Salǵyrttyqtyń saldary

Senbi-jeksenbi kúnderi oblys jurt­shylyǵy dúrligisip qaldy. Ártúrli qaýeset tarady. Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy Ertis aýylynda turatyn eki turǵynnyń kúıdirgi juqtyrdy degen kúdikpen aýrý­hanaǵa jatqyzylǵany jaıly habarlady. Basqarma habaryna qaraǵanda, 8 shildede oblystyq juqpaly aýrýlar aýrýhanasyna túsken bul eki turǵynnan basqa taǵy da 21 adam baqylaýǵa alynypty. Aýrý sıyrdyń eti aýdan ortalyǵyndaǵy «Maıra» dámhanasyna ótkizilgen kórinedi. Uzynsý, Ertis aýyldarynda veterınar mamandar árbir úıdi aralaýda. Kúıdirgi jarasyn juqtyrǵan bolýy múmkin degen adamdardan alynǵan synamalar respýblıkalyq zerthanaǵa jiberilipti. Osynyń aldynda ǵana biz gazetimizde «Baby kelmegen baǵdarlama», «О́ńirde 2500-ge jýyq mal brýsellezge shaldyqqan» degen maqalalar jazdyq. Onda veterınarlarǵa júkteletin negizgi talaptar boıynsha maldyń qany jyl saıyn eki ret dıagnostıkalyq tekserýlerden ótýi kerek. Oblystar men aýdandarda qajetti qural-jabdyqtarmen jabdyqtalǵan veterınarııalyq zerthanalar bolýy shart. Qarjyny baqylaý úshin árbir óńirde, aýdanda kom­mýn­aldyq veterınarııalyq kásip­oryn­dar qurý qajet ekeni aıtyldy. Ertis aýdany jaqta kúıdirgini juq­tyrýy múmkin degen birneshe adam aýrýhanaǵa túsipti degende, 2010 jylǵy Aqsý qalasy aýmaǵyna qarasty aýyldarda adam ólimine ákelgen tótenshe oqıǵa eske tústi. Ol kezde de jaýapsyzdyq, talap pen tárti­p­tiń joqtyǵynan aýyldaǵy vete­rınarııalyq ahýalǵa kóz juma qaraǵandyq sebep bolǵan-dy. Oblystyq tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý departamenti basshysynyń mindetin atqarýshy Irına Sorokınanyń aıtýynsha, Aqsý qalasynyń aýyldyq aýmaǵynda bolǵan kúıdirgi oqı­ǵasynan keıin, jalpy, qaýip­tiń aldyn alý úshin zırattar mańaıyna jabyq qorshaýlar ornatyp, bekitý kerek edi. Kúıdirginiń taralýy jóninde aýyldarda sanıtarlyq túsinik jumystary tómen deńgeıde. Turǵyndardyń maldy belgilenbegen oryndarda soıýy da sebep bolýda. Maldy baǵýdan góri qazir emdeý qıyn bolyp barady. Veterınar dárigerlerdiń ózderi 1967 jyldary oblystyń qaı aýdandarynda sibir jarasy taralǵanyn da jaqsy bilip otyr. Al, bıyl oblysta maldardy egý kesh júrgizilipti. Vete­rınarııa basqarmasynyń basshysy Nurlan Áýtálipovtiń máli­metinshe, qutyrma dertine qarsy 185 myń mal basyna nemese 65 paıyzyna ekpe jasal­ǵan. Egý jumystarynyń kesh júrgizilýine vaksınanyń kesh túsýi sebep bolǵan. Medı­sınalyq preparattar oblysqa 29 maýsym kúni ǵana jetkizilipti. Ýspen, Sharbaqty aýdandarynda iri qara mal arasynda qutyrma dertiniń bolǵany anyqtaldy. 2016 jyly aldyn alý jáne veterınarııalyq-sanıtarııalyq sharalarǵa respýb­lıkadan 581,80 mıllıon teńge bólinip, barlyq mal túrine qaraı 424 mıllıon 290 myń mólsherde vaksına satyp alynǵan. Oblys­taǵy aýyldardyń maldaryn egýge der kezinde vaksı­nany jet­kizbegen kimder sonda?.. Áýtálipovtiń málimetinshe, kúıdirgige qatysty egý jumystary birinshi jarty­jyldyqta tolyq aıaqtalsa kerek. Biraq, kúıdirgini juqtyrýy múmkin degen ertistik turǵyndardyń aýrýhanaǵa túsip qalýlary tegin emes. Ekin­shiden, mal qo­rymdarynyń baqy­laýda bolýy, aýyldarda ve­te­rı­­narlyq-sanıtarlyq qaýip­sizdikti qamtamasyz etý týraly oblystyq ákimdikte ótken keńeste aıtylǵanmen, onyń ózi de kesh bolyp shyqty. Máselen, mal aýrýlarynyń kóbeıýi kesirinen oblysymyzdyń sút pen et ónim­derin satylymǵa shyǵarý úrdisi toqtap qalǵanyn ákimdiktiń ózi moıyndap otyr. Ony qoıyp, qazir jármeń­kelerdiń de qalaı ótetinin de kózimiz kórip júr. Kósheniń ortasyna aparyp jármeńke ótkizemiz. Kimniń ne satyp jatqany da belgisiz. Tazalyq ta, rettilik, baqylaý da baı­qalmaıdy. Aýylda mal ustap, mal baǵyp otyrǵan soń, veterınarlyq saýattylyq qajet. Iship-jemi etpen de baılanysty aýyl-qala úshin maldyń saýlyǵy – adamnyń saýlyǵy ekenin endi qashan eskerer ekenbiz?.. Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan» Pavlodar oblysy Bet qattalyp jatqanda Pavlodarlyq mal dárigerleri anyqtaı almaǵan kúıdirgi dertin 11 shilde kúni astanalyq mamandar tapty. Bul týraly keshe aımaqtyq kommýnıkasııa ortalyǵynda ótken brıfıngte oblystyń bas mal dárigeri Rashıd Nurbekov málim etti. Astanadaǵy Veterınarııa boıynsha referenttik ortalyqtan saraptamanyń qorytyndysymen mal etinen kúıdirgi derti shyqqany anyqtalǵan soń, Ertis aýdany Uzynsý aýylynda karantın engizildi. Qazir barlyq mal qaıtadan ekpeden ótýde. Kúıdirgi juqtyrǵandar úsh adam. Dárigerlerdiń aıtýynsha, naýqastardyń jaǵdaıy ortasha dep baǵalanýda, tek bireýi jansaqtaý bóliminde, basqalary arnaıy bólek palatalarda jatyr. Sońǵy málimet boıynsha olardyń sany – 25.