Keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Prezıdent Andjeı Dýdanyń shaqyrtýymen Polsha Respýblıkasyna memlekettik saparmen bardy. Qarsy alýshy tarap Qazaqstan Prezıdentin memlekettik saparǵa tán barlyq jón-joralǵymen qarsy aldy. Varshavadaǵy Prezıdent rezıdensııasynyń aldynda Qazaqstan basshysyn Andjeı Dýdamen qatar sol eldiń Úkimet músheleri, sondaı-aq Varshavada ornalasqan Reseı, Qytaı, Iran syndy elýge tarta memlekettiń elshileri saltanatty jaǵdaıda kútip aldy.
Saltanatty rásimnen soń eki el Prezıdenti shaǵyn qurammen arnaıy kezdesý ótkizdi. Odan keıingi kezekte keńeıtilgen kelissózder júrgizilip, caýda-ekonomıkalyq, ınvestısııa, aýyl sharýashylyǵy, sondaı-aq kólik-tranzıt, mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý joldaryn talqylady. Memleket basshylary halyqaralyq saıasattaǵy ózekti máselelerge qatysty da ózara pikir almasty.
Keńeıtilgen otyrysqa qazaqstandyq delegasııa sapynda Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov, Premer-Mınıstrdiń orynbasary-Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asqar Myrzahmetov, «Samuryq-Qazyna» Ulttyq ál- aýqat qory» AQ Basqarma tóraǵasy О́mirzaq Shókeev, Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek jáne basqalary qatysty. Al kelissózder qorytyndysy boıynsha birqatar mańyzdy qujattarǵa qol qoıyldy. Atap aıtqanda, eki eldiń kóshbasshylary Qazaqstan men Polsha arasyndaǵy Ekonomıkalyq yntymaqtastyq týraly deklarasııany qabyldady.
Eki eldiń syrtqy ister vedomstvolarynyń basshylary Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Polsha Úkimetiniń arasyndaǵy Adamdardyń readmıssııasy týraly kelisimge qol qoıdy. Sondaı-aq, Aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly Úkimetaralyq kelisimge, Qazaqstannyń Damý Banki men Polsha Ulttyq ekonomıka banki arasyndaǵy negizdemelik kelisimge qol jetkizildi.
Kelissózderden keıin Memleket basshylary buqaralyq aqparat quraldary úshin arnaıy málimdeme jasady. О́z kezeginde A.Dýda Nursultan Nazarbaevtyń sapary eki eldiń arasyndaǵy seriktestiktiń nyǵaıa túskendiginiń aıǵaǵy ekenin atap ótti. Eki el arasynda ortaq múddelerdiń kóbeıgenin, ekijaqty áriptestikti odan ári tereńdetýge nıetti ekendigin aıtty.
– Qurmetti Prezıdent myrza, shaqyrtýymyzdy qabyl alyp, Varshavaǵa kelgenińiz úshin alǵys bildiremiz. Bul sapar qazirdiń ózinde jemisti boldy dep sanaımyn. Úsh birdeı mańyzdy úkimetaralyq qujatqa qol qoıylǵany memleketterimizdiń arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanysty odan ári tereńdetedi.
Búgin biz Prezıdent myrzamen túrli saladaǵy áriptestikti keńeıtý boıynsha birneshe saǵat kelissóz júrgizdik. Aldaǵy ýaqytta Qazaqstanǵa eksporttaıtyn taýarlarymyzdy ulǵaıtýǵa nıettimiz. Sonymen qatar, Qazaqstan naryǵyna ınvestısııa salatyn, jańa tehnologııalardy damytýmen aınalysatyn polshalyq kompanııalardyń kóbeıgenin qalaımyz. Erteńgi bıznes forýmda Qazaqstan men Polsha kompanııalary birqatar iri kelisimderge qol jetkizedi dep úmittenemin, – dedi ol.
A.Dýda kelesi jyly Astanada ótetin EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine Polshanyń belsendi túrde atsalysatynyn, sondaı-aq ózi de kórmege qatysý úshin elordaǵa atbasyn tireýge ázir ekendigin málimdedi.
Qazaqstan Prezıdenti Polsha memleketimen aradaǵy saıası jáne ekonomıkalyq baılanystar elimizdiń Táýelsizdik alǵan kezeńinen bastalatynyna toqtaldy.
– Bizdiń elderimizdi ortaq tarıh baılanystyrady. Biz Reseıdiń eki jaǵynda ornalasqan elmiz. Polsha – Qazaqstannyń Eýropadaǵy eń mańyzdy, eń jaqyn áriptesi. Eki eldiń arasynda eki jaqqa da paıdaly kóp nárseler bar. Eń birinshi, ol ekonomıkalyq qatynas. Biz Prezıdent myrzamen jeke otyryp saıası jaǵdaılardy da, ekonomıkalyq máselelerdi de talqyladyq. Erteń osynda úlken bıznes forým bolady. Qazaqstannan kelgen júzden astam bıznesmen Polsha bıznesmenderimen jalpy kólemi 1 mıllıardqa jetetin kelisimshartqa qol qoıady dep senemiz, – dedi.
Memleket basshysy Qazaqstandaǵy polıak dıasporasy eki el arasynda altyn kópir bolady dep sanaıtyndyǵyn jetkizdi.
– Olar Qazaqstanda turatyn 130 etnospen teń quqyly, bizdiń elimizdiń azamattary. Barlyǵyna memleket qoldaý kórsetedi. Tilin, tarıhyn, mádenıetin umytpaýyna jaǵdaı jasaıdy. Olar eki eldiń arasyndaǵy dáneker, – dedi Elbasy.
Jalpy, Qazaqstan men Polsha arasyndaǵy saıası, saýda-ekonomıkalyq, mádenı-gýmanıtarlyq, basqa da salalardaǵy baılanys jyl ótken saıyn nyǵaıyp kele jatqanyn atap ótken jón. Búginde Polsha Qazaqstannyń Eýropadaǵy saýda-ekonomıkalyq seriktesteriniń biri. Bizdiń elmen aradaǵy taýar aınalymynyń kólemi jóninen Shyǵys Eýropa memleketteriniń arasynda birinshi orynda turǵany osynyń aıǵaǵy. Polshanyń Ortalyq Azııa elderimen taýar aınalymynyń 70 paıyzy Qazaqstannyń úlesine tıesili.
Qazaqstan Shyǵys Eýropadaǵy osy elden negizinen dári-dármek, jıhaz, aýyl sharýashylyǵy mashınalaryn, qurylys zattaryn, azyq-túlik, gıgıenalyq taýarlar, kosmetıka tasymaldaıdy. Al Polsha bizdiń elden mıneraldy otyn túrlerin, astyq, maqta eksporttaıdy. Bul, árıne, bizdiń kóńilimizdi kónshitpeıdi. Sondyqtan Nursultan Nazarbaev qazirgi ózara taýar aınalymynyń kólemi eki eldiń áleýetin tolyq ashpaıtynyna nazar aýdardy.
– 5 jyl ishinde myńǵa jýyq jańa óndiris kásiporny iske qosyldy. Polsha bıznesmenderin osy jumysqa atsalysýǵa shaqyramyn. Bul úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Máselen, kelesi jyldan bastap eki eldiń azamattary úshin vızasyz rejim engizý josparlanýda, tikeleı áýe baılanysyn jolǵa qoıý múmkindigi qarastyrylyp otyr. Búginde ózara taýar aınalymy 1 mlrd 100 mln dollarǵa jetti. Árıne, bul qazirgi áleýetimizdi tolyq kórsete almaıdy, – dedi Memleket basshysy.
Memleket basshysy bul kúni sondaı-aq, Polsha Respýblıkasy Senatynyń tóraǵasy Stanıslav Karchevskıımen kezdesip, eki eldiń parlamentaralyq is-qımyly máselelerin talqylady.
Taraptar ekijaqty qarym-qatynastyń deńgeıi joǵary ekenine toqtalyp, memleketaralyq yntymaqtastyqtyń negizgi baǵyttaryn jáne sapar aıasynda qol jetkizilgen kelisimderdi júzege asyrý úshin tıimdi quqyqtyq orta qalyptastyrý jumysyn odan ári jalǵastyrý qajettigin atap ótti.
Kezdesý sońynda Nursultan Nazarbaev Polsha Senatynyń Qurmetti qonaqtar kitabyna estelik jazba qaldyrdy.
Polsha saıasatkerleri Elbasy saparyna aıryqsha mán beredi.
Máselen, Eýropa Parlamenti tóraǵasynyń orynbasary, Polsha Seıminiń depýtaty Ryshard Charneskıı:
– Qazaqstan Polshanyń saıası jáne ekonomıkalyq turǵydaǵy strategııalyq áriptesi bolyp tabylady. Iаǵnı, Prezıdent N.Nazarbaev pen A.Dýdanyń kezdesýi aıryqsha strategııalyq mańyzǵa ıe. Qazaqstannyń Reseı men Túrkııa arasyndaǵy mámilegerlik róli týraly habardarmyz. Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshy elmen áriptestikti nyǵaıtýǵa bizdiń elimiz de múddeli, – deıdi.
Jalpy, tarıhqa kóz júgirtsek, Uly Dala eli men Baltyq teńizi jaǵalaýyndaǵy eldi sabaqtastyrǵan talaı qundy derekter men oqıǵalardy baıqaýǵa bolady. Áriden tarqatsaq, osydan attaı segiz ǵasyr buryn ulty polıak Vatıkan shirkeýiniń monahy Benedıkt Polak qazaq dalasy haqynda, qazaq halqy týrasynda qundy derekter jazyp qaldyrypty. HVIII ǵasyrdan bastap taǵdyr tálkegimen Qazaq dalasyna jer aýdarylǵandardyń arasynda polıaktyń ǵulama ǵalymdary, shyǵarmashylyq ıntellıgensııa ókilderi de az emes. Bul oraıda, Adolf Iаnýshkeevıch, Gýstav Zelınskıı, Bronıslav Zalesskıı syndy tulǵalardyń esimi aldymen til ushyna oralady. Qazaqtyń myń ánin túgendegen Zataevıchtiń eńbegi óz aldyna bir tóbe. Hakim Abaı Adam Mıskevıchtiń óleńderin tabıǵı boıaýyn, ishki qunaryn saqtaı otyryp tárjimalaǵany belgili. Sol sııaqty, Abaıdyń óleńderi de polıak tiline aýdarylǵan.
Tarıh daýylymen Qazaqstanǵa qonys aýdarǵan polıaktar qazaqtardyń baýyryna tartqanyn, «Bútin dándi bólip jep, jarty dándi jaryp jegen» jaqsylyǵyn áli kúnge umytpaq emes. Qazirgi tańda Qazaqstanda turatyn 40 myńǵa jýyq polıak dıasporasynyń ókilderi de ony únemi alǵys sezimderimen eske alady.
Máselen, Polsha-Azııa saýda palatasynyń prezıdenti Iаnýsh Pehochınskıı:
– Qazaqstan bizdiń el úshin saıası, ekonomıkalyq qana emes, adamı qatynas turǵysynan da senimdi áriptes. Biz Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde Sizderdiń polıaktardy qabyldaǵandaryńyzdy esimizde saqtaımyz. Qazir Qazaqstanda 30 myńnan asa polıak turady. Olardyń jaǵdaılary jaqsy. Qazaqtarǵa ótken tarıhtaǵy jasaǵan jaqsylyqtary úshin de, qazirgi is-áreketi úshin de alǵys bildiremiz, – deıdi.
Búgingi tańda da eki halyqty jaqyndastyratyn dúnıeler kóp. Qazaqstandaǵy polıak dıasporasynyń sany qansha ekenin joǵaryda aıttyq. Sol sııaqty Polshanyń Krakov, Varshava, Poznan syndy iri qalalaryndaǵy beldi bilim ordalarynda «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha 500-den astam qazaqstandyq jastar bilim alýda. Memleket basshysy osy sapar aıasynda Polshanyń joǵary oqý oryndarynda bilim alyp jatqan qazaqstandyq stýdenttermen de kezdesti. Elbasy olardyń úzdik oqýyna tilektestik bildirip, alǵan bilimderin óz eliniń ıgiligine paıdalanýǵa shaqyrdy.
Jalpy, Polsha men Qazaqstan arasyndaǵy dıplomatııalyq qatynastardyń jolǵa qoıylýy elimiz Táýelsizdik alǵan kezeńnen bastalady. Baltyq teńiziniń jaǵalaýynda qonys tepken el Qazaqstannyń táýelsizdigin tanyp, moıyndaǵan alǵashqy memleketterdiń biri sanalady. Araǵa kóp ýaqyt salmaı aldymen Almatyda dıplomatııalyq elshiligin ashsa, 1999 jyly Varshavada bizdiń dıplomatııalyq ókildigimiz ashyldy. Qazirgi tańda bul shaǵyn dıplomatııalyq ókildik Polsha Respýblıkasyndaǵy Qazaqstannyń elshiligi bolyp keńeıtilgen.
Al keler jyly Astanada ótetin EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine Polshanyń qatysýǵa tilek bildirgeni ekijaqty qatynasty odan ári damytýǵa serpin beretin faktor bolmaq.
Polsha Úkimeti aldaǵy ýaqytta Eýropa men Azııada úlken kúsh-qýatqa ıe bolatyn birlesken jobalardy júzege asyrýǵa nıetti ekenin únemi aıtyp keledi. Eki eldiń de Azııa ınfraqurylymdyq ınvestısııalar banki quryltaıshylarynyń qatarynda ekendigi saýda jáne ınvestısııalyq qatynastardy birlesip damytýǵa oń yqpalyn tıgizýge tıis.
Búgin Varshavada Qazaqstan-Polsha bıznes forýmy ótedi. Forým Qazaqstan men Polshanyń iskerlik ortasynyń saýda-ekonomıkalyq belsendiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Sharaǵa eki el Prezıdentteri qatysady dep kútilýde.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan» –
Varshavadan
Sýretter Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy
