Aýyldyq mektepterge jappaı jabylý qaýpi tónip tur

Kezinde bul máselege qatysty «Egemenniń» betinde maqala jarııalanyp, oqyrmandar qyzý ún qosqan bolatyn. Biz sol kezde Úkimettiń 2007 jylǵy 21 jeltoqsandaǵy №1256 qaýlysynyń keı talaptaryna baılanysty kózqarasymyzdy bildirip, jurtshylyqtyń talqysyna salǵan edik. Jyl ótken saıyn bul saladaǵy jaǵdaı kúrdelenip keledi. Budan bylaı eldi meken­der­degi bilim oshaqtarynyń jappaı qysqarýyna, jabylýyna kóz juma qaraý – ana tilimizdiń tamyryna balta shabý, salt-dástúrimizdiń, ádet-ǵurpymyzdyń kıeli ornynan aıyrylý degen sóz. Úkimettiń bekitken qaýlysy boıynsha 11 jyldyq mektep – 80, ne­gizgi mektep /9-jyldyq/ – 41, bas­taýysh mektep – kemi 5 oqýshy­men qamtylýy tıis. Is júzinde jaǵdaı múldem basqasha sıpatta óris alyp, jaýynnan keıingi sańyraýqulaq qusap shaǵyn komplektili mektepterdiń sany kúrt ulǵaıǵanyn baıqaý qıyn emes. Máselen, Qyzyljar óńirinde 532 bilim oshaǵy bolsa, solardyń 431-i shaǵyn komplektili sanatyna jatady nemese 81 paıyzdy quraıdy. Bul úrdiske tabıǵı týýdyń tómendigi sekildi demografııalyq ahýal keri áser etip otyrsa, ekinshiden, aýyldan qalaǵa kóshý sekildi ýrbanızasııanyń tolqyny da óte-móte kúshti. Bıylǵy jaǵdaı da qýantarlyq emes. 8 bastaýysh mektep jabylyp, 5 onbirjyldyq mektep negizgi jáne bastaýysh mektepke kóshken. Munymen toqtalmaıdy. Mektepterdi ońtaılandyrý odan ári jalǵasatyn kórinedi. Atap aıtqanda, 24 mekteptiń mártebesi ózgertilip, qaıta qurylmaq. Basym kópshiligi – ulttyq bilim úıleri. 53 bala kúndelikti tasymaldanyp, 321 bala ınternattarda jatyp, bilim alatyn bolady. «Tolar-tolmas mekteptiń bolar-bolmas dırektory» demekshi, oqýshylary jarym-jartylaı ortalanyp qalǵan oqý oshaqtarynyń basshylary men muǵalimder jańa oqý jyly aldynda oıǵa-qyrǵa «saýyn» aıtyp, «joqtyń» ornyn kózboıaýshylyqpen toltyratynyn jasyryp qaıtemiz? Mundaı ólmestiń kúnimen, jabylyp qalmastyń tirligimen uzaqqa barmasymyz belgili. Bıyl Keńes Odaǵynyń batyry Jálel Qızatov týyp-ósken Esil aýdanynyń Qaraǵaı aýylynda 9 jyldyq mektep jabyldy. Aýdandyq ákimdik ony saqtap qalýdyń sharalaryn oılastyrǵanymen, Úkimet sheshimine qarsy júzýge sharasyz. Budan keıin 30-ǵa jýyq oqýshynyń taǵdyry ne bolmaq? Kórshi qazaq aýyldarynda ınternat joq. Kúnde tasyp-jetkizý isin uıymdastyrýǵa shyqpa janym shyqpamen kún keship otyrǵan usaq qojalyqtar men qarajaty joq aýyldyq ákimdik dármensiz. Jazdyń jadyraǵan kúninde qatynaý qıyn: al, qystyń qytymyr qysynda, sarshunaq aıazynda, doly boranynda ne bolmaq? Esimi elimizge belgili tarıhshy-ǵalym Búrkit Aıaǵan úlkendi-kishili vedomostvolardyń esigin qaǵyp júrip, 2009 jyly týǵan aýylynda sport zalyn ózi atshaptyryp 90 oryndyq ekiqabatty záýlim bilim úıin saldyrtqan edi. Sol kezde negizgi bilim ordasynda oqýshylardyń sany 60-qa jeteǵabyl bolatyn. Qazir eki esege deıin kemip ketken. 5 otbasy júgin býyp-túıip, oblys, aýdan ortalyqtaryna kóshpekshi. Olaı bolsa, taıaý jyldary taǵy bir mektep oshaǵynyń jurtyn sıpap qalarymyz anyq. Áńgimeniń toqeteri: mektepterde­gi oqýshylardyń sanyn belgileý quzyry Úkimetten alynyp, oblystyń bılik oryndaryna berilgeni jón. Olar jergilikti jer jaǵdaıyn, qordalanǵan problemalardy sheshý joldaryn jaqsy biledi. Tez arada máseleniń mánine tereń boılap, máslıhat arqyly qarajat bólýge de qaýqarly. Úkimettiń joǵarydaǵy qaýlysynyń kúshin joımaıynsha, bolmasa basqadaı jeńildikti sharalaryn qarastyrmaıynsha aýyldyq, onyń ishinde, ulttyq mektepterdiń jabylý, qysqarý úrdisine tosqaýyl qoıý qıyn. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan Soltústik Qazaqstan oblysy