Bilim sapasy jaqsarsa, ǵylym sapasy da jaqsarady

Elimizdiń aýyl sharýashylyǵy salasynyń óndirisinde, memlekettik basqarý júıesinde jáne ǵylymynda uzaq ýaqyt eńbek etip kele jatqan azamat retinde Elbasymyzdyń «Nur Otan» HDP-nyń kezekti HIII sezinde sóılegen sózinde aıtylǵan bilim berý salasyna qatysty ustanymdaryna oraı oıymdy bildirgendi jón kórdim. Burynǵy keńes dáýirinde de ǵylym-bilimniń bedeli men yqpaly búgingiden edáýir joǵary bolǵan­nyń ózinde de oǵan qatysty az syn aıtylmaǵan ǵoı. Elbasy sondaı-aq óziniń bıylǵy halyqqa Joldaýynda atap aıtqandaı, búginde ǵylymnyń qaı salasy bolsa da beı-bereket ǵylymı ataq alý úshin ǵana qu­ry­lyp otyrǵandaı pikir qalyptasty­ratyny ashy da bolsa shyn­dyq. Sońǵy 20 jylda tym jas ǵylym doktorlary sańyraýqulaqsha qaptap ketti demeske lajyń joq. Árıne, ǵylymı ataq alý úshin tyń jańalyq ashý qajet bolmaǵanymen, ǵylymı-tájirıbelik negizde el ekonomı­ka­syna tıimdi bolatyn is-sharalardy qalyptastyrý da ońaı sharýa emes qoı, ıaǵnı bilimdilikpen qosa aıtarlyqtaı ýaqyt pen tá­jirıbe de qajettiligin ómir dálel­dep otyr. Degenmen, shet elderde bári jaq­sy dep, elimizdiń tabıǵı, áleý­mettik, ekonomıkalyq erekshelikterin eskermeı ǵylymı ataq ıeleriniń bárine birdeı kúıe jaǵa berý de jón emes sııaqty, sondyqtan da bul máselede ońtaıly júıeni qalyptas­tyrý úshin tómendegideı jáıtterdi eskerý kerek sekildi. Men joǵary oqý ornyn aıaqtaǵan­nan keıin birshama ýaqyt sharýashy­lyqta eńbek etip, óndiristen qol úzip oqıtyn aspırantýrada (úsh jyl) oqyp, ıaǵnı tájirıbe jumystarymdy sharýashylyq bazasynda kerzi etik kıip atqaryp, óz qolymmen ǵylymı zerthanalarda saraptaý jumystaryn jasap, eńbegimniń qorytyndysyn ar­­naıy ǵylymı keńeste qorǵap, ǵy­lym kandıdaty atandym. Budan keıin de aýyl sharýa­shylyǵy ǵylymı-tájirıbelik qury­lym­darynda qyzmetker, basshylyq qyzmetterinde ǵylymı is-sharalar aýqymyn ulǵaıta, tereńdete izdenis jumystaryn jalǵastyrdym. Sony­men qatar, keıinde jınaqtaǵan ǵy­lymı-tájirıbelik izdenister tu­jy­rymdamalaryn, aýdanǵa aýyl sharýa­shylyǵy boıynsha basshy­lyqqa taǵa­ıyndalǵanda, óndi­ris­­te synaqtan ót­kizgennen keıin ǵana búginde meniń oıymsha tolymdy doktorlyq ǵyly­mı eńbegimdi qor­ǵaýǵa usyný múmkin boldy. Demek, qandaı da bolmasyn ǵylymı ataq­tyń mańyzdylyǵy ony ıelengen adamnyń jas shamasyna emes, ǵylymı eńbektiń tıisti sala úshin qundylyǵyna baılanysty bolýy kerek dep sanaımyn. Sonymen qatar, ǵylymı zertteý jumystarynyń mańyzdylyǵyn art­tyrý maqsatynda keleshekte, kandı­dattyq, doktorlyq dıssertasııa­lar­dyń qorǵalýyna merzimdik talap­tar qoıylsa tıimdi bolatyn sııaqty. Árıne, bul aıtqanym aldaǵy kezde ondaı ataqtar berý saqtalatyn bolsa degenim. Mysaly, ǵylym kan­dıdaty ataǵyn ıelený joǵary oqý ornyn aıaqta­ǵannan keıin 5 jyl ma­man­dyǵyna saı eńbek etip, tájirıbe jınaqtaǵan soń júrgizgen ǵylymı izdenisteriniń nátıjesinde, al ǵy­lym doktory – ǵylym kandıdaty bolǵannan keıin 10 jyldaı ǵyly­mı-zertteý qurylym­darynda eńbek etýi negizinde ǵana múmkin bolatyn bolsa, bul is-sharanyń da bereri az bolmas edi. Búgingi ǵylymı ataqtar ıelenýge baılanysty qoıylatyn ta­laptar, ıaǵnı 30 maqalany ǵy­lymı baspalarda jarııalaý, onyń 5-eýin jo­ǵarǵy attesta­sııalyq komıssııa belgilegen baspalarda jarııalaý, sońǵy ǵylymı maqalasy jarııa­lan­ǵannan 2 aıdan keıin ǵana eńbekti qorǵaýǵa usyný, sondaı-aq quzyrly memlekettik organdardan ǵylymı eńbek nátıjesiniń óndi­riste qundy­lyǵy týraly anyqta­ma­­lar alý, tikeleı ǵylymı eń­bektiń dáıektiligi men negizdiligine aıtarlyqtaı yq­pal etpeı keledi dep aıtýǵa bolady. Meniń oıymsha, kerisinshe, bul ta­lap­tardy meılinshe ońtaı­landyrsa jón bolatyn sııaqty. Elbasy «Nur Otan» sezinde 2016 jylǵa qaraı bilim salasyna qarjy IJО́-niń 5 paıyzyn quraı­tynyn aıtty. Joǵary bilimdi ha­lyqaralyq standarttarǵa jetkizý mindeti tur­ǵanyn atap kórsetti. Demek, bilim sapasy jaqsarsa, ǵyly­m sapasynyń da jaqsara túsetini sózsiz. Kákimjan SARHANOV, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty. Qaraǵandy.