Qarshyǵa-kúı qanatyn qomdady

Atyraýda kúıshi, kompozıtor Qarshyǵa Ahmedııarov atyndaǵy jeke dombyrashylardyń I respýblıkalyq baıqaýy ótti Qarshyǵa Ahmedııarov – barshaǵa tek kúıshiligimen ǵana emes, sonymen birge, kompozıtorlyǵymen de tanymal bolǵan talant ıesi. Onyń kúı tartysy bólek edi. Quddy on saýsaǵy dombyranyń qos isheginen kúı saýlatyp turǵandaı áserge bóleıtin. О́nerdegi ataǵy dardaı bolǵanmen, ómirdegi qarapaıymdylyǵy tańdandyratyn. «Qarshyǵa Ahmedııarov – ustazdardyń naǵyz ustazy, óte qarapaıym, kishipeıil bolatyn. Stýdentterdiń dombyra tartysyna kóńili tolmaǵan sátte «Boıynda ónerdiń ushqyny bar, oqýdan shyǵarmaı-aq qoı» dep janashyrlyq tanytatyn. Talantty jastyń baǵyn ashýǵa baryn salatyn, sóıtip, úlken ónerge attandyratyn» deıdi ustazy jaıly Qurmanǵazy atyndaǵy qazaq ulttyq konservatorııasynyń dekany, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri  Kárıma Saharbaeva.     Kúıshilik ónerimen ǵana shektelmeı, ózi de birneshe kúı shyǵarǵan, sonymen birge, Mahambet О́temisulynyń kúılerin zerttep, notaǵa túsirip, qazaq óneriniń altyn qoryna qosqan qaıtalanbas talant ıesi Qarshyǵa Ahmedııarovtyń  kindik qany tamǵan Atyraýda jeke dombyrashylardyń respýblıkalyq baıqaýy ótti. Álbette,  «Kúı – Uran» degen ataýmen alǵash ret shymyldyq kergen atalmysh  shara dara kúıshiniń murasyn keıingi urpaqqa nasıhattaýǵa arnaldy. – Qazaq halqyn búgingi kúnge deıin jetkizgen – onyń dástúrleri. Sonyń ishinde Qarshekeń qasıetti qara dombyrany qolyna qarý etip, qudiretti óner jolynda aıanbaı ter tókti. Bir adam elge qyzmet atqarsa, osy aǵamyzdaı atqarsyn! Ol Birikken Ulttar Uıymynda, Nıý-Iorktegi «Karnegı Hollda», Vashıngtondaǵy «Kennedı» ortalyǵynda, odan qala berdi basqa da alys-jaqyn elderde  dombyranyń únin áýeletti. Jyr semseri Mahambettiń umyt qalǵan onnan astam kúıin qatarǵa qosty. Bes júzden asa kúıdi kúıtabaqqa túsirdi, 150-den astam áni bar. Munyń bári – adal eńbek. 1991 jyly «Gýrev ataýyn ózgertemiz» degende Qarshekeń «Atyraý» degen kúı shyǵarypty. Ol oblystyń ataýyn nasıhattaýda da zor ról atqardy. Sóıtip, ónegeli iz qaldyrdy. Kúıshiniń salyp ketken sara jolyn urpaqtan-urpaqqa jalǵastyrý – bizge paryz. Bıyl bul baıqaýdy Atyraý tórinde ótkizsek, kelesi joly óziniń kindik qany tam­ǵan Mahambet aýdanynyń Tańdaı aýylynda uıymdastyrýǵa ábden bolady. Qarshekeńe qandaı qurmet kórsetsek te artyq emes, – deı kele,  kúı kúmbirlegen  respýblıkalyq baı­qaý­dyń ashylý saltanatynda oblys ákimi Nur­lan Noǵaev kúıshiniń jeke dombyrasyn shertip berdi. Baıqaýda elimizdiń ár óńirinen jeke dombyrashylar baq synady. Olarǵa aldymen Qarshyǵa Ahmedııarovtyń kúı ónerindegi ózindik naqyshyn jalǵastyrý talaby qoıyldy. Sóıtip, birinshi jáne ekinshi kezeńde úmitkerler kúılerdi óziniń tańdaýymen, sonan soń arnaıy tapsyrmamen oryndady. Al úshinshi kezeńde orkestrdiń súıemeldeýimen kúı tartty. Osylaısha, Atyraýdaǵy N.Jantórın atyndaǵy oblystyq fılormanııanyń sahnasy eki kún boıy kúı kúmbirimen terbeldi. Nátıjesinde Qurmanǵazy atyndaǵy qazaq ulttyq konservatorııasynyń stýdentteri  Asylhan Jolamanov, Serik Áli­­bekov, Bekbolat Ábdiberikuly, Qazaq ult­tyq óner ýnıversıtetiniń stýdenti Daryn Qudaı­ber­genov úshinshi júldeni ıelenip, 250 myń teńge­men marapattaldy. Ekinshi júldege ıe bol­ǵ­an Ulttyq konservatorııanyń taǵy bir stý­denti Azamat Shynarovqa  375 myń teńgelik syılyq berildi. Birinshi oryndy ıelengen Dına Nurpeıisova atyndaǵy halyqtyq mýzyka akademııasynyń  stýdenti Aınur Saqypova men Almaty oblysy Qarasaı aýdandyq mádenıet úıiniń qyzmetkeri Tańat Sádenovke 625 myń teńgeden tıdi. О́ziniń dombyra tartý mashyǵymen dara­lan­ǵan Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń magıstranty Abylaı Tilepbergenov baıqaýdyń bas júldesin jeńip aldy. Onyń syılyǵy – 1 mıllıon teńge. Baıqaý barysynda  kúıshiniń jary Nurbıke Jumaǵalıqyzy qurastyrǵan «Kúı tolǵaý» atty monografııalyq kitaby tanystyryldy. Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan» ATYRAÝ Sýretti túsirgen Rahym QOILYBAEV