Aıqyn kózqaras kilti beıbitshilikte

Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi bolyp saılanýyna oraı, Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń alańynda BAQ ókilderine arnap baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Esterińizge sala ketsek, maýsym aıynyń sońǵy kúnderinde Nıý-Iorkte ótken BUU Bas Assambleıasyndaǵy daýys berýdiń nátıjesinde Qazaqstan 193 memlekettiń ishinen 138 eldiń daýysyna ıe bolyp, jeńiske jetken bolatyn. Mınıstr brıfıngte álem elderiniń osyndaı senimin ar­qa­laý sebebimiz ben osy jol­­daǵy tabandylyqqa toly eńbe­gimizdi jáne bolashaqqa qurylǵan jospar-jobalarymyz jaıynda keńirek baıandady. Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshe­si bolyp saılanýyn otan­­dyq dıplomatııamyz ben Mem­le­ket basshysy Nursultan Nazar­baev­tyń úlken jeńisi ekendigin erek­she atap ótken mınıstr, munyń Táýel­siz Qazaqstannyń 25 jyl ishin­degi eń úlken jetis­tikteriniń biri ekenine toq­taldy. «Endigi jerde Qazaq­stan óz qyzmetin BUU aıasynda jer dúnıeniń damýy men beı­bitshiliginiń saqtalýyna óz úlesin qosatyn bolady. Qazaq­stan­dyq dıplomatııa úshin bul úl­ken synaq jáne zor múmkindik», dedi ol. Jalpy, halyqaralyq turaq­ty­lyqtyń saqtalýy men álem­de beıbitshilikti tý etip, ma­my­ra­jaı tirshilik etýge úndeıtin Qazaqstannyń ustanymy berik ári shynaıy. Sondyqtan da terrorızmge qarsy kúres pen jer jahanda jappaı beleń alǵan berekesizdikti tyıýda, tynysh­tyqty saqtaý men ózge de qaýip-qaterlerge qarsy qımyl-qozǵa­lysta bizdiń Elbasy­myz bir­qatar ıgi isterdiń bas­ta­ma­shy­syna aınalyp otyr. Al mun­daı máseleler BUU-nyń bas­ty qaǵı­dalary bo­lyp tabyla­dy. En­deshe, bul múshe­likti Qazaq­stan­nyń halyqaralyq uıymdar aldynda usynǵan baǵyt-baǵdary men beıbitshilik súıgish halqynyń álem jurt­shy­lyǵyna degen aıqyn kóz­qarasynyń kilti deýge tolyq negiz bar. Osy jolda bizdiń el BUU-ǵa múshe memlekettermen árip­tes­tigin jańa deńgeıge kóterip, buryn-sońdy baılanys bol­­ma­ǵan eldermen jańa qarym-qa­ty­nas ornatady dep kútilýde. Atap aıtqanda, sýbekvatorlyq Afrıka men Latyn Amerıkasy jáne Karıb basseıni mańyndaǵy memlekettermen alys-beris pen barys-kelistiń irgetasy qalan­baq. Olaı bolsa, aldaǵy eki jy­l­da Qazaqstannyń negizgi jumys­tary qandaı bolmaq? Osy taqy­ryp tóńireginde oı qozǵaǵan mınıstr syrtqy saıasatymyzǵa qatys­­ty salada bylaı dedi: «Eń aldy­­men atap aıtqymyz keletini, 2017-18 jyldary halyqaralyq sheń­berde Elbasynyń BUU Bas Assambleıasynyń 70-shi sessııasynda málimdegen «Álem. XXI ǵasyr» manıfesinde aıtyl­ǵan terrorızmge qarsy shara­lar men antı­ıadrolyq jáne antı­terro­rıstik bastamalardy júzege asyrý, sondaı-aq, EQYU, ShYU, TMD aıasynda jalpyadamzattyq qundylyqtar men bastamalardy  izgi ıdeıalarmen qamtamasyz etý kózdelýde». Budan bólek, bizdiń elge Eýra­zııa keńistigindegi qalyp­tas­qan daý-janjaldardy sheshý­diń tıim­di joldaryn tabý da júktelip otyrǵany aıtyldy. «BUU-nyń Ortalyq Azııadaǵy pro­blemalardy sheshýde Qazaq­stanǵa basymdyq berýi – óńir­lik qaýipsizdik salasy men lań­kestikpen kúreste, ekstre­mızm men ekonomıkalyq pro­blemalardy ońtaılandyrýda jáne jahandyq seriktestikti ny­ǵaı­typ, óndiristik qamtamasyz etý áre­ket­terinde eńbegimiz eldi eleń etkizerlikteı bol­ǵan­­dy­­ǵy­nan», dedi Erlan Ábilfaıyzuly. Baqsaq, mundaı áreketter Qazaq­stan men onyń Prezı­denti­niń Táýelsizdik alǵan jyldardan keıingi kezeńderde ajyramas temirqazyǵyna aınalǵan eken. Endeshe, ilýde bir buıyratyn osyndaı halyqaralyq minberdi paıdalana otyryp, Qazaqstandy ult pen ulysqa bólmeıtin, tirshi­ligi tatýlyqqa negizdelgen, beı­bitsúıgish el retinde álemge pash etsek, onyń nesi aıyp?!. Qaýipsizdik Keńesine jetek­shilik etkende qolǵa alatyn jumy­symyzdyń kelesi bir baǵyty – al­­paýyt elder arasyndaǵy túr­li túsinbeýshilikter men kı­kil­jiń­der túıinin tarqatýǵa ún­deı otyryp, olardy tatýlas­ty­rý. Sonyń ishinde Eýrazııa qur­­­ly­ǵyndaǵy Qazaqstannyń us­tan­ǵan ulttyq baǵyt-baǵ­daryn ózgelerge uqtyrý ar­qyly ózimizdiń múdde, maq­sat­tarymyzdy qorǵaý nazardan tys qalmaq emes. Osylaısha, Ortalyq Azııadaǵy terrorıstik, ekstremısttik jáne eko­nomıkalyq túıinder men osy taqylettes máselelerdi sheshý­ge álemdik qoǵamdastyqtyń naza­ryn aýdarý bolmaq. Odan keıin álem elderiniń memleketteri ara­syn­da energetıkalyq, ıadrolyq qaýip­sizdikti keńinen nasıhattaı otyryp, saýda-ekonomıkalyq qa­rym-qatynas pen ónimdilikti art­tyrý baǵytyndaǵy baılanysty damytý kózdeledi. Sonymen qa­tar, kásibı memlekettik apparat qurý júıesin qalyptastyrý da Qazaq­­stan tarapynan uıymǵa múshe mem­leketter nazaryna usynylady. Brıfıng sońyna qaraı, mı­nıstr ádettegideı BAQ ókil­deri­­niń saýaldaryna jaýap berdi. Bul rette Qazaqstannyń halyq­aralyq uıymǵa jetekshilik etýiniń astarynda Memleket basshysynyń týys Túrkııa eli men kórshi Reseı arasyndaǵy qarym-qatynastyń qaıta jandanýyn jańasha deńgeıge kóteretindiginen kóp elder úmitti ekendigin jetkizdi. Nurlybek DOSYBAI, «Egemen Qazaqstan»