Medısınalyq saqtandyrý: kimge qanshalyqty tıimdi?

Byltyr Memleket basshysy N.Nazarbaev «100 naqty qadam» Ult Josparynyń 80-qadamynda atalǵan máseleni naqtylap, engizýdi júktedi. Jańa júıeni engizýge kelgende jamyraı shyǵatyn saýaldar densaýlyqtyń ózin umyt qaldyryp jatady. Árıne, jańa júıeni engizýdiń qajettiligi qanshalyq degen saýaldyń týýy zańdylyq. Jahanda juqpaly aýrýdyń ósýi, jańa medısınalyq tehno­logııa­lardyń engizilýi jáne egde jastaǵy halyqtyń kóbeıýi den­saýlyq saqtaý salasynyń shyǵys­taryn ulǵaı­typ otyr. Son­dyq­tan, halyq densaýlyǵyn qor­ǵaý­dyń álemdik tájirıbesinde min­detti áleýmettik medısınalyq saqtan­dyrýdy engizý – joǵarydaǵy jaıt­tarǵa jaýap beretin hám qarjy­lyq turaq­tylyqty qamtama­syz etetin birden-bir jol retinde baǵalanýda. Osy oraıda elimizdiń Densaý­lyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstr­liginiń sarapshylary medı­sınalyq saqtandyrýdy en­gizý máseleleri boıynsha túsin­dirý jumystaryn bastady. Qazaq­stannyń barlyq óńirlerin qamtıtyn keń kólemdi aksııada medısınalyq qyzmetkerler arasynda atalǵan júıeniń negizgi qaǵıdalary túsindirilýde. Bul – túsindirý jumystarynyń alǵashqy kezeńi bolmaq. Ári qaraı jańa jobanyń jaı-japsaryn jetkizý jumys berýshiler men turǵyndar arasynda jalǵasady. Shyǵys óńirinde atalǵan taqyryptaǵy jıyn­dy «Respýblıkalyq medı­sı­nalyq palata» qoǵamdyq birles­tiginiń basqarma tóraǵasy Maqsut Quljanov ótkizdi. О́skemendegi №1 qalalyq aýrýhanada medısına qyzmetkerlerimen ótken kezdesýge mınıstrliktiń Medısına­lyq qyzmet tólemi komıtetiniń Shyǵys Qazaqstan oblysy boıynsha departamentiniń jetekshisi Bolat Álıev, oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy basshysynyń mindetin atqarýshy Sergeı Popov qatysty. Maqsut Kárimulynyń aıtýynsha, Qazaqstanda halyqaralyq tájirıbeni esepke ala otyryp, memleket, jumys berýshi jáne ár adamnyń ózara jaýapkershiligi negizinde ázirlengen medısınalyq saqtandyrý júıesin engizý jumys­tary bastalmaq. Bul rette ekonomıkalyq belsendiligi tómen halyq úshin jarnany memleket tóleıtinin atap aıtý kerek. Al jumys berýshiler – jaldamaly jumysshylar úshin, qyzmet­kerler men salyq organdarynda tirkelgen ózin-ózi qamtyǵan azamattar ózderi úshin tóleıtin bolady. Memleket azamattardy tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemimen ári qaraı qam­syzdandyrýyn jalǵastyrady. Oǵan áleýmettik máni bar aýrýlar, shuǵyl jaǵdaılar, jedel medı­sınalyq kómek, sanıtarlyq avıasııa men vaksınalaý kiredi. Azamattardyń densaýlyǵyn qorǵaýdyń jalpyǵa birdeı quqyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda saq­tan­dyrylmaǵan azamattarǵa 2020 jylǵa deıin ambýlatorlyq dári­lermen qamsyzdandyrylǵan ambýlatorlyq-emhanalyq kómek kórsetiledi. Al saqtandyrylǵan azamattarǵa osy kómekpen birge joǵary tehnologııalyq medısı­nalyq qyzmetter, stasıonardy almastyratyn tehnologııalar, uzaq merzimdi meıirgerlik kútim kór­setilmek. Eger azamattar erikti saq­tandyrýǵa qatysatyn bolsa, mindetti saqtandyrý júıesinde qarastyrylmaǵan medısınalyq kómekti de ala alady. Bul jeke saqtandyrý kompanııalarymen bekitilgen kelisimshart negizinde júzege asyrylady. 2017 jyldyń 1 qańtarynan bas­tap memleket, jumys berýshiler, ózin ózi jumyspen qamtyǵan azamattar Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qoryna jarna tóleı bastamaq. Erekshe sanattaǵy azamattar úshin memleket tóleıtin jarnanyń mólsheri ortasha aılyq eńbekaqynyń 7 paıyzyn quraıdy. Sonymen qatar, mólsherlemeniń kólemi 2017 jyly 4 paıyzǵa, 2018 jyly 5 paıyzǵa, 2023 jyly 6 paıyzǵa, 2024 jyly 7 paıyz­ǵa satylap ósetin bolady. Jumys berý­shiler jarnasy mólsher­leme­siniń jalpy kólemi kiristiń 5 paıyzyn quraıdy. Aýdarym kelesi jyly – 2, 2018 jyly – 3,  2019 jyly – 4, 2020 jyly 5 paıyzdy quraıtyn bolady. О́zin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattar jarnasynyń mólsherlemesi (jeke kásipkerler, jeke notarıýstar, jeke sot oryndaýshylary, advokattar, kásibı medıatorlar, azamattyq-quqyqtyq negizdegi kelisim boıynsha kiris tabatyn jeke tulǵalar) kirisiniń 7 paıyzyn quraıtyn bolady. Jaldamaly jumys­shylar jarnany 2019 jyldan bastap 1 paıyz, 2020 jyldan 2 paıyzdyq mólsherde tóleıdi. Azamattardyń 15 sanaty jarna tó­leýden bosatylady. Olar­dyń ishin­de halyqtyń áleýmettik turǵy­­dan osal toby, áskerı qyz­met­­ke­rler, ar­naıy memlekettik jáne quqyq qor­ǵaý organdarynyń qyz­met­kerleri bar. Sarapshylardyń boljamy bo­ıynsha, atalǵan jobany engizgennen soń elimizdegi medısınalyq kómek kórsetýdiń deńgeıi aıtarlyqtaı ósip, dárigerlerdiń jalaqysyn arttyrý múmkindigi paıda bolady. Aýrýhanalar joǵarǵy sanatty jabdyqtar men qymbat dári-dármekter ala alady. Sondaı-aq, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý adamǵa tekserýden ótýine, qajet bolǵan jaǵdaıda jeke qarjysyn jumsamaı em alýyna múmkindik beretin bolady. Sonymen birge, dárigerlerge aqsha­laı «alǵys» bildirý máse­lesin sheshýge de kómek­tespek. Máselen, medısına qyzmet­ker­leri­niń eńbekaqysy birtindep kóbeıýi­men birge saqtandyrý máde­nıetin damytý barysynda oǵan qatysý­shylardyń beıresmı tólem­der­den bas tartyp, talap qoıýy joǵarylaıdy. Jańa mindetteme qanshalyqty tıimdi. Iаǵnı, mindetti medısınalyq saqtandyrýdy engizýden medısı­nalyq uıym qandaı paıda kóre­di, medısına qyzmetkeri men ha­lyq­­­qa qanshalyqty jaǵym­dy? Osy saýaldarǵa jan-jaqty toq­tal­ǵan M.Quljanov óz sózin: «Min­det­ti áleýmettik medısı­na­lyq saq­tandyrý júıesin engizý qyz­met sapasyn kóterip, ár adam­nyń óz densaýlyǵyna degen jaýapker­shi­ligin arttyrady. Úkimet bıýdjet qarajatyn bóledi, bul qarjy jumys istemeıtin adamdarǵa arnalady jáne Konstıtýsııada kórsetilgen memlekettiń halyqqa aqysyz kómegi sol kúıi saqtalady. Medısınalyq kómek jaqsy deń­geı­de, sapaly deń­geıde berilýi úshin biz osy júıe­ge kóshýimiz kerek, – dep túıdi. Eger mindetti áleýmettik me­dı­­­­sı­na­lyq saqtandyrý týraly saýal­­dary­ńyz bolsa, 8 800 080 88 87 tele­fon nómirine habar­lasýy­ńyzǵa múmkindik bar. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan» О́SKEMEN