Ekpe jasatý kerek pe?

Vaksınasııaǵa baılanysty jyljymaly keńes berý beketi óz jumysyn bastady Medısına damyp, aqparattyq tehnologııalardyń qaryshtaǵanyna qaramastan, daý týǵyzyp kele jatqan máseleniń biri – vaksınasııa. Mamandardyń pikirin ekige jarǵan, adamdardy densaýlyǵy úshin alańdatqan egýdiń aınalasynda alyp-qashty áńgime kóp. Bul da – negizsiz emes. Degenmen, qazirgi tańda túrli indetterdiń aldyn alýdyń basqa amaldary joq. Onyń ústine, aýa raıy da sal­qyndady. Alda yzǵarly qys ke­le jatyr. Tumaý sııaqty túrli aýrý-syrqaýdy bylaı qoıǵanda, basqa da derttiń túri jetkilikti. Sondyqtan egý kerek pe, kerek emes pe degen saýal aldymyzdan kese-kóldeneń shyǵa bermek. Dúısenbi, 17 qazannan bastap elimizde áleýmettik jo­ba negizinde «Vaksınasııa máse­lelerine baılanysty jyljymaly keńes berý pýnkti» óz jumysyn bastady. Iаǵnı, bul bastama «Ormandaǵy densaýlyq alańqaıy» atpen degen iske kiristi. Orman alańqaıy sııaqty etip jasalǵan mobıldi pýnktte juqpaly aýrýlardyń aldyn alý, ekpe jasatýǵa qatysty barlyq suraqtarǵa jaýap alýǵa bolady. Bul joba Qazaqstan Respýb­lıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrligi tarapynan da qoldaý taýyp otyr. Sebebi, elimizdiń sanıtarlyq-epı­demıologııalyq qolaıly jaǵ­daıyn qalyptastyrý – memlekettiń stra­tegııalyq mindetteriniń biri. Halyqaralyq sarapshylardyń aıtýynsha, TMD elderiniń ishin­de Qazaqstannyń Ulttyq egý kes­tesi óziniń tolyqtyǵy jáne zama­naýılyǵymen erekshelenedi. Al endi jyljymaly keńes berý ortalyǵy qurýdaǵy maqsat ata-analar men dárigerlerdiń jaqyndasýyna, jańa otaý qurǵan erli-zaıyptylardyń ózderin alań­datqan suraqtaryna emin-erkin otyryp, qysylmaı jaýap alýyna jaǵdaı jasaý bolyp tabylady. Sondyqtan da joǵary dárejeli mamandar mundaı sharalardy demalys kúnderi halyq otbasymen kóptep jınalatyn saýda-oıyn-saýyq ortalyqtarynda júrgizbek. – Qazirgi tańda jas ata-analar dárigerlermen áńgimelesýge ýaqyt taba bermeıdi. Ásirese, birneshe balaly otbasylardyń buǵan tipti murshasy joq. Densaýlyqqa baılanysty túıtkildi saýaldar, onyń ishinde vaksınasııa máseleri balanyń tek erte jasynda ǵana emes, ómir boıyna qajet. Biz bul is-sharanyń formaty týraly kóp oılandyq. Al endi ashyq esik kúnderi týraly aıtsaq, onda báribir ata-analar jumys kúnderi emhanaǵa barýǵa, jumystan sura­nýǵa týra keledi. Oılasa kele keńes berý jumystaryn demalys kúnderimen baılanystyrýdy jón kórdik. Osylaısha jyljymaly keńes berý oryndary týraly ıdeıa tabyldy, – deıdi «Vaksınologııa» qoǵamdyq birlestiginiń jetekshisi Aınagúl Qýatbaeva. – Ár adamnyń densaýlyǵy  óz qolynda. Sondyqtan da árqaı­symyz densaýlyqqa qatysty bi­lim-tanymdarymyzdy únemi ke­ńeıtip otyrýymyz qajet. Alǵan málimetterimizdi tekserilgen jáne kásibı bilim kózderinen alǵan jón. Osyndaı nıetti iske asyrý maqsatynda jyljymaly pýnkt paıda boldy, – deıdi Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mı­nıs­trliginiń medısına qyzmetin uıymdastyrý departamentiniń dırektory Baýyrjan Baıserkın. Qalaı desek te bul shara kópshilikke qolaıly ekendigin moıyndaý kerek. Artyq san­dalýdyń, dáriger qaraýyna jazy­lýdyń, kezekte turýdyń, jumystan sura­nýdyń da qajeti joq. Tek qana úlken saýda ortalyǵynda balalarmen birge qydyryp júrgende jyljymaly keńes berý ornyna bas suǵyp, aq halatsyz dárigerlermen burynǵy tanysyńyz sııaqty áńgimelesseńiz bolǵany. Al endi dárigerlik keńes berý jumystaryna Almaty qalasynyń bilikti pedıatrlary, nevropatolog, allergolog, ımmýnolog mamandarymen qatar, S.Asfendııarov  atyndaǵy Qazaq ulttyq medı­nısa ýnıversıtetiniń jáne Tu­tynýshylardyń quqyqtaryn qor­ǵaý komıtetiniń sanıtarlyq-epıdemıologııalyq saraptama jáne monıtorıng ǵylymı-táji­rıbelik ortalyǵynyń mamandary tartylyp otyr. Sonymen «Ormandaǵy densaý­lyq alańqaıynyń» jumysy «Mega Alma-Ata» saýda, oıyn-saýyq ortalyǵynan bastaý aldy. – Bizdiń saýda oıyn-saýyq or­talyǵy burynnan da otba­sy­lyq demalysqa, saýda jasaýǵa yń­ǵaıly oryn retinde tanymal. Soǵan qaramastan, biz ózimiz­diń qonaq­tarymyz ben tutyný­shy­larymyzdyń aldyndaǵy jaý­ap­ker­shilikti túsine otyryp, qoǵamdyq uıymnyń atalǵan joba­­symen birge jumys jasaý usynysyna qýana kelistik. Bar­lyǵymyzda bala bar, bolmasa bolashaqta ata-ana bolýymyz sózsiz. Biraq densaýlyqtan artyq ne bar?! –deıdi jobanyń tusaý­keserinde «Mega Alma-Ata» OSS dırektory Erlan Nurmaǵambetov. Jyljymaly keńes berý beketi qazannyń sońyna deıin Almatyda qyzmet etip, odan ári Qazaqstannyń basqa qalalaryna barady. Uıym­dastyrýshylar osyndaı is-sharany 6 qarashada Astanada (Han Shatyr), 12 qarashada Shymkentte (Mega), 2 qarashada Tarazda (Magic Town), 27 qarashada Qyzylordada, al Oral, Aqtóbe, Aqtaý, Atyraý qa­lalarynda kelesi jyly ótkizýdi josparlap otyr. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan»   ALMATY