Alǵashqy alyp avtozaýyt

Qazaqstannyń óndirisi órkendep keledi. Bul degenińiz – ınvestısııa. Bul degenińiz – myńdaǵan jumys orny. Bul degenińiz – elimizdiń eksporttyq áleýetiniń artýy. Bul degenińiz – ındýstrııalandyrýdyń ekinshi besjyldyǵy tabysty júzege asyp jatyr degen sóz. Osy oıymyzdy odan ári tarqataıyq. 2012 jylǵy 19 qyrkúıek kúni óńir­aralyq yntymaqtastyq jónindegi IX forýmda Qazaqstan men Reseıdiń memleket basshylary N.Á.Nazarbaev pen V.V.Pýtın avtoóndiris salasyna qatysty ekijaqty aýqymdy jobany maquldaǵan bolatyn. Bul joba bir jylǵa jeter-jetpes, dáli­rek aıtqanda, 2013 jyly 27 maýsymda Renault-Nissan alıansynyń uzaq merzimdi strategııalyq damý josparyna endi. Atalǵan alıans Reseı eli jaǵynan jobaǵa qatysýshy «AvtoVAZ» ashyq aksıonerlik qoǵamynyń baqylaýshy aksıoneri. Bul aýqymdy jobaǵa qatysýshylar birlesken jumysqa kirisý úshin kelesi jyly kúz aıynda Aty­raý qalasynda ótken óńiraralyq yntymaqtastyq jónindegi XI forýmda taǵy bir bas qosyp, istiń jaı-japsaryn pysyqtap, ekijaqty kelisimge qol qoıylǵan edi. Bul kelisim Qazaqstan men Reseı prezıdentteriniń qatysýymen boldy. Mine, osyndaı daıyndyqpen Qazaqstanda tuńǵysh avtozaýyttyń irgetasy qalanǵan edi. Bir aıta keterlik jaıt, eger Qazaqstan táýelsizdik almasa, Elbasy alys-jaqyn shet memlekettermen barys-kelis, alys-beris saıasatyn ustanbasa, el ekonomıkasyn órkendetý úshin ınvestısııa tartýǵa bel sheshe kirispese, Shyǵys Qazaqstan óńirinde alyp avtoóndiris salynbas edi. Bul – aqıqat. Alyp demeske amal joq. 745 fýtbol alańyndaı aýmaqty alyp jatqan avtokólik óndirisiniń orny osydan birer jyl buryn mıdaı jazyq dala bolatyn. О́skemen qalasynyń qıyr sheti edi. Qazir adam tanymastaı ózgerdi bul oryn. Jas kásipkerler bel sheshe kirisken úlken istiń basy-qasynda búginde «BIPEK Avto – Azııa-Avto» kompanııalar toby dırektorlar keńesiniń tóraǵasy dárejesine jetken Anatolıı Balýshkın júrdi. Olar joǵary tehnologııalyq óndiristi taqyr jerden bas­tap, álemdik deńgeıdegi áriptesteriniń kúmánsiz senimine ıe boldy. О́skemenniń konveıerinen shyqqan alǵashqy avtomobıl – LADA 4h4 («Nıva»). «AvtoVAZ» Qazaqstanda buryn-sońdy bolmaǵan osy jańa salaǵa barynsha qol­daý jasaǵanyn aıtý lázim. Joba oıdaǵydaı júzege asyp, avtoóndiris qyz-qyz qaı­nap, bolashaǵy zor ekenine kóptiń kózi jetkendikten bolar, ýaqyt óte kele, Skoda Auto, General Motors jáne KIA Motors Shyǵys Qazaqstanda ashylǵan «Azııa-Avto-nyń» áriptesterine aınalyp, qoıan-qoltyq aralasyp, birlese jumys júrgize bastady. Qazaqstannyń óndirisi órkendep kele jatqanyna osy sózimiz dálel. Qazirgi ýaqytta avtoóndiris – bizdiń el ekonomıkasynyń ındýstrııalyq damýyndaǵy basym baǵyttardyń biri. Búgingi tańda res­pýb­lıka aýmaǵynda jeńil avtokólikter men júk jáne avtobýs tehnıkalaryn shyǵa­ratyn, «Azııa-Avtony» qosa eseptegende, bes óndiristik alań bar. Bul kásiporyndar qazir Qazaqstan ekonomıkasynyń qozǵaýshy kú­shine aınaldy desek, artyq aıtqandyq emes. Elimizde ındýstrııalandyrýdyń alǵash­qy besjyldyǵynda avtokólik óndirý 4,8 esege artty. Buǵan «BIPEK Avto – Azııa-Avto» komandasynyń qosyp otyrǵan úlesi aıtarlyqtaı. Qazir olar «AvtoVAZ»-dyń senimdi serigi. Jasyratyny joq, «AvtoVAZ» Reseıden góri Qazaqstanda áıgili. О́ıtkeni, bizdiń elimizde jańa kólik­ti satyp alýshy árbir úshinshi adam «Lada» úlgisin qosh kóredi eken. Qazaqstanda alǵash ashylǵan zaýyt­tyń eksporttyq áleýetine kelsek, qazirgi ýaqytta «BIPEK AVTO – Azııa-Avto» Qazaqstan naryǵynan da tys aımaqtarda jaqsy tany­mal. Bul Eýrazııalyq odaq naryǵyna jol salǵan qazaqstandyq alǵashqy kompanııa. Atalǵan avtoholdıng Qazaqstan men Reseıdiń azııalyq bóligin qosa esep­tegende, 7 memleketpen isker­lik, saýda-sattyq qarym-qatynas qalyp­tastyryp úlgerdi. Olar 84 mıllıon turǵyny bar naryqty «jaýlap aldy». Eksport kólemi jylyna 60 myń avtokólikten kem bolmaıdy degen jospar bar. Mamandardyń topshylaýynsha, bul mólsherden de kóp bolýy ábden múmkin. О́ıtkeni, qazaqstandyq avtoóndiris álemdik naryqta óziniń laıyqty ornyn oıyp turyp aldy. Kásiporynnyń óndiristik kólemi keńeıe beretini sózsiz. Jospar sondaı. Bul kom­panııanyń negizgi jáne qosalqy óndiris oryndary tolyq iske qosylǵan kezde 12 myń adamnyń jańa jumys ornyna qoly jetedi. Kásiporynnyń birinshi kezektegi qýat­tylyǵy – 60 myń avtokólik. Bul mejege 2018 jyly jetpek. Jobalyq qýattylyǵy – jylyna 120 myń kólik. Onyń jalpy quny – 340 mıllıard teńge. Investısııa mólsheri – 55 mıllıon AQSh dollary. Bul – ınvestorlardyń jeke qarjysy. «Azııa-Avto» konveıeri toqta­maıdy, óndiris kólemi jyldan-jylǵa ulǵaıa be­re­tinine kópshilik senimdi. Kásiporyn ashyl­ǵaly beri Qazaqstan Prezıdenti onda tórt márte bolǵan eken. Osyǵan qarap-aq, bizdiń elimizdegi alǵashqy avtozaýyt Memleket basshysynyń qatań baqylaýynda eke­nin anyq ańǵarýǵa bolady. Tek baqylaý ǵana emes, jańa óndiris ornyna memleket tarapynan udaıy qoldaý bolatynyn kásip­orynda bolǵan kezinde úlken ujymnyń aldynda aıtqan edi. – Biz erterekte shetelde bolǵan kezimizde osyndaı konveıerlerdi kórip, tań-tamasha qalýshy edik. Endi bizdiń elimizde de tamasha mashınalar men mamandar bar. Qazir jańa alańdy kórip turmyn. Keleshegi jaqsy. Qıyndyqtarǵa qaramastan, memleket sizderge kómektesýdi jalǵastyra beredi, – degen bolatyn N.Á.Nazarbaev. Al «AvtoVAZ» ashyq aksıonerlik qo­ǵamy­nyń prezıdenti Nıkolıa Mor Qazaq­standaǵy №1 avtozaýyttyń az ýaqyt ishinde úlken is tyndyrǵanyn, ekijaqty iskerlik, áriptestik baıla­nystyń aıasy keńeıip kele jatqanyn tilge tıek etkeni bar edi. – Bul Qazaqstan men Reseıdiń birles­ken iri ónerkásiptik jobasy. Ja­syratyny joq, eki memleket basshylarynyń bir­tutas ekono­mı­kalyq keńistik qurý jónin­degi basta­malarynyń arqasynda osyndaı tabys­ty joba júzege asty, – degen edi Nıkolıa Mor. О́skemendegi óndiris táýelsiz Qazaq­stan­daǵy №1 avtozaýyt. Onyń bolashaǵy kemel. Álemdi sharpyǵan ekonomıkalyq daǵdarysqa qaramastan, alǵa adymdaı beretini anyq. Ǵalym OMARHAN, «Egemen Qazaqstan» Shyǵys Qazaqstan oblysy