Polıaktardyń qazaqsha toıy

Krakov qalasynyń  turǵyny, polıak qyzy Agneshka Slomıan tur­mysqa shyqty. Toıynda keıbir qazaq qyzdary jar eteginen ustap, bosaǵa attaǵanda kıe bermeıtin qazaqtyń ulttyq kóılegin, basyna qalyńdyqtyń jelegi jelbiregen sáýkelesin kıip, Hehlo kóliniń mańaıyn qazaqtyń ulttyq oıýlarymen bezendirdi. Jas otaýdyń shańyraǵy myqty bolsyn degen tilekti Qazaqstannyń Polshada­ǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Altaı Ábıbýllaev aıtyp, ol osy jańalyqty áleýmettik jeli arqyly jurtshylyqpen bólisti. Osydan keıin biz qalyńdyq Agnesh­kamen baılanysqa shyǵyp: «Sizdiń qazaq má­denıetine degen yqylasyńyzdyń syry ne­de?» dep saýal tastadyq. – Onyń tamyry meniń stýdenttik kezimnen bastaldy. Áý basta Krakovta ýnıversıtette oqyǵanda tańdaǵan mamandyǵym – reseıtaný bolatyn. Alaıda, meni bala kúnimnen kóshpeliler mádenıeti qatty qyzyqtyratyn. Úshinshi kýrs­ta júrgende Ortalyq Azııa elderin, onyń ishinde Qazaqstan jaıly bile tússem degen nıetpen yqylasymdy osy betke aýdardym. Nege Qazaqstan deseńiz, ol bi­rinshiden, meni eliktiretin kóshpeli mádenıettiń kóne besiginiń biri ekendiginen, ekinshiden, bul eldi polıaktardyń úlken dıasporasynyń óziniń ekinshi Otany sanaıtynynan. Sodan ýnıversıtetti bitirgen soń magıstratýranyń bes aıyn Al­matydaǵy Qazaq halyqara­lyq qatynastar jáne álem tilderi ýnı­versıtetinde oqyp, qazaq otbasynda turyp, dıssertasııamdy «Qazaq otbasyndaǵy dástúr men salttyń saqtalýy» taqyrybynda qorǵadym. Maǵan qazaq otbasylaryndaǵy týys­tyqtyń saqtalýy qatty áser etti. Máselen, birge týǵany emes, týysynyń, aýyldasynyń balasy oqýǵa kelse, qaladaǵy jer­lestiń páteriniń esigi ashyq. Úılerine jatqyzyp, asyn berip, qujatyn tapsyrýyna deıin kó­mektesedi. Eýropada bolsa týys­tyq qatynastardyń deńgeıi mun­shalyqty emes. Al qazaqtyń toılary qandaı, ondaǵy saq­talǵan ǵuryptar – kelinniń betin ashý, shashý shashý, bata berý, kelinniń týysqandarǵa shaı quıyp berýi – bári-bári óte ádemi de, ári tańsyq, ári adamdardy bir-birine jaqyndatatyn dúnıeler. Shyn mánindegi adamı qundylyqtar. Sol zerttep júrgen ýaqytym­nyń ózinde keıin turmysqa shyq­qanda qazaqtyń ǵurpynan bir nárseler toıymda kórinis berse degen oı qylań bergen. Tomashtyń menimen tanyspaı turǵandaǵy qazaqtar týraly estigeni tipten mardymsyz bolatyn. Ony osy elmen ta­nystyrý úshin týrıstik saparmen Qazaqstanǵa kelip, batysqa, shyǵysqa, soltústik pen ońtústikke baryp, qazaq jeriniń tabıǵatyn tamashalatyp, ózim biletin jaılardy áńgimeleýden jalyqpadym. Aqyrynda Tomash ta qazaq dese ishken asyn jerge qoıatyn janǵa aınaldy. Byltyr Tomash ekeýmiz Kók­shetaý qala­synda polıaktar ót­kizgen sharaǵa arnaıy keldik, Almaty arqyly Kókshege sapar shegerde Shymbulaq basynda Tomash úılenýge usynys aıtty. Qalyńdyq kóılegin Kóksheden aldym. Eýropalyq qyzdar qazaq qyzdaryna qaraǵanda deneli keledi emes pe, maǵan daıyn kóılek tabý da ońaı bolmady. Tiktirýge ýaqyt joq, sodan prokatqa qalyńdyq kóılegin beretin dúkende ǵana maǵan shaq kóılek bar eken. Qyr­syq qylǵanda, dúken ıesi «Kóılek tek prokatqa beriledi» dep turyp aldy. Qoımaı júrip, 3-4 ret baryp, toıdyń Polshada ótetinin, ol jaqta maǵan mundaı kóılek tabylmaıtynyn aıtyp ázer degende kóndirdim. Al Tomash kıgen ulttyq kıimdi qazaqtyń dámin tatqan, topyraǵyn basyp, jeri men eliniń qasıetin uqqan tanysym, polıak qyzy – Agata Rýtınskaıa syıǵa tartty. Toı óte kóńildi ótti, qonaqtarǵa qa­zaq oıýlarymen bezendirilgen zal, ózge de paıdalanylǵan qazaq stıli keremet unady», – dedi polıak qyzy. Osylaısha, polıak azamattary Agneshka Slomıan men Tomash Mazýrek kótergen shańyraqtaǵy qazaq eline degen qurmet olar­dyń mahabbatymen birge mazdap, toı meımandarynyń da kóńilderine jyly shýaq uıalatypty. Agneshka Slomıan Krakovtaǵy Shyǵys bastamalary ınstıtýtyna basshylyq etedi, al onyń úkimettik emes uıymdar jaıyndaǵy dok­torlyq dıssertasııasynyń bir bóligi qazaqstandyq ÚEU ju­mystaryna arnalǵan eken. «Meniń qazaq eline, onyń halqyna degen súıispenshiligim bir kúnde qalyptasyp, alyp-ushyp, tez janyp, tez sónetin jalyn emes, ol jyldar boıyndaǵy izdenisimmen kelgen shynaıy qurmet sezimi. Ári ketkende 2 jylda bir ret Qazaqstanǵa jol tartpasam, birdeńemdi joǵaltqandaı kúı keshemin, men qazaqtardy jaqsy kóremin», – dedi Agneshka Slomıan. Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan»