Birinshi belestiń bederli belgileri

Burnaǵy kúni sońǵy  F tobyndaǵy eki oıynnyń oınalýymen Fransııada ótip jatqan fýtboldan Eýropa chempıonatynyń  birinshi týry aıaqtaldy. Bul kezdesýlerde Vengrııa Avstrııany 2:0 etip utsa, Portýgalııa men Irlandııa 1:1 esebimen teń tústi. Sóıtip, dop dodasy kelesi kezeńge qadam basty. Endi kezdesýlerde toptan shyǵatyn komandalardyń sulbasy birtindep aıqyndala bastaıdy.   Sonymen, birinshi týrdyń qory­tyn­dylary qandaı? Onda oınalǵan 12 oıyn­ǵa qarap, qandaı túıin túıýge bolady? Eń aldymen kózge uratyny, jasyl alańǵa shyqqan komandalardyń qaı-qaısysy da saqtyqqa kóbirek kóńil bólip, óz qaqpalarynyń aman saqtalýyna aıryqsha alańdaýshylyq tanytty. Buǵan chempıonat reglamenti tikeleı áser etken sııaqty. Olaı deıtinimiz, osy joly qurlyq dodasyna 24 komandanyń at qosýy saldarynan pleı-off oıyndary burynǵydaı shırek fınaldan emes, 1/8 fınaldan bastalýy oǵan shyǵatyn quramalar sanyn da erekshe arttyryp jiberdi. Sonyń saldarynan 6 toptyń aldyńǵy eki úzdiginen bólek, úshinshi oryn alǵandar arasyndaǵy kórsetkishteri táýir 4-ýi jekpe-jek oıyndarǵa shyǵatyndar qataryna qosylyp, barlyǵy 16 jasaq kelesi kezeńge ótkeli tur. Bul toptaǵy matchtarynda barlyq qarsylastarynan pyrdaı bolyp jeńilip shyqpaǵan kez kelgen komandanyń úshinshi orynnyń aldyńǵy tórttigi ishinen tabylýyna degen úmitterin úzdire qoımaıdy. Munyń ózi olarǵa «eki shoqyp, bir qaraý» taktıkasyn eriksiz tańyp beredi. Mine, negizinen osyndaı prınsıp ustanǵan quramalar birinshi týrda bir-birin taptap jeńip tastaýǵa da asa kóp umtyla qoıǵan joq. Olarǵa budan góri kelesi kezdesýlerge kúsh saqtap qalý áldeqaıda mańyzdyraq bolyp sanaldy. Tipti, osyndaǵy 2:0 esebimen aıaqtalǵan úsh matchtyń ózinde jeńýshi jaq ekinshi goldaryn eń sońǵy mınýttarda ǵana sala aldy. Eger olarǵa sol sátterde sál ǵana sáttilik serik bola ketpegende, esepterdiń tek bir dop aıyrymymen ǵana bitetini anyq edi. Demek, bulardyń ózinde de olar anaý aıtqandaı basymdyq kórsete alǵan joq. Endi sońǵy matchtar jóninde. Áýeli Avstrııa men Vengrııa arasyndaǵy kezdesýge keleıik. Shynyn aıtqanda, irikteý týrnırin óte joǵary qarqynda ótkizip, 10 oıynnyń 9-ynda utqan, 1 ushyrasýdy teń aıaqtap, birde-bir ret jeńilistiń ashy dámin tatyp kórmegen avstrııalyqtardan dál osyndaǵydaı qorǵansyz qımyldy kútken joq edik. Madıarlar salǵannan olarǵa qaraǵanda, shymyr kórindi. Sondyqtan oıyn bastalǵannan tartys­ty arnada órbidi. Bir kezderi Avstro-Vengrııa atty bir memleket aıasynda ómir súrgen eki jaqtyń teketiresi kimniń kúshti ekenin kórsetýdi kókseıtin bitispes kúrestiń kelesine kóship júre berdi. Biraq alǵashqy adýyn shabýyldy ózderiniń basty juldyzy Davıd Alabanyń alashapqyn bolyp júgirýimen bastap ketken avstrııalyqtar qarsy qaqpaǵa birinshi bolyp dop baǵyttady. Arada birshama ýaqyt ótkennen keıin Vengrııa quramasynyń sholǵynshylary alǵa qaraı qaıta-qaıta joryq jasaýdy jıilete tústi. Oıynnyń ekinshi taımyn da Avstrııa belsendi qımyldarmen bastady. Al olardyń qarsylastary kóp oılanyp jatpastan, oqtyn-oqtyn qaýipti qarsy shabýyldar jasaýǵa kóshti. Sonyń birinde golkıper Robert Almer madıar Balash Djýdjaktyń aıaǵynan zymyrap ushqan dopty áreń qaıtaryp úlgerdi. Mundaı shapqynshylyqtar 62-mınýtta vengerlerge esep ashýdyń oraıyn keltirip berdi. Bul joly Laslo Klıaınhaıslermen dop qaqpaqyldasyp alǵa umtylǵan Adam Soloı qaqpadan birneshe metr jerde oryndalǵan endshpılde qaqpashydan aılasyn asyryp ketti. Qarsy shabýyldyń qarymyn jaqsy paıdalana bilgen madıarlar matchtyń negizgi ýaqyty bitýge 3 mınýt qalǵanda, taǵy bir gol saldy. Ony oń qaptaldan alǵa qaraı zymyraǵan Zoltan Shtıber qaqpashynyń ústinen dop asyra tastaý arqyly jasady. Al Portýgalııa men Islandııa kez­desýi bulardyń aldyńǵylarynyń oıyn taǵdyry bir fýtbolshyǵa baǵynyp qalǵanyn taǵy kórsetti. Kórermender olar úshin Krıshtıaný Ronaldýdyń qanshalyqty mańyzdy tulǵa ekenine jáne bir ret kóz jetkizdi. Sondyqtan bul oıynda «qoly shyqpaǵan» forvardtyń dármensizdigi búkil komandaǵa tikeleı áser etti. Oıyn barysynda Nanıdiń onyń ornyn basýǵa qanshama áreket jasap baqqanymen, ol jasyndaı jarqyrap oınaǵan kezindegi Krıshtıanýdyń kelisti keıpine kele almady. Onyń 31-mınýtta esep ashýynyń ózi bizge muny aıtqyza almaıdy. Munyń ornyna kezdesýde ısland­tardyń barynsha batyl oınaýlary este qaldy. Olar ekinshi taım bastalǵasyn kóp uzamaı, 50-mınýtta qaqpa aldynda týa qalǵan qolaıly sátti Bırkır Bıarnasonnyń týra soqqysy arqyly óte jaqsy paıdalandy. Álbette, osydan keıin portýgaldar taıly-taıaǵy qalmaı atqa qondy. Osy tusta qaqpashy Hannes Halldoýrsonn tamshylatyp biraz ter tókti. Solardyń arasynda Ronaldýdyń 3 metr jerde turyp urǵan dobyn qaıtarý da bar. Osylaısha qorǵanysta múltiksiz oınaǵan aral-memleket komandasy ózderi úshin qolaıly teń esepti saqtap qaldy. Keshe túnde ekinshi týrdyń oıyndary bastaldy. Reseı Slovakııadan 1:2 esebimen utylyp qaldy. Al Rýmynııa – Shveısarııa, Fransııa – Albanııa oıyndary ádettegideı keshirek oınaldy. Serik PIRNAZAR, «Egemen Qazaqstan»