Yntymaq – yrystyń kepili

Men Q.Qojamııarov atyndaǵy respýblıka­lyq memlekettik uı­ǵyr mýzykalyq komedııa teatryna dırektor bolyp kelgen kúni Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Uıǵyr teatrynyń atyna jol­daǵan Alǵys hatymen tanystym. Ol hatta: «Bizde kóp salaly Qazaqstan máde­nıeti­niń ajyramas bir bóligi bolǵan uı­ǵyr ónerin saqtap qalý jáne damytý úshin múmkindikter jetedi. Bul jolda kóptegen ǵajaıyp sahna sheberleriniń urpaqtary jumys istep kele jatqan Q.Qojamııarov atyndaǵy respýblıkalyq memlekettik uıǵyr mýzykalyq komedııa teatrynyń róli erekshe», – dep jazylypty. Prezıdentimizdiń shyn kóńili­men aıt­qan bul sózderi jáne búkil ómirin ulttyq ónerimizdiń damýy­na arnaǵan, qıyn-qystaý kezde qal­sa da teatrdy saqtap qalǵan óner maıtalmandarynyń rýhtary qol­dap, kúsh bergendeı boldy. Pre­zı­dentimiz aıtyp ótken ǵa­jaıyp sahna sheberleriniń estafetasyn qolyma alǵanda, endi ony myqty ustap, keleshek urpaqqa tapsyrýdyń mańyzdy ekendigin tereń túsinip, bar múmkinshilikterdi utymdy paıdalanýǵa umtylyp, óz aldyma maqsat qoıyp, basshylyq jumysymdy bar jigerimmen bas­tadym. Eń aldymen, árbir áriptesimniń óz jumystaryn jaqsy kóńil-kúı­men atqarýyna kóńil bólip, olar­ǵa qolaıly jaǵdaı jasaýdy, shy­ǵarmashylyq ujymdaǵy psı­hologııalyq atmosferany jaq­sartýdy qolǵa aldym. Sebebi, óner adamynyń kóńil-kúıi jaqsy bolsa, jumysymyzdyń nátıjesi de jaman bolmaıdy degen sóz. Sol úshin, birinshiden, zeınetker sahna sheberlerin jumysta qaldyrýdyń jolyn izdep, olardyń bárin jartylaı eńbekaqy mólsherimen bolsa da ózderiniń súıikti jumystarynda qaldyrdyq. Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen uzaq jyldar boıy teatr ákimshiligi ujymdy daryndy jastarmen qam­ta­masyz etý úshin joǵary jáne orta bilim óner ordalarynda maman­dar daıyndaýǵa kóńil bólip keledi. Álbette, búgin shyǵarmashyl ujym­dy jastarmen tolyqtyrý zaman talaby. О́ner-bilim ordalarynda oqyp júrgen, áli bitirmegen stýdent jastarymyz jospar boıynsha sahnamyzda qoıylyp jatqan spektaklderde ról somdap, konserttik baǵdarlamalarǵa qatysyp júr. Árıne, bul – jaqsy. Biraq, teatrǵa jańadan kelip jatqan jastarǵa is-tájirıbesin úıretýde zeınetker sahna sheberleriniń orny bólek dep oılaımyn. Qazaqstan Táýelsizdik alǵan 25 jyl­da joǵary kásibılikke jetken álem­degi birden-bir uıǵyr teatrynda ónerdiń barlyq janrlary derlik damyp keledi. О́tken jyldyń qazan aıynyń 29-y kúni óziniń 82-maýsymyn «Muqamdar syry» teatrlandyrylǵan baǵ­dar­­­lamasymen ashqan teatr abone­ment­tik júıe bo­ıynsha aptanyń tórt kúninde kórer­menge ártúrli janrdaǵy sahna týyndylary ar­qyly úlken rýhanı nár berip keledi. Repertýardaǵy qoıylym­dardy abonementke engizý úshin kórer­menderimizdiń pikir­leri nazar­ǵa alyndy. Repertýarda­ǵy A.Ashırovtyń «Jalǵyz jalbyz», D.Mashýrovanyń «Ana mırasy» spektaklderiniń taqyryby Qazaq­stan Táýelsizdiginiń 25 jyl­dyǵyna arnalǵan. Bul dramalarda uıǵyr otbasy men qazaq otba­sy­nyń arasyndaǵy dostyq, týys­tyq, baýyrmaldyq keńinen sýret­telgen. О́zderiniń salty men dástúrin sabaqtastyryp, sol ar­qyly bir-birine baýyr bolyp júrgen qos ult ókiliniń arasyndaǵy dostyq Qazaqstandaǵy ulttar birliginiń kórkem kórinisi. Bul týyndylar búgingi jas urpaqty otansúıgishtikke tárbıeleıdi dep tolyq aıta alamyz. «Máńgilik el» bolý jolynda ortaq rýhanı-adam­gershilik qundylyqtar negizin­degi halyq birligin nyǵaıta­tyn is-sharalar ótkizip, keleshek ur­paqqa patrıottyq tárbıe berý maq­satynda mekteptermen baılanysty kúsheıttik. О́tken jyly balalar aýdıtorııasy úshin A.Masımovtyń «О́mir shyryny» zamanaýı ertegisi sahnalandy. Teatrymyzda qazaq dramatýrg­tarynyń shyǵarmalaryna da keń oryn berilgen. Ústimizdegi jyly D.Isabekovtiń «Muragerler» pesasy sahnalanady. Bıylǵy jyly «Nava» folk­lor­lyq ansambli repertýaryn uı­ǵyr, qazaq án-bılerinen bólek, álem halyqtary án-bılerimen baıytyp, jańa konserttik baǵdarlama daıyndap, Panfılov, Eńbekshiqazaq, Uıǵyr aýdandaryna gastroldik saparda bolyp qaıtty. Teatrymyz, sondaı-aq, A.Ashırovtyń «Jalǵyz jalbyz» dramasymen joǵaryda atalǵan úsh aýdanda gastroldik saparda boldy. Bul maýsymda teatr «Bes ıns­­tı­týttyq reformany júzege asy­rý­dyń 100 naqty qadamy» Ult Josparynyń, Elbasynyń «Qazaq­stan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» Qazaq­stan halqyna Joldaýynyń ne­g­izgi qaǵıdalaryn túsindirýge ne­giz­delgen túrli merekelik, qaıy­rym­­dylyq konserttik baǵdar­la­ma­lar, ashyq esik kúnderin ótkizip, qoıy­lymdar kórsetti. Máselen, jeltoqsan aıynyń 26-29 kún­deri aralyǵynda halyqaralyq festıval jáne baıqaýlardyń, Qazaqstan Lenın komsomoly syılyǵynyń laýreaty «Iаshlyk» vokaldy-aspaptyq ansambliniń 40 jyldyǵyna arnal­ǵan «Jańa jyldyq gúlhan» atty teatrlandyrylǵan úlken kon­sert­tik baǵdarlamasy №153 mektep-gımna­zııa­da múmkindigi shekteýli balalar úshin «Nava» folklorlyq ansambliniń qaıyrymdylyq kon­serti kórsetildi. 2016 jyly tuńǵysh ret atap ótilgen Alǵys aıtý kúnine oraı múm­kindigi shekteýli balalar úshin teatrymyzda 26 aqpan kúni Ý.Gol­dıngtiń «Shybyndar patshasy» dramasy, 27 aqpan kúni teatr ártis­teriniń qatysýy­men konserttik baǵdarlama kórsetil­di. 8 naýryz – Halyqara­lyq áıelder kúnin merekeleýge oraı 4-8 naýryz kúnderi «Nah­shamda ǵázálsán, aıal!» atty teatrlandyrylǵan konserttik baǵdarlama ótkizdik. Bul kúnderi zaldy toltyryp otyrǵan kórermen qaýym nazaryna qazaqstandyq zamanaýı áıeldiń Eńbek adamy retindegi mártebesin, onyń daǵdarysqa qarsy jaǵdaıdaǵy jańa róli, otbasy men nekeniń jaǵymdy beınesin nasıhattaıtyn memlekettik saıasatty kórsetý negizdeldi. Bul keshke kóp balaly analar, soǵys ardagerleri,  teatr maıtalmandary jáne eńbek ardagerleri arnaıy shaqyryldy. Ár kúni zaldy toltyryp otyr­ǵan kórermen qaýym nazaryna Jeńis­tiń 71 jyldyǵyn mere­ke­leýdiń maq­saty – Uly Otan so­ǵy­synyń arda­ger­­­lerine, tyl eńbekkerlerine, fa­shızm­di jeńý isine úles qosqan qazaq­stan­dyqtar­ǵa qurmet kórsetý retinde uıymdastyryldy. Teatrymyz Qazaqstan Jazý­shy­lar odaǵy janyndaǵy Uıǵyr áde­bıeti keńesi jáne Qazaqstan Kom­pozıtorlar odaǵymen tyǵyz baı­lanysta jumys atqaryp, áde­bıet, óner salasynda ózindik or­ny bar tulǵalardyń mereıtoılaryna, eske alý keshterine belsendi qatysyp keledi. Máselen, kórnekti kompozıtor ári tanymal kınoakter Zaınýlla Setekovtyń 80 jyldyǵyna arnalǵan eske alý keshi, Qazaqstannyń halyq ártisteri Zınat Akbarova men Nýr­bývı Mametovanyń 80 jyldyq mereıtoılary ótkizildi. Qazirgi zaman jaǵdaıynda jańa ónim, jańa tehnologııa jáne zamanaýı qurylǵy-jabdyqsyz báseke­ge qabilettilik týraly sóz qozǵaý múm­kin emes. Sony eskere otyryp, teatry­myzda kórermender úshin 100 oryn­dy kishi zal ashtyq. Keleshekte bul zal zamanmen teń qadam basyp kele jatqan jas kórermenderimiz­diń súıik­ti ornyna aınalatynyna senemiz. Elbasy atap kór­­setkendeı, jańa qazaqstandyq patrıotızm – bizdiń kóp etnosty jáne kóp kon­fessııa­ly qoǵamymyzdyń taby­s negizi. Bolashaqta da repertýarymyzdy jańa áleýmettik mańy­zy zor, keleshek urpaqty otansúıgishtikke tárbıeleıtin, adamdy ulttyq bolmysyn saqtaýǵa, týǵan tilin, tarıhy men mádenıetin ıge­rip, damytýǵa úıretetin, el Táýel­­sizdiginiń 25 jyldyq mereı­toıymen ushtasatyn, ulttyń birli­gin nyǵaıtýǵa qaratylǵan shyǵar­ma­larmen, baǵdarlamalarmen tolyq­tyrý josparlanyp otyr. Ústimizdegi jyldyń basty sha­ra­larynyń biri – Qazaqstan Tá­ýelsiz­diginiń 25 jyldyǵyna ar­nal­ǵan «Bárimizge ortaq el – Uly Dala eli» atty teatrlandyrylǵan konserttik baǵdarlama bolyp esepteledi. Qazaq, orys, uıǵyr, koreı teatrlary birge óner kór­setetin bul baǵdarlama boıynsha daıyndyq júrip jatyr. Bul Qa­zaqstan teatrlarynyń rýhanı bir­ligi men mádenı yqpaldasýy­nyń bir kórinisi. Mundaı sharalar aldaǵy ýaqyttarda da jalǵasyn taba ber­mek. Osy jerde 82-maýsymdaǵy is-sharalarymyzdyń bári Mádenıet jáne sport mınıstr­li­giniń qol­daýy­men uıymdastyrylǵandyǵyn atap ótken oryndy. Búgingi tańda Qazaqstanda bar­lyq etnos ókilderi ózderiniń ulttyq ónerin damytyp, nasıhattaı alady. Endeshe, budan keıin de Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qol­daý kórsetýimen biz, uıǵyr teatry­nyń ujymy, respýb­lı­ka halqyn eń­bek­súıgishtikke, adal­dyq­qa, otan­shyldyqqa, patrıotızm­ge, baýyr­maldyqqa baýlýǵa, ulttyq salt-dástúrlerdi úlgi etýge tárbıeleıtin jal­pyult­tyq ıdeıamyz – «Máńgilik El» ıdeıasyn júzege asyrý jolynda eńbek etemiz. Elbasymyz «tek birlesip qana, búkil halyqtyń kúsh-jigerin biriktirip, alǵa basa alamyz», dep atap kórsetkenindeı, birligi berekeli, tirligi merekeli eldiń ǵana yrysy men tabysy mol bolatyndyǵy sózsiz. Rýslan TOKTAHÝNOV, Q.Qojamııarov atyndaǵy respýblıkalyq  memlekettik uıǵyr mýzykalyq komedııa teatrynyń dırektory