Qajetti dári Qazaqstanda tirkelmegen. Nege?

«Qyzym kenetten talmaýsyrap, qurysa bastady. Jedel járdem mashınasynda. Kózi shytynap, erkinen tys selk-selk etip, jaısyz búktetilip barady. Men qorqynyshtan sileıip qalyppyn. О́mirimde bulaı esim shyǵa qoryqqan emespin. Qorqynysh – sharasyzdyq. Sanańnyń shyrmalyp qalýy. Úreıiń ushyp qoryqqannan, Qudaıdan tilep jylaǵannan basqa eshteńe isteı almaısyń. Ýaqyt ótpeı qoıady. Sol bir sheksizdikke ulasqan 10 sekýnd ómir boıy esimnen shyqpastaı boldy. Árbir sekýnd júregińdi tilgilep jatqan máńgilik ýaqyt sııaqty». Kishkene qyzy menıngıtpen aýyryp qalǵan reseılik bloger Olga Saveleva jazǵan osy joldardy oqı otyryp, sol bir sezimdi taǵy da bastan ótkergendeı boldym. «Júregińdi tilimdeý» maǵan da óte tanys sezim. Talyp qalý meniń qyzymda da birneshe ret boldy... Savelevanyń baqytyna oraı, onyń qyzy talyp qalǵan kezde jedel járdem kóliginde kele jatqan eken. Dárigerde qajetti ekpe dári bolǵan. Al talma (quryspa) der­ti kóp jaǵdaıda kenetten bola­tyndyqtan, medısınalyq kómek der kezinde jete bermeıdi. Bizdiń dárigerler nendeı keńes beredi? Álbette, jedel járdemge habarlas deıdi. Biraq árbir sekýnd máńgilik bolyp kórinetin mundaı sátte jedel járdemdi keminde 10-15 mınýt kútýge týra keledi. Al damyǵan elderde she? Olarda bizden góri basqasha. Je­del járdemniń ornyna qolda­natyn, jas erekshelikterine qaraı eseptelgen desıtın, býkkolam sııaqty (atalǵan preparat turaqty ishýge arnalǵan dári emes) arnaıy dár-dármekteri bar. Bastalyp kele jatqan talmanyń (quryspanyń) betin qaıtarady. Mysaly, Germanııada talma derti bir ret qana bolǵan balanyń ata-anasyn osyndaı dárilermen qam­tamasyz etip qoıady. Mundaı dári­ler dárihanalarda satylady, dá­rigerdiń reseptimen satyp alýǵa bolady. Nege osy dárini bizde de qol­danbasqa?! Tehnıkanyń eń sońǵy jetis­tikterine, Iphone-nyń soń­ǵy úlgisine nemese Tesla elek­tromo­bı­line qol jet­kizgenimizge maqta­natynymyzdy qaıteıik, eger kezek kúttirmeıtin medısınalyq kómek úshin qajetti preparattar joq bolsa? Bul suraqtyń bir ǵana ja-ýaby bar – atalǵan preparattar Qazaqstanda tirkelmegen. Demek, satylymda joq, qoldanylmaıdy. Osydan kelip, Densaýlyq saq­taý jáne áleýmettik damý mınıstrligine baǵyttalǵan suraq týyndaıdy. Balalar úshin asa qajetti, shetelde qoldanylyp júr­gen dárini tirkeýden ótkizý son­shalyq qıyn ba? Qıyn bolmasa, nelikten osy ýaqytqa deıin bizde joq? Statıstıka boıynsha, jıyrma balanyń bireýinde talma (quryspa) derti bolýy múmkin eken. Qazaqstanda osyndaı dertpen resmı tirkelgen 45 myń adam bolsa, sonyń 40 paıyzdaıy balalar kórinedi. Talyp qalý árkimniń de basynan ótýi yqtımal. Onyń sebebi de kóp. Biraq eń qorqynyshtysy, talma ustaǵan sát bala ómiri úshin asa qaterli bolýy da múmkin. Sirá, elimizdiń qazirgi nemese burynǵy densaýlyq mınıs­trleriniń birde-bireýi óz ómirinde mundaı jaǵdaıǵa kezikpegen bolar... Joǵaryda atalǵan pre­parattyń bizdiń elde áli kúnge deıin bolmaýyn basqalaı túsindire almaımyn. Meniń qyzym bir joly aýrýhanada, hırýrgııa bólim­shesinde talyp qaldy. Kezekshi dáriger men medıbıkeler esh­teńe istemedi, úreıden esi shyq­qan menimen birge balaǵa qarap turǵannan basqa qaırany bolǵan joq... Men muny da qalaı túsindirerimdi bilmeımin. Al deneniń qurysýy, sonyń saldarynan esten tanýy neǵurlym uzaqqa sozylsa, soǵurlym bala densaýlyǵyna kóbirek nuqsan keletinin dárigerler de, ata-ana da jaqsy biledi. Sony bile tura, óz balańa eshqandaı kómek kórsete almaıtynyńdy sezi­nýden asqan sumdyq joq shyǵar. Eń qorqynyshtysy da sol – sharasyzdyǵyń! Bul qorqynysh eshqashan ketpeıdi. Únemi júregińde turady. Elimizde osylaı ómir súrip jatqan qanshama ata-ana men bala bar. Eger qajetti dári qolda bolsa, solardyń biraz qasiretin jeńildetýge bolar edi. Tıisti preparat kenetten qysqan talmanyń betin (saldarynyń aldyn alýǵa) qaıtarýǵa, quryspasyn tezirek basýǵa septigin tıgizedi. Damyǵan elderde solaı. Al biz buǵan qashan qol jetkizemiz?.. Álııa ÁBDIKÁRIMOVA, jýrnalıst