńyz. Byltyr alǵash qurylǵan 3 kooperatıvke  2,6 mlrd. teńge kóleminde qarjy bólinip, ıgerilipti. Nesıe sharýalarǵa 7,41 paıyzben berilýde. Sondyqtan, bul máselelerdiń aldaǵy ýaqytta retteletinine «QazAgro»  AQ-tyń agrarlyq sharýashylyqtardy biriktirý jónindegi bastamasy dóp keldi. Ujymdyq birigý fermerlerdiń nesıe alýlaryna, sýbsıdııa bólinýine, kúzde ónimderin ótkizýge de múmkindik beredi. Endi olar bankke qoıatyn ke­pilzat izdemeıdi. Sharýashylyqtar bir-birine kepil bolady. – Onyń mánisi, sharýalar birige otyryp nesıe qarajattaryn alady, al olardyń qaıtarylýynyń kepildigi kooperatıv músheleriniń bir-biriniń aldyndaǵy jaýapkershiligi bolyp tabylady, – deıdi Ulttyq holdıngtiń ókili. Al bizdiń óńirdegi  «Ertis-Agro» kooperatıvi qyzmetiniń negizgi ba­ǵyty – dándi, maıly jáne azyqtyq da­qyldardy óndirý men qaıta óńdeý.  Birlestik sharýashylyqtary bıdaı, arpa, qaraqumyq, zyǵyr ósiredi.  Osy kooperatıvtiń basqarma tóraǵasy Erlan Toqtyshaqovtyń aıtýynsha, birlestiktiń maqsaty – astyq klasterin damytý, aýylda astyq ósirýshi sharýashylyqtar arasynda básekelestik orta qurý bolyp tabylady. Bıyl memleket tarapynan  «Ertis-Agro» kooperatıvine 700  mıllıon teńge qarjy berilipti. Basty maqsat – astyq sharýashylyǵyn  qarjylandyrý. Ekinshiden, aldaǵy ýaqytta óńirdegi aýdandarda  egistik alqaptaryn ulǵaıtý, ártúrli daqyldardy kóptep  ósirip, mol ónim alý úshin – jańa tehnologııalardy engizý, kooperatıv ósirgen ónimderdi saqtaýmen, qaıta óńdeýmen baılanysty óndiristik kúshterdi biriktirý, sondaı-aq, eksportqa shyǵý mindeti tur. Buǵan «Ertis-Agro» kooperatıviniń áriptestik qatynas negizinde «QazAgro» ulttyq holdıngi jelisi boıynsha qarjylandyrýdy iske asyratyn operator bolyp «Bank RBK» AQ tańdalypty. –Jalpy, biz aýyl­sharýashylyq kooperatıvterin qarjylandyrý bank bız­nesindegi ózindik  baǵyty bar qajetti  bıznes dep esepteımiz. Bul bankterdiń aýylsharýashylyq koopera­tıvterimen yntymaqtastyǵyn kórsetedi. Elimizdiń óńirlerindegi fermerlerdi belsendi biriktirýge sebep. Nátıjesinde otan­dyq agrarlyq sektor qoljetimdi nesıemen qamtamasyz etiledi, – deıdi  «Bank RBK» AQ-tyń Pavlodar oblysy boıynsha fılıalynyń dırektory Raýshan Sekerbaeva. Al «QazAgro» ulttyq holdıngi bıylǵy kóktemgi egis jumystaryn júrgizý úshin elimizdiń astyq ósi­rý­shilerin qoldaýǵa 60 mlrd. teń­ge bıýdjettik nesıe qarajatyn baǵyt­tapty. Iаǵnı, ony qaryz túrinde holdıng pen ekinshi deńgeıdegi bankter arasynda bólý barysy josparlanýda. Búgingi kúni aýylsharýashylyq taýar óndirýshilerinen jalpy quny shamamen 48 mlrd. teńge turatyn 1 555 ótinim kelip túsken kórinedi. Túsken ótinimder maquldanyp, qarjylandyrý da júzege asyrylatyn boldy. El  ekonomıkasyn órkendetýdiń basym baǵyty sanalatyn agrarlyq sektorǵa memleket úlken mańyz berip otyr. Jalpy, «Aýyl sharýashylyǵy kooperatıvteri  týraly» Zań Parlament Májilisinde uzaq talqylanǵannan keıin qabyldanǵan bolatyn. – Bul elimizde alǵash ret qolǵa alynǵan jańa bastama biz aýyl sharýashylyǵy kooperatıvterin qurý arqyly shaǵyn jáne orta bıznesti qarjylandyrýdyń  jańa júıesin ázirlep, asa aýqymdy qanatqaqty jobany iske qostyq, – deıdi «QazAgro» AQ ókili  Qanat Jaýymbaev. Endeshe, iske sát deıik, biraq, eli­mizde basy jaqsy bastalyp, aıaǵy  sátsizdikke ushyraǵan talaı jobalar da az bolǵan joq, degenmen, «Ertis-Agronyń» atalǵan jumysy jalǵasyn taba beretindigi sózsiz. Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan» Pavlodar oblysy