Semeı áýejaıyn jóndeýge qarjy bólinbek

Semeıdiń áýejaıyn qaıta jańarta, jańǵyrta jóndeý sonaý Keńes ókimeti tusynan beri qolǵa alynbaǵan sharýa bolǵandyqtan, ǵımaratynyń ábden eskirip, tozyp ketkendigi jasyryn emes. – Avıasııalyq qaýipsizdik bizde qa­lypty deńgeıde, jolaýshylar bul jaǵyna senimdi bolsyn, – dedi aeroport dırektory Nurtaı Ospanov, – tek ǵımaratymyz ǵana tozyp tur. Bul Qazaqstandaǵy eń eski áýejaı bolyp sanalady. 1982 jyldan beri jóndeý kórmegendikten avıareısterdiń qatary shektelgen. Sondyqtan da búginde Semeıden ushaqpen Almaty, Astana, Máskeý jáne О́skemenge ǵana bara alasyz. Biraq, jolaı ushyp bara jatqan kez kelgen halyqaralyq baǵyttaǵy ushaq, osy jerge qonyp janar-jaǵarmaı toltyra alady. Semeı qalasynyń áýejaıy «V» kate­gorııasyna jatady. Onyń aýdany 3 500 sharshy metr. Aerojúıe jumysyn 136 adam atqarady. Bul áýejaı 1982 jyly iske qosylǵan. Áýejaı 57 421 myń jolaýshyǵa qyzmet kórsete alady, onyń ishinde 80 pa­ıyzy ishki áýe qatynasy desek, halyqaralyq baılanys úlesinde – 20 paıyz. Búginde túrli kólik ınfraqurylymy basty nazarda. Mundaı jerlerde qatań baqylaý júrgizý, jolaýshy azamattardyń erkin júrip-turýyna meılinshe jaǵdaı jasaý – Elbasy tapsyrmasymen qolǵa alynǵan sharýalardyń biri. Áýejaı kúrdeli jóndeýden ótken soń tolyqqandy jumys atqarmaq. Ony qaıta qalpyna keltirýge arnalǵan daıyn jobalyq-smetalyq qujattar bar. Jobalyq quny shamamen 10,5 mlrd teńge. Semeı qalasyna Úkimet basshysy bastaǵan arnaıy top jumys saparymen tamyz aıynda kelgen kezde, áýejaıdy jón­deýge qarajat 2017 jyldyń res­­pýblıkalyq bıýdjetinde naqty qa­rastyrylady degen edi.  Álbette, má­sele neǵurlym jyldam sheshilse, áýe baılanysy qyzmeti de jaqsara túsedi. Osyǵan oraı jaqynda qýanyshty habar keldi. Osy nysannyń dırektory  Nurtaı Ospanovtyń habarlaýynsha, kúrdeli jóndeý úshin  «Nurly jol» baǵdarlamasy boıynsha qazynadan 10 mlrd 400 mln teńge bólingen. Bıyl jyl sońyna deıin 331 mln teńgesi ıgerilýi tıis. Osyǵan oraı  oblystyq kólik basqarmasy merdigerdi anyqtaý úshin baıqaý jarııalaǵan eken.  Joba boıynsha eki  jyldyń ishinde áýejaıdyń ushý-qoný jolaǵynan bastap, barlyq ınjenerlik ınfraqurylymy, aerovokzal ǵımaraty túgeldeı qaıta jón­de­ledi. Qazir munda jylyna 70 myń jo­laýshyǵa qyzmet kórsetiledi. Áýe­jaı dırektorynyń aıtýynsha, ushý-qo­­ný jolaqtary eki jarym shaqyrym bol­sa, kúrdeli jóndeýden keıin 3 sha­­qyrymnan asatyn bolmaq. Ol kez kel­gen alyp ushaqtardy qabyldaýǵa múmkindik beredi jáne halyqaralyq talaptar deń­geıine saı bolmaq. Desek te, qarapaıym halyq úshin taǵy bir problema – áýejaıǵa jetý má­se­lesi. Semeıdiń áýejaıy degende kóz al­dyńyzǵa  Almatynyń, О́skemen, ne Astananyń áýejaıyn elestetip júr­me­ńizder. Árıne, halqynyń sany ja­ǵy­nan О́skemen qalasynan kóp bol­sa da, Semeı qalasynyń áýejaıy qa­ńyrap bos turady. Ǵımarattyń ishi óli tynyshtyq. О́ıtkeni, joǵaryda áýejaı dırektorynyń ózi aıtqandaı, qoldaǵy bar múmkinshilikke oraı áýe­jaı jartylaı ǵana jumys istep tur. Osy­dan 30-35 jyl burynǵydaı birinen soń biri qonǵan iri-iri ushaqtardy, qumyrsqadaı qujynaǵan halyqty munan kórmeısiz. Áýejaıǵa keletinder mindetti túrde qaladan syrtqa shyǵý úshin taksı jaldaıdy. Úsh-tórt jyl buryn Semeı qalasynan áýejaıǵa deıin №33 avtobýs qatynaıtyn, ne sebep ekendigi belgisiz, bul baǵyttan avtobýs alynyp tastalypty. Aldaǵy ýaqytta osy jol qatynasy máselesi sheshilgeni de durys bolar edi. Raýshan NUǴMANBEKOVA, jýrnalıst SEMEI