10 Qańtar, 2017

MAI

550 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin
«Ashý – dushpan» degen ras eken. Ashýlanǵan kezde adam balasyn jaqtyrmaı ketesiń ǵoı. Men ashýlanǵan kezde kelinshegim úıde aıaǵynyń ushymen júredi. Aýzyndaǵysyn aıtsam ba eken, aıtpasam ba eken degendeı qas-qabaǵymdy baǵyp otyrady. О́tkende úıge ózimshe ashýlanyp kelgenmin ǵoı. Qabaǵym túksıip, tynysym tarylyp, tars-turs etip júrsem, kelinshegim birnárseni aıta almaı, ári-beri kólbeńdeı beredi. «Ne boldy?» dedim birden. Kúmiljip turyp aıtty. Kún saıyn jetinshi synypta oqıtyn balamdy kóligimmen mektepten alyp qaıtyp júrmin ǵoı. Keshki saǵat toǵyzdan keıin. Endi búgin bir ata-ana kelinshegime telefon shalyp, jumystan shyǵa almaı jatqanyn aıtyp, balasyn úıine jetkizip tastaýdy ótinipti. Biraq ol bala qalanyń ekinshi basynda turady eken. Bizdiń úı men ol jaq tipten alys. – Sonda tún ishinde qalanyń ana basyna, temir joldyń ar jaǵyna baramyn ba? – Endi amal joq qoı, Oral! Bir ótinip qalǵan eken... – Mashınasy joq dep aıta salmaısyń ba? – Endi uıat qoı, Oral... Sonymen, qabaǵym túksıip mektepke kettim. Meniń balam men álgi bala mektep qaqpasynyń aldynda tur eken. Sıgnal bas­tym. Júgirip kep ekeýi salonǵa otyrdy. Álgi bala qolyn sozyp amandasyp jatyr. Salqyn amandastym-aý deımin. Eki bala da kóńil kúıimniń joq, ashýly ekenimdi birden sezdi. Rýlge jabysyp bedireıip otyrmyn. Tipti ekeýi otyrǵan art jaqqa moıyn burmaımyn. Tym-tyrys kele jatyrmyz. Qudaı biledi, ekeýi de sóıleýge menen bata almaı otyr. Aıttym ǵoı, «Ashý – dushpan» dep... Ashýlanǵanda kóziń tuman­danyp, aınalańdy kórmeı qalasyń ǵoı deımin. Mektepten endi uzaı bergende baǵdarshamnyń sary shamyna ótip ketip, MAI-dyń ysqyryǵy shyr ete qalǵanda esimdi bir-aq jınadym. Iá, MAI qyzmetkeri maǵan ysqyrypty. Qyzyl taıaǵyn sholtań etkizdi de, kósheniń shet jaǵyn kórsetip, toqtaýymdy ótindi. Al sonymen bastaldy. Qujat­tardy kórsettim. Bir qarady da kóliktiń ishinde otyr­ǵan MAI qyzmetkerine bere saldy. «Jýrnalıst edim» desem, túsinbeıdi. Hattama toltyraıyn dep jatyr. Tanıtyn MAI qyzmetkerlerimniń aty-jónin aıtyp, tizip shyqtym. Pysqyrmady da... «Solarǵa telefon shalaıyn» desem, «Sóılespeımin» dep bedireıedi. Ne isterimdi bilmeı, syrtta máńgirip tur edim. Kólikten álgi bala tústi. «Áı, shyqpańdar kólikten, tynysh otyryńdar...» degenimshe bolǵan joq. Álgi bala kóshe boıynda turǵan MAI qyzmetkerine: «Baqtııar kóke, qalaısyz? Men ǵoı... Birjan» dep, aıqaılady. Uzyn boıly MAI qyzmetkeri jaqyn kep jaryqty qolymen kólegeılep, tesilip qarady. Sóıtti de: «Oı, Birjan, sen qaıdan júrsiń?» dedi kúlimdep. Zý etip men de jetip bardym. – Sabaqtan shyqtym. Myna aǵaı úıge jetkizip tastaýǵa apara jatyr... Men bul kisiniń balasymen birge oqımyn... Formaly jigit maǵan bir, jas balaǵa bir qarady. – Júr, bizdiń kólikke min. О́zim jetkizip tastaımyn. – Joq, osy kólikpen-aq bara beremin, – dedi bala. – Iá, ıá... О́zim-aq jetkizip tas­taımyn ǵoı. Baratyn jeri myna turǵan jer... Áýre bolmaı-aq qoıyńyz, – dep, men de zýyldaı bastadym. Álgi ashýymnan jurnaq ta qalmaǵan. – Jaqsy, onda joldaryń bolsyn! Ápkeme sálem aıt! Uzyn boıly MAI qyzmetkeri kóligine bardy da, qujattarymdy lezde alyp shyqty. – Baýyrym, inimdi úıine deıin jetkizip tastaı sal... Maqul ma? – dedi qujattarymdy qolyma ustatyp jatyp... – Árıne, árıne... Úsheýmiz jolda kele jatyrmyz. Taǵy da tym-tyrys otyrmyz. – Sabaqtaryń qalaı? – dedim bir kezde. Daýsym jup-jumsaq. – Jaqsy. – Búgin baǵa aldyńdar ma? – Joq, búgin baǵa qoımady... – Seniń esimiń Birjan ba? – Iá, Birjan... – Jańaǵy MAI kimiń bolady? – Naǵashy aǵam... – Á, durys eken... Papań men mamańa aıtyp qoı, eger jumystan shyǵa almaı jatsa birden bizge telefon shalsyn... Onsyz da mektepke kún saıyn kelemin ǵoı... Aparyp tastaýǵa qınalmaımyn... – Meıli, aıtamyn... «Uıalǵan tek turmas» degen, sodan sol balanyń úıine jetkenshe úsheýmiz áńgime aıtyp bardyq. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan»