Keshe elordada «Astana Mining & Metallurgy» VII halyqaralyq taý-ken jáne metallýrgııalyq kongresi jumysyn bastady. Oǵan Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Baqytjan Saǵyntaev qatysty.
Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary kongrestiń plenarlyq otyrysynda sóılegen sózinde taý-ken metallýrgııa kesheni otandyq ekonomıkadaǵy asa mańyzdy salanyń biri ekendigin atap ótti.
«Ekonomıkanyń osy salasy elimizde negizgi ról atqarady. Salanyń kásiporyndarynda 300 myń adam jumys isteıdi. Taý-ken metallýrgııa kesheni aralas salalardyń damýyna mýltıplıkatıvti áser beredi, halyqtyń jumyspen qamtylýyn birneshe esege ulǵaıtady jáne jalpy el ekonomıkasynyń básekege qabilettiligin qamtamasyz etedi», dedi B.Saǵyntaev.
Sondaı-aq, ol qazirgi tańda Qazaqstan ekonomıkasy shıkizat baǵytynan óńdeý salasyna qaraı kóship jatqan óte jaýapty kezeńde ekenin tilge tıek etti.
«Osy úderiste mańyzdy salalardyń biri taý-ken metallýrgııa kesheni bolyp otyr. Shıkizat resýrstaryn tıimdi paıdalaný, jańalyqtardy ıgerý, energııa tıimdiligi men ekologııalyq óndiristi arttyrý, tehnologııalyq ónimderdi shyǵarý – bul turǵyda salalardyń sátti damýy kepil bola alady. Júıelik negizde keshen kásiporyndarynyń barlyq máseleleri sheshiledi. Bul – zańnamany, shıkizat bazasyn qamtamasyz etý, salyq jáne kedendik, sonymen qatar, taǵy basqa da máselelerdi jetildirý degen sóz. Sońǵy kezdegi álemdik naryqtaǵy máselelerde metalǵa baılanysty eksporttyq naryqtyń qysqarýy, valıýta baǵamynyń qubylýy sııaqty jaǵdaılar bizge otandyq metallýrgııa ónimderiniń básekege qabilettiligin saqtaýǵa múmkindik beredi», dedi Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary.
Sonymen qatar, ol Qazaqstan Úkimeti álemdik segmentte otandyq tıtannyń úlesin arttyrýǵa kúsh salyp jatqanyn jetkizdi. «Qazaqstan brendterin damytý aıasynda álemdik segmenttegi tıtannyń úlesin qazirgi 11 paıyzdan 14 paıyzǵa deıin arttyrýdy kózdep otyrmyz», dedi B.Saǵyntaev. Osy rette ol mundaı maqsat aldaǵy 3,5 jylǵa Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasy aıasynda qoıylyp otyrǵandyǵyn atap ótti.
B.Saǵyntaev, sonymen qatar, memlekettik baǵdarlamanyń birinshi besjyldyǵy aıasynda Qazaqstannyń taý-ken metallýrgııalyq kesheninde 2,5 mlrd. dollar somasyndaǵy 60 jańa óndiris iske qosylǵanyn eske salyp ótti. Bul baǵytta 16 myńnan astam turaqty jumys oryndary quryldy. Jalpy, taý-ken metallýrgııa salasynyń kásiporyndarynda 300 myńnan astam adam jumys isteýde.
Sondaı-aq, TMK-degi reformalardy júzege asyrýda álemge áıgili transulttyq kompanııalardy salaǵa tartý josparlanǵan. Qazaqstanda búginde «Arselor», «Polımetall» jáne basqa da iri sheteldik kompanııalar jumys isteýde. «Bul baǵyttaǵy jumystardy kúsheıtýdi josparlap otyrmyz», dedi vıse-premer. Sonymen birge, B.Saǵyntaev aıtyp ótkendeı, CRIRSCO paıdaly qazbalar qorlary boıynsha eseptilik standarttarynyń halyqaralyq júıesin engizý úderisin bastaý josparlanǵan.
Al óz kezeginde Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshev metallýrgııalyq ken óndirý baǵytyndaǵy ótken jyldyń kórsetkishterine toqtalyp ótti. Máselen, 2015 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstanda metallýrgııalyq kendi óndirý deńgeıi 2 paıyzǵa tómendegen, ıaǵnı, bul negizinen temir kenin óndirý kóleminiń qysqarýynan oryn aldy. Osy rette mınıstr óndirý deńgeıiniń tómendeýine Qytaıǵa tasymaldyń toqtaýy jáne Reseıge tasymaldyń qysqarýy sebep bolǵanyn jetkizdi. Bul rette rýbldiń arzandaýy eleýli áser etken. Belgili bolǵandaı, 2015 jyly metallýrgııalyq ónerkásip óndirisiniń kólemi 14 paıyzdan astam kórsetkishke ósken. Bul ósimge ındýstrııalandyrý baǵdarlamasynyń birinshi besjyldyǵynda 60-tan astam jobanyń iske qosylýy, sondaı-aq ulttyq valıýtanyń erkin baǵamǵa aýysýy yqpal etken.
«О́ndiristiń, ásirese, tústi metallýrgııadaǵy óndiristiń naqty kólemderiniń aıtarlyqtaı artýy baıqalýda. Qara metallýrgııada óndiristiń aǵymdaǵy deńgeıin 101 paıyzdan astam kórsetkishte saqtaý múmkin bolyp otyr. «Arselor Mıttal Temirtaý» ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha joǵary apattylyǵynyń kesirinen «plıýspen» shyǵa almady, jaǵdaı ferroqorytpalar óndirisiniń ósiminiń arqasynda túzetildi», dep túsindirdi mınıstr.
Investısııalar jáne damý mınıstriniń habarlaýynsha, Úkimet tarapynan qıyn kezeńde ónerkásipke qoldaý jasaý jospary qabyldanǵan. Sondyqtan da bul jospar kómek kórsetýdiń tıisti sharalaryn qamtyp otyr. 2016 jyldyń qorytyndysy boıynsha metallýrgııalyq kendi óndirýde 5 paıyzdyq ósim boljanýda. Oǵan qosa, aǵymdaǵy jyldyń 5 aıynyń qorytyndysy boıynsha metall kenderin óndirý kólemi 1 paıyzǵa ósken.
Qazaqstanda aldaǵy úsh jylda geologııalyq barlaýmen aınalysatyn servıstik kompanııalar naryǵyn eki eseleý josparlanǵan. Sonymen qatar, EYDU halyqaralyq sarapshylarmen birge «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Kodeksti daıyndaý jumystary júrgizilýde. «О́zderińiz biletindeı, Kodekstiń basty maqsaty – halyqaralyq standartqa kóshý. Biz barlaýǵa arnalǵan jeńildetilgen quqyq qaǵıdaty boıynsha Batys Avstralııanyń úlgisin aldyq. Ol jerde kóptegen baǵyttar bar», dedi Á.Isekeshev. Sonymen qatar, ol Batys Avstralııada geologııalyq barlaýmen aınalysatyn shamamen 15 myń shaǵyn ıýnıorlyq kompanııalardyń jumys isteıtindigin aıtyp ótti.
«Bul ıýnıorlyq servıstik kompanııalar kóbinese jergilikti shaǵyn jáne orta bızneske jatady. Sol sebepti aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin birneshe pılottyq jobalardy jasaýdy josparlaýdamyz. Ol Shyǵys Qazaqstan oblysynda, Arqalyq, Jezqazǵanda bolady, ıaǵnı biz arnaıy monoqalalardyń aýyldyq jerlerin aldyq. Aldaǵy úsh jylda Qazaqstanda naryqtyq servıstik kompanııany eki esege arttyrýdy josparlap otyrmyz», dedi Á.Isekeshev.
Plenarlyq otyrysta sondaı-aq, Mıneraldyq shıkizat qorlary boıynsha esep berýdiń halyqaralyq standarttary jónindegi komıtettiń tóraǵasy Garrı Parker, «Polymetal International» basty atqarýshy dırektory Vıtalıı Nesıs, «Eýrazııalyq top» JShS basqarma tóraǵasy Aldııar Qaztaev jáne basqa da osy salanyń bedeldi kompanııalarynyń ókilderi sóıledi. Sondaı-aq, olar osy sharanyń aıasynda uıymdastyrylǵan «Taý-ken metallýrgııa salasynyń kompanııalary úshin aldyńǵy qatarly tehnologııalar men ınnovasııalyq ázirlemeler» kórmesin tamashalady.
Halyqaralyq taý-ken metallýrgııasy kongresiniń ótken jylǵy jumysyna álemniń 40 elinen 700-ge jýyq delegat qatysyp, birqatar mańyzdy ekijaqty qujattarǵa qol qoıylǵan bolatyn. Bıylǵy jyldyń da nátıjeli bolaryna úmit zor. Máselen, kongress aıasynda keshegi kúnniń ózinde «Qazgeologııa», «Polımetall» jáne «Qazmyrysh» kompanııalary ózara yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Taraptar elimizdiń aýmaǵynda paıdaly qazbalardyń, ken oryndaryn izdeý jáne baǵalaý jumystaryn birlese júrgizýge ýaǵdalasty. Kongress aıasynda búgin de birqatar mańyzdy sharalar ótetin bolady.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan»
Keshe elordada «Astana Mining & Metallurgy» VII halyqaralyq taý-ken jáne metallýrgııalyq kongresi jumysyn bastady. Oǵan Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Baqytjan Saǵyntaev qatysty.
Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary kongrestiń plenarlyq otyrysynda sóılegen sózinde taý-ken metallýrgııa kesheni otandyq ekonomıkadaǵy asa mańyzdy salanyń biri ekendigin atap ótti.
«Ekonomıkanyń osy salasy elimizde negizgi ról atqarady. Salanyń kásiporyndarynda 300 myń adam jumys isteıdi. Taý-ken metallýrgııa kesheni aralas salalardyń damýyna mýltıplıkatıvti áser beredi, halyqtyń jumyspen qamtylýyn birneshe esege ulǵaıtady jáne jalpy el ekonomıkasynyń básekege qabilettiligin qamtamasyz etedi», dedi B.Saǵyntaev.
Sondaı-aq, ol qazirgi tańda Qazaqstan ekonomıkasy shıkizat baǵytynan óńdeý salasyna qaraı kóship jatqan óte jaýapty kezeńde ekenin tilge tıek etti.
«Osy úderiste mańyzdy salalardyń biri taý-ken metallýrgııa kesheni bolyp otyr. Shıkizat resýrstaryn tıimdi paıdalaný, jańalyqtardy ıgerý, energııa tıimdiligi men ekologııalyq óndiristi arttyrý, tehnologııalyq ónimderdi shyǵarý – bul turǵyda salalardyń sátti damýy kepil bola alady. Júıelik negizde keshen kásiporyndarynyń barlyq máseleleri sheshiledi. Bul – zańnamany, shıkizat bazasyn qamtamasyz etý, salyq jáne kedendik, sonymen qatar, taǵy basqa da máselelerdi jetildirý degen sóz. Sońǵy kezdegi álemdik naryqtaǵy máselelerde metalǵa baılanysty eksporttyq naryqtyń qysqarýy, valıýta baǵamynyń qubylýy sııaqty jaǵdaılar bizge otandyq metallýrgııa ónimderiniń básekege qabilettiligin saqtaýǵa múmkindik beredi», dedi Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary.
Sonymen qatar, ol Qazaqstan Úkimeti álemdik segmentte otandyq tıtannyń úlesin arttyrýǵa kúsh salyp jatqanyn jetkizdi. «Qazaqstan brendterin damytý aıasynda álemdik segmenttegi tıtannyń úlesin qazirgi 11 paıyzdan 14 paıyzǵa deıin arttyrýdy kózdep otyrmyz», dedi B.Saǵyntaev. Osy rette ol mundaı maqsat aldaǵy 3,5 jylǵa Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasy aıasynda qoıylyp otyrǵandyǵyn atap ótti.
B.Saǵyntaev, sonymen qatar, memlekettik baǵdarlamanyń birinshi besjyldyǵy aıasynda Qazaqstannyń taý-ken metallýrgııalyq kesheninde 2,5 mlrd. dollar somasyndaǵy 60 jańa óndiris iske qosylǵanyn eske salyp ótti. Bul baǵytta 16 myńnan astam turaqty jumys oryndary quryldy. Jalpy, taý-ken metallýrgııa salasynyń kásiporyndarynda 300 myńnan astam adam jumys isteýde.
Sondaı-aq, TMK-degi reformalardy júzege asyrýda álemge áıgili transulttyq kompanııalardy salaǵa tartý josparlanǵan. Qazaqstanda búginde «Arselor», «Polımetall» jáne basqa da iri sheteldik kompanııalar jumys isteýde. «Bul baǵyttaǵy jumystardy kúsheıtýdi josparlap otyrmyz», dedi vıse-premer. Sonymen birge, B.Saǵyntaev aıtyp ótkendeı, CRIRSCO paıdaly qazbalar qorlary boıynsha eseptilik standarttarynyń halyqaralyq júıesin engizý úderisin bastaý josparlanǵan.
Al óz kezeginde Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshev metallýrgııalyq ken óndirý baǵytyndaǵy ótken jyldyń kórsetkishterine toqtalyp ótti. Máselen, 2015 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstanda metallýrgııalyq kendi óndirý deńgeıi 2 paıyzǵa tómendegen, ıaǵnı, bul negizinen temir kenin óndirý kóleminiń qysqarýynan oryn aldy. Osy rette mınıstr óndirý deńgeıiniń tómendeýine Qytaıǵa tasymaldyń toqtaýy jáne Reseıge tasymaldyń qysqarýy sebep bolǵanyn jetkizdi. Bul rette rýbldiń arzandaýy eleýli áser etken. Belgili bolǵandaı, 2015 jyly metallýrgııalyq ónerkásip óndirisiniń kólemi 14 paıyzdan astam kórsetkishke ósken. Bul ósimge ındýstrııalandyrý baǵdarlamasynyń birinshi besjyldyǵynda 60-tan astam jobanyń iske qosylýy, sondaı-aq ulttyq valıýtanyń erkin baǵamǵa aýysýy yqpal etken.
«О́ndiristiń, ásirese, tústi metallýrgııadaǵy óndiristiń naqty kólemderiniń aıtarlyqtaı artýy baıqalýda. Qara metallýrgııada óndiristiń aǵymdaǵy deńgeıin 101 paıyzdan astam kórsetkishte saqtaý múmkin bolyp otyr. «Arselor Mıttal Temirtaý» ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha joǵary apattylyǵynyń kesirinen «plıýspen» shyǵa almady, jaǵdaı ferroqorytpalar óndirisiniń ósiminiń arqasynda túzetildi», dep túsindirdi mınıstr.
Investısııalar jáne damý mınıstriniń habarlaýynsha, Úkimet tarapynan qıyn kezeńde ónerkásipke qoldaý jasaý jospary qabyldanǵan. Sondyqtan da bul jospar kómek kórsetýdiń tıisti sharalaryn qamtyp otyr. 2016 jyldyń qorytyndysy boıynsha metallýrgııalyq kendi óndirýde 5 paıyzdyq ósim boljanýda. Oǵan qosa, aǵymdaǵy jyldyń 5 aıynyń qorytyndysy boıynsha metall kenderin óndirý kólemi 1 paıyzǵa ósken.
Qazaqstanda aldaǵy úsh jylda geologııalyq barlaýmen aınalysatyn servıstik kompanııalar naryǵyn eki eseleý josparlanǵan. Sonymen qatar, EYDU halyqaralyq sarapshylarmen birge «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Kodeksti daıyndaý jumystary júrgizilýde. «О́zderińiz biletindeı, Kodekstiń basty maqsaty – halyqaralyq standartqa kóshý. Biz barlaýǵa arnalǵan jeńildetilgen quqyq qaǵıdaty boıynsha Batys Avstralııanyń úlgisin aldyq. Ol jerde kóptegen baǵyttar bar», dedi Á.Isekeshev. Sonymen qatar, ol Batys Avstralııada geologııalyq barlaýmen aınalysatyn shamamen 15 myń shaǵyn ıýnıorlyq kompanııalardyń jumys isteıtindigin aıtyp ótti.
«Bul ıýnıorlyq servıstik kompanııalar kóbinese jergilikti shaǵyn jáne orta bızneske jatady. Sol sebepti aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin birneshe pılottyq jobalardy jasaýdy josparlaýdamyz. Ol Shyǵys Qazaqstan oblysynda, Arqalyq, Jezqazǵanda bolady, ıaǵnı biz arnaıy monoqalalardyń aýyldyq jerlerin aldyq. Aldaǵy úsh jylda Qazaqstanda naryqtyq servıstik kompanııany eki esege arttyrýdy josparlap otyrmyz», dedi Á.Isekeshev.
Plenarlyq otyrysta sondaı-aq, Mıneraldyq shıkizat qorlary boıynsha esep berýdiń halyqaralyq standarttary jónindegi komıtettiń tóraǵasy Garrı Parker, «Polymetal International» basty atqarýshy dırektory Vıtalıı Nesıs, «Eýrazııalyq top» JShS basqarma tóraǵasy Aldııar Qaztaev jáne basqa da osy salanyń bedeldi kompanııalarynyń ókilderi sóıledi. Sondaı-aq, olar osy sharanyń aıasynda uıymdastyrylǵan «Taý-ken metallýrgııa salasynyń kompanııalary úshin aldyńǵy qatarly tehnologııalar men ınnovasııalyq ázirlemeler» kórmesin tamashalady.
Halyqaralyq taý-ken metallýrgııasy kongresiniń ótken jylǵy jumysyna álemniń 40 elinen 700-ge jýyq delegat qatysyp, birqatar mańyzdy ekijaqty qujattarǵa qol qoıylǵan bolatyn. Bıylǵy jyldyń da nátıjeli bolaryna úmit zor. Máselen, kongress aıasynda keshegi kúnniń ózinde «Qazgeologııa», «Polımetall» jáne «Qazmyrysh» kompanııalary ózara yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Taraptar elimizdiń aýmaǵynda paıdaly qazbalardyń, ken oryndaryn izdeý jáne baǵalaý jumystaryn birlese júrgizýge ýaǵdalasty. Kongress aıasynda búgin de birqatar mańyzdy sharalar ótetin bolady.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan»
Sońǵy jańalyqtar
Pedagogterdi attestasııalaý júıesi jańartylady
Bilim • Keshe
Atyraý oblysynda jer ýchaskeleri memleketke qaıtaryldy
Aımaqtar • Keshe
Atom energetıkasy salasy: Uzaq merzimdi baǵdar aıqyndaldy
Energetıka • Keshe
Japonııada 7,7 baldyq jer silkinisi tirkeldi
Tabıǵat • Keshe
