Ashyq pikir, keleli oı

Sársenbide jurtshylyq pen máslıhat depýtattary aldynda oblys ákimi Serik Úmbetov óńirdiń 2010 jylǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýy men aldaǵy negizgi baǵyttary jaıly esep berdi. Baıandama Qazaqstan Respýblıka­synyń Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz» atty halyqqa Joldaýyn basshylyqqa alyp, aldaǵy at­qarylatyn aýqymdy isterdi júıeleýmen órbidi. Joldaýda elimizdiń ósip-órken­deýi­niń basym baǵyttary men keleli mindetteri, qalypty damý ústindegi qýaty, berekeli bolashaǵy aıqyndalǵan. Munyń ózi Jetisý jurtshylyǵynan da qoldaý taýyp, barlyq deńgeıdegi ákimderdiń eseptik kezdesýlerinde ashyq pikir, oryndy oı qalyptasyp, ashyqtyq sıpatta jalǵasqany aıtyldy. Oblystaǵy aýyldyq, kenttik, qala­lyq okrýg ákimderi 10-20 qańtar ara­ly­­ǵynda  90 myń adam qatysqan 724 kez­desý ót­ki­zip­ti. Onda 2522 turǵyn sóılep, 914 usy­nys en­gizgenin halyqtyń belsendili­giniń ar­týy­­men baılanystyrýǵa bolady. Al aýdan, qala ákimderiniń turǵyndar aldyn­daǵy 286 esep berý kezdesýlerine 70 myń­daı adam qaty­syp, 1287-si jaryssózge qa­tys­qan. О́tken jylǵy oblystyq máslıhat­tyń keńeıtilgen sessııasynda esep bergen oblys basshysyna 26 usynys pen eskertý aıtylǵan edi. Búgin olardyń 24-i oryn­dal­ǵany halyqqa jetkizildi. Ná­tıjesin­de, Taldyqorǵandaǵy 86 turǵyn úı tekserilip, shatyrlaryn úsh kezeńde jón­deý úshin smetalyq-jobalyq qujat­t­ama ázir­lenip, qurylys jumystary jalǵassa, ózge de máselelerdiń tııanaǵy keltirilgen. Jetisýlyqtar ótken jyly óner­ká­sipte  345,1 mlrd. teńgeniń ónimin óndi­rip, jyl ótken saıyn óńdeý kásip­oryn­darynyń úlesi ósý ústinde. О́ńirde úde­meli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasymen ótken jyly  jalpy quny 18,3 mlrd. teńgelik 10 nysan paı­da­­lanýǵa berilgen. Sondaı-aq, ındýstrııa­­­lan­­dyrý kartasynan tys 34 jańa nysan iske qosylyp, júzdegen adam jumyspen qamtylsa, baǵdarlama aıasynda Talǵar aýdanynda koreılik júk avtomobılderi men avtobýstaryn iri toraptaǵy quras­tyrý zaýytynyń  birinshi kezegi iske qo­syl­ǵan. Aǵymdaǵy jyly taǵy 10 joba­ny júzege asyrý josparlanýda. Agrarlyq sektorda 227,8 mlrd. teńge­niń jalpy ónimi óndirilip, ónim óndirý kólemi jóninen oblys respýblıkada birinshi satyda turǵany da aıtyldy. Aýyl sharýashylyǵyn memleket tarapynan  qoldaý kólemi jyl saıyn artyp, esepti kezeńde bul maqsatta oblysta on mıllıardtan astam qarjy ıgerilgen. Almaty qalasynyń mańynan azyq-túlik beldeýin qurý maqsatynda 44,2 mlrd. teńge bolatyn 48 ınvestısııalyq joba ázirlense, onyń ishinde 2010 jyly quny 7,4 mlrd. tengeni quraıtyn  9 joba júzege asyrylypty. Al, 28 jobanyń 12-si aǵymdaǵy jyly iske asyrylsa, 16 joba 2015 jylǵa deıin oryndalmaqshy. Máselen, azyq-túlik ónimderin molaıtýda shıkizat óńdeýge erekshe kóńil bólin­gen. Kóksý jáne Ile aýdandarynda maı­ly daqyldardy, Eńbekshiqazaq aýdanyn­da jemis-kókónis,  Ile jáne Talǵar aý­dan­da­ryn­da sút ónimderin óńdeıtin jańa zaýyt­­tar tutynýshy suranysyn qanaǵat­tan­dyrǵany sonyń dáleli. Jalpy, ob­lysta agrarlyq sektor ónimderin qaıta óńdeý salasynda 819 kásiporyn jumys istep, onda 17 myńdaı adam jumyspen qam­tyldy, dedi baıandamashy. Oblys ákimi, sonymen qatar, qant óndirisin arttyrý, sýarmaly jerlerdi utymdy paıdalaný,  básekege qabiletti  aýyl sharýashylyǵy ónimderin uqsatý baǵytynda neǵurlym belsendi, utymdy jumys júrgizý qajettigin naqtylady. О́ńir ekonomıkasynyń damýy orta já­ne shaǵyn bıznestiń órkendeýine  táýel­di. О́tken jyly atalǵan salada 472 mlrd. teń­geniń ónimi óndirilip, jergilikti bıýdjetke 12,7 mlrd. teńge kóleminde túsim túsipti. Esepti kezeńde shaǵyn nesıe beretin uıym­dar arqyly shaǵyn jáne orta bıznes joba­laryna 3,8 mlrd. teńge nesıe berilgen. «Bız­nestiń jol kartasy – 2020» baǵ­dar­lamasy aıasynda respýblıkalyq bıýdjetten 1,5 mlrd. teńge bólinip, onyń 509 mln. teńgesi ındýstrııalyq ınfraqury­lym­dy damy­týǵa jumsalǵany da aıtyldy. О́ńirde 69 eldi meken tabıǵı gazben qam­tylǵan. Oblys boıynsha gaz quby­ry­nyń jalpy uzyndyǵy 1,6 myń shaqy­rym­dy quraıdy. «Jol kartasy» baǵ­darlama­syn júzege asyrý kezinde Tal­dy­qorǵan qalasyndaǵy suıytylǵan gaz­dyń 94 top­tyq rezervýar­lyq qondyrǵylary jóndeý­den ótti. Nátı­jesinde, 14 myńnan astam páterdi  orta­lyq gazben jabdyqtaý júıe­s­ine qosýǵa múmkindik týǵyzyldy. Baıandamada «Aýyz sý» baǵdarlamasy aıasynda qolǵa alynǵan jumystar men «Saryózek – Qorǵas – Qoǵaly – Kóksý – Qarabulaq» avtojoldary  qaıta qal­py­na keltirilgeni, bilim berý men den­saý­lyq saqtaý, mádenıet salalaryndaǵy at­qaryl­ǵan jumystarǵa egjeı-tegjeıli toq­tal­ǵan oblys ákimi bul maqsattaǵy jumystar alda da jalǵasatynyn atap ótti. О́tken jyly 33 000 jańa jumys or­ny ashylsa, jumyssyz retinde tirkelgen 27 441 adamnyń 26 236-sy ju­mysqa ornalasqan. О́tken jyly 8 jańa mektep, 10 balabaqsha salynsa, 59 shaǵyn ortalyq ashylyp, 130 bilim shańyraǵy kúrdeli jóndeýden ótken. 2010 jyly 13 emdeý mekemesi salynsa, 171-ine kúrdeli jóndeý júrgi­zi­lip, respýblıkalyq baǵdar­la­ma­men Eń­bek­shiqazaq aýdanynda aýrýhana, Dostyq kentinde kóp salaly aýrýhana, О́tegen batyr kentinde aımaq­tyq balalar aýrý­ha­nasy halyq ıgiligine aınal­ǵan. Sondaı-aq, mádenıet mekemeleriniń materıaldyq bazasyn nyǵaıtý bary­syn­da da jaqsy ister jalǵasýda. Ha­lyq­­tyń salamatty ómir saltyn qalyp­tastyrýy men sportqa degen yntasyn arttyrý jemisin berip  keledi. О́tken merzimde oblys ákiminiń elek­trondy saıtyna turǵyndardan 866 hat-habar tússe, olar der kezinde jaýap al­ǵan. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kú­res, memlekettik qyzmetshilerdiń «Ar-na­mys» kodeksin saqtaý máseleleri tu­raqty baqylaýǵa alynyp otyr. – Búgin ótken jyly 11 naýryzda bol­ǵan Qyzylaǵash oqıǵasyna toqtal­maı kete almaımyn. Apat aımaǵynda 542 úı saly­nyp, 105 úı kúrdeli jón­deýden ótip, osy za­manǵy jańa kent paıda boldy. «Jan­súgirov» qoǵamdyq qoryna túsken qarjy esebinen árbir otbasyna qajetti jab­dyq­tar men jıhaz, basqa da jaǵ­daı­lar ja­sal­dy, – dedi S.Úmbetov. Elbasynyń «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz» Joldaýy  búginde jal­py­ulttyq ıdeıaǵa aınalyp, «Nur Otan» partııasynyń taıaýda ótken sezinde Memleket basshysy atap kórsetkendeı, «Biz berik birligimizdiń arqasynda ulan-ǵaıyr jetistikke qol jetkizdik. Aldaǵy ýaqytta aýyzbirli­gimizdi nyǵaıta tússek, budan da bıik belesterdi baǵyndyra bererimiz anyq», degen sózi bizdiń barlyq jumy­symyzdyń ózegi bolýy tıis. Jáne el mereıin asqaqtatatyn bıikterdi baǵyn­dyramyz, dedi S.Úmbetov. «Onlaın» rejiminde tikeleı baıla­nys arqyly barlyq aýdan, qalalarda ákimniń esebin tyńdaǵandar suraq qo­ıyp, naqty jaýap alýyna múmkindik tý­ǵy­zyldy. Oblys ákimine Eskeldi, Qara­saı, Sarqan aýdandarynyń jurt­shy­ly­ǵy jol jóndeý, dárigerlik qyz­met kór­setý, taǵy basqa suraqtaryna jaýap alsa, Panfılov aýdany, Sary­bel aýylyn­daǵa kóp jyldan beri qurylysy toqtap qalǵan bilim sha­ńy­raǵyn salý jaıyn­daǵy másele sheshimin tabatyn boldy. Ol boıynsha tıisti mekeme basshylary­na jedel tapsyrma berildi. Jaryssózge qatysqan sharýa qoja­lyǵynyń jetekshisi, Eńbek Eri Kúlásh Aıtjanova qara jerdiń qasıetin qadir­legen jarkenttikter qol jetkizgen ju­mys­tarǵa toqtaldy. Ile aýdandyq más­lı­hatynyń depýta­ty, «Dáý­let-Beket» koo­peratıviniń tór­aǵa­sy Sydyq Dáýlet asyl tuqymdy túıe ósirýdegi qol jetkizgen tabystaryn ortaǵa saldy. Túıe sútin óńdeıtin zaýytta ótken jyly 850 tonna shubat óndirilip, 50 tonna et Almaty, Astana qalalary men basqa da oblystar tutynýshylaryna usynylypty. Sondaı-aq, Raıymbek aýdany, Sh.Ýá­lıhanov atyndaǵy orta mektep muǵa­limi Ińkár Qýanysh­bekqyzy «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarla­masymen kel­genin jetkizdi. Jas mamandardy qol­­daý maq­sa­tyn­da aýdanda jaqsy ju­mys jal­ǵasyn taýypty. Qazirgi kezde mektep bitirgen 27 jas túlek oblys ákiminiń grantymen joǵary oqý oryndarynda bilim alýda. Olar da kúni erteń qatary­myzdy tolyq­tyrady, dedi ol. Ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan qam­kóńil balǵyndarǵa óńirde múmkin­di­ginshe qoldaý kórsetilýde. Sonyń biri oblys áki­miniń ótken jylǵy esebinde «Aına­laıyn» balalar úıiniń túlegi Dáý­ren Tobajanov baýyrlarymen bas­pa­nasyz júr­ge­nin qyn­jyla aıtqan-dy. Bul joly Dáýren sol ótinishiniń oryn­dalǵanyn, pá­te­rli bol­ǵanyn jetkizdi. Osyndaı áleý­met­tik ja­ǵy­nan jet­kilik­siz qamtyl­ǵan I.Jansúgirov atyn­daǵy Jetisý memlekettik ýnıver­sı­tetiniń stýdenti Áı­gerim Shansharbaeva ob­lys ákiminiń gran­ty­men bilim alýǵa qol jetkizipti. Jáne 354 za­man­dasym osyn­daı jeńildikti ıelenýde, dedi. Suraq bergender men sóılegender qatary edáýir boldy. Bári de saýal­daryna naqty jaýap aldy. Kúmisjan BAIJAN. Almaty oblysy.