«О́zekti mura» órnekteri

Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde «Astana EKSPO-2017» ulttyq kompanııasynyń qoldaý kórsetýimen «Bolashaqqa kózqaras: ózekti mura» atty kórmeniń ashylý saltanatyna oraı uıymdastyrylǵan baspasóz máslıhaty ótti. Jıynǵa Ulttyq mýzeıdiń zamanaýı óner ortalyǵynyń jetekshisi Roza Ábenova, táýelsiz jetekshi, artsynshy Iýlııa Sorokına, sáýletshi Sáken Narynov qatysyp, óz oılarymen bólisti. Jobanyń túpki maqsaty – kókeıkesti óner salasynda jumys jasaıtyn, óz otanynan góri shet memleketterde tanymal bolǵan otandyq sýretshilerdiń shyǵarmashylyǵyn dáripteý jáne olardyń tyń týyndylarymen jaqynyraq tanystyrý. Al tús aýa elordadaǵy Ulttyq mýzeıde atalǵan kórmeniń ashylý rásimi ótti. Kór­mege Sáken Narynov, Rashıd Nurekeev, Iýlııa Sorokına, Elena Vorobeva jáne Sáýle Dúısenbınanyń týyndylary qo­ıyl­dy. Sýretshiler ártúrli kórkemóner baǵyt­tarynda jumys jasaıdy jáne olar­­dyń árqaısysynyń óz eliniń rýhanı zerdesiniń qalyptasýyna qandaı da bir qosqan úlesi bar. Sonyń ishinde «Astra nomads» atty Iýlııa Sorokınanyń eren eńbegi bar. Dıgıtaldy, sandyq muraǵat esebinde júzege asqan joba 30 jyldan beri osy ónerdi ustanǵan Ortalyq Azııa sýretshileriniń shyǵarmalaryn jınaqtaǵan. Atalǵan resýrs vırtýaldy toptamalardyń quramyna kiredi jáne Ortalyq Azııadaǵy vır­týaldy mýzeıdiń synaq jobasy bolyp tabylady. Al sýretshi, turmystyq zattar jyrshysy Rashıd Nurekeevtiń týyndylary jer­gilikti jáne jahandyq áleýmettik-saıası, mádenı qubylystardy qamtyp kórsetedi jáne óz eliniń búgini men keleshegi týraly tolǵanystarǵa baǵyttalǵan synı pikirlerden turady. О́ner men ǵylym Sáken Narynovtyń qyzyǵýshylyǵynyń bólinbes salalaryn qu­raıdy. Onyń «Asteroıdtyń sońǵy ush­ýy: avtoportret» atty art-nysany kóptegen ásem jáne «jerge tán emes» nárselerdi jasaǵan 70 jastaǵy sýretshiniń shyǵarmashylyq qorytyndysyna uqsaıdy. Onyń ju­mys­tarynda shyndyqtyń mánin túsiný, búkil álemdi jáne onyń jumys isteý zańdaryn taný úshin adam basty qural ári qozǵaýshy kúsh bolyp tabylady. Elena Vorobeva men Vıktor Vorobev ataqty shyǵarmashylyq jup bolyp sanalady. Kórmede Elenanyń shyǵarmashylyǵy keskindeme janry arqyly tanystyrylady. Bir qaraǵanda, onyń kartınalarynyń sıýjetteri – kofe sháınegi, maıysqan sha­nyshqy, jalǵyz rómke, kishkentaı aq sháı­nek sııaqty kúndelikti tirshiliktiń zattaryn beıneleıtin turmystyq qarapaıym kompozısııalar. Degenmen, úńilip qaraý arqyly siz fılosof-sýretshi boıaýdy beıneli jaǵý, tústerdi mınımaldy úı­lestirý jáne kompozısııalyq sheshiminiń qısynsyzdyǵymen qol jetkizetin jan tolǵanysynyń tolqynyn, úreıdi jáne tolqýdy sezinesiz. Sáýle Dúısenbına óziniń grafıkalyq týyndylarynyń kollajynan turatyn «Jady kartasy» dep atalatyn jumys­tar toptamasyn jáne bir kezderi belgili «Kósh­peliler» fılminiń jumys materıa­ly bolǵan eski fotosýretterdi usynǵan. Sýretshi ózin osy tulǵalardan tabýǵa, óziniń olarǵa uqsastyǵyn sezinýge tyrysady, ótkenniń túsiniginiń ornyn toltyrýǵa, ózińniń kim ekenińdi umytpas úshin mádenı jadyny qaıtarýǵa tyrysady. Kókeıkesti ónerdi túsiný postkeńestik aımaq keńistigine qaıta qurýmen birge 1990-jyldardyń ortasynda keldi. Osy kezeńde sýretshiler ózderindegi de, kó­rermenderdegi de ónerdi qabyldaý taptaýryndaryn buza otyryp, zamanaýı ónerdiń «batystyq» túrin shabytpen meńgerdi. Olar ózderin jańa eldiń jańa tarıhyn jasaýshylar retinde sezinip, saıası-qoǵamdyq, áleýmettik jáne mádenı ómirdegi qarqyndy ózgeristerdi tereń sezindi. Alaıda, olardyń shyǵarmashylyǵy kópshilikke túsiniksiz boldy. Sýretshilerdiń jasaǵandarynyń barlyǵy jeke qulshynys pen qazaqstandyq zamanaýı ónerdiń halyqaralyq mádenı keńistikpen birigýiniń qajettiligine degen shynaıy senimge negizdeldi. Aıta keteıik, atalǵan kórme 23 tamyzǵa deıin jalǵasatyn bolady. Raýshan TÁÝIRHANQYZY, jýrnalıst