О́ńirdiń órkendeýine úles

Respýblıkadaǵy ınves­tı­sııalyq áleýeti joǵary óńir­lerdiń biri – Batys Qazaqstan. Búginde munda osy áleýetti óńir ekonomıkasynyń ósý deńgeıin kóterýge paıdalana bilýdiń joldary qarastyrylýda. Bul jóninde qandaı tyń oılar men usynystar bar? Mundaı saýalǵa taıaýda Oral qalasynda ótkizilgen «AKZHAIYK INVEST» ınnovasııalyq forýmynda jan-jaqty jaýaptar qaıtaryldy. Ári atalǵan forým óńirde ınnovasııalyq qurylym jasaqtaýdyń basty joly bola alatyny atap kórsetildi. Onyń túp-tórkini ekologııalyq turǵydan taza, qaýipsiz ónim óndirý ári qazirgi zamanǵa saı damyǵan qala qurý bolyp otyr. Bul maqsat óńirdegi iri kom­panııalardyń qoldaýy men kómegi arqyly júzege asyrylmaq. Árıne, osyǵan qarap oblysta buǵan deıin ınnovasııalyq tehnologııalardyń damý úlgileri jasaqtalmaǵan dep túsinsek ushqarlyqqa urynamyz. Atap aıtqanda, Aqjaıyq aı­ma­ǵynda 2014 jyldan bastap «Bolashaq-T» jáne «SV plıýs» úı qurylysy kombınattary jumys isteıdi. Olar qurylys materıaldaryn ózderi shyǵaryp, ony ózderi turǵyn úı qurylysyna paıdalanady. Al ekinshi bir ınvestısııalyq joba – bekire balyqty tabıǵı emes, tuıyq sý aıdynynda ósirý óndirisi. Sonymen birge munyń qataryn mashına jasaý, agrosektor ónimderin óńdeý kesheni, qurylys ındýstrııasy, shaǵyn jáne orta bıznes pen týrızm sa­lasy tolyqtyrady. О́ńirde onyń bárin jańasha kózqaras turǵysynda damytý belgilengen. Oblysta BUU Damý baǵ­dar­lamasy aıasynda halyqaralyq qarjy ınstıtýttarymen ke­lisim­der jasalǵan. Sonymen birge, sarapshylarmen, otandyq jáne sheteldik ınnovasııalyq kompanııalarmen ótkizilgen kezdesýler de nátıjesiz emes. Sonyń biri Astana qalasynda oblys ákimdigi men Eýropa qaıta qurý jáne damý banki arasynda jasalǵan kelissóz. Soǵan saı Oral qalasynyń jylý júıelerin jańǵyrtý jónindegi iri jobaǵa qol qoıyldy. Onyń qarjylandyrý qory 7 mıllıard teńgeni quraıdy. Mundaı birigip iske asyrylatyn jobalar qatarynda – tehnıka parki men qalalyq jolaýshylar tasymaly basqarmasy júıesin jańǵyrtý jáne qonaqúı bıznesin damytý jobalary bar. Kommýnaldyq qyzmetti basqarý salasy da osy tizimde tur. Sondaı-aq, búginde Oral qa­lasynda elektr qýatyn únemdeý tehnologııasyn engizýge basa nazar aýdarylǵan. Osy arqyly oblys ortalyǵyndaǵy jaryq júıesin jańa sapaly deńgeıge kóterý kóz­delgen. О́ńirdegi taǵy bir eleýli erekshelik «aqyldy» jáne taza qala baǵdarlamasy aıasyndaǵy tyń jobanyń qolǵa alynýy deýge bolady. Turmystyq qaldyqtardy óńdeý isi de sonyń bir tarmaǵyn quraıdy. Árıne, bilmegen jerdiń oı-shuń­qyry kóp degendeı, bu­ǵan deıin bettesip kórmegen is­­tiń tanys emes ıirimderi de az bolmaıdy. Sondyqtan ony «SmartCity» jáne «Doranova» sekil­di she­teldik kompanııalarmen tize qo­syp atqarý belgilengen. Oral óńirinde osylaısha is­kerlik baılanystardyń aıasy jyldan-jylǵa keńeıip keledi. Taǵy bir aıta keterlik másele, osy maqsatta aldaǵy qyrkúıek aıynda «WestKazInvest» halyq­aralyq ınvestısııalyq forýmyn ótkizý josparlanǵan. Bul basqosý bıznesti damytýǵa jáne jańasha jandandyrýǵa sony serpin beredi dep kútilýde. Ony utymdy paıdalanyp qalý qaı kásipker úshin de qolaıly bolmaq. Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginovtiń aıtýy boıynsha, qyrkúıektegi forýmǵa myńnan astam isker adamdar qatyspaq. Onyń 150-ge jýyǵy she­tel­­dik kompanııa ókilderi bolmaq. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan» ORAL