Jańa dáýirdiń temirqazyǵy

Qazaqstan Respýblı­kasy­nyń Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń 2017 jylǵy 31 qańtarda jarııa­­lanǵan «Qazaqstannyń Úshin­shi jańǵyrýy: jahandyq bá­sekege qabilettilik» Jol­daýy tutas bir dáýirdiń aýqy­­myn­daǵy memleket atqa­ratyn maq­sattar men min­det­terdi qamtyp, aı­qyn­dap berip otyr. Bul – qazirgi álem­degi almaǵaıyp ahýaldy, túbirli ózgeris­terdi zerdelep baryp jasalǵan mańyzy zor tarıhı qujat. Elbasy, 2000-jyldardyń basyn­da-aq, HHI ǵasyrdyń ǵylym men teh­no­­logııadaǵy jetistikteri men jańa­lyqtary qanshalyqty orasan bolsa, ha­lyqaralyq saıasat pen ekonomıkadaǵy táýekelder men synaqtar da sonsha­lyqty joıqyn bolatynyn aıtqan edi. Arǵy-bergi órkenıet tarıhyn, álem­dik geosaıası, geoekonomıkalyq úrdis­ter tabıǵatyn tereń biletin, búgingi, bolashaqtaǵy dúnıe damýynyń aýjaıyn qapysyz boljaıtyn suńǵyla saıa­satker retinde N.Nazarbaev ýaqyt tyny­syn taǵy da dóp basty. Jańa ǵasyr­dyń alǵashqy on jyldyǵymen ilese kelgen álemdik qarjy daǵdarysy, halyq­aralyq shıelenister men tolassyz qaq­tyǵystar, terrorızm men jappaı soǵys qaýpi jáne t.b. osyǵan kózimizdi jetkizip otyr. Qazaqstan Prezıdenti álem úshin de, óz eli úshin de damýdyń evolıýsııalyq, balama joldaryn usynýdan tanǵan emes. Elbasynyń «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: ja­han­dyq básekege qabi­let­tilik» Joldaýy da halqymyz úshin Qazaqstan damýynyń jańa satysyn baǵdarlaıtyn evo­lıý­sııalyq jańǵyrtý tujy­rymdamasy bolsa, atqa­rýshy, zań shyǵarýshy bılik tarmaqtary úshin stra­te­gııa­lyq baǵdar dep paıymdaımyn. Úshinshi jańǵyrý maqsaty Qazaq­standy Máńgilik El­diń mejesine jete­leıtin temir­qazyq bolmaq. Mem­leket basshysynyń ózi aıtqandaı, alǵashqy eki jańǵyrtý elimizdi az ǵana ýaqyttyń ishinde álemdegi damyǵan 50 eldiń qata­ryna alyp shyqty. Árıne, ǵasyr­lar boıy bodandyqta bolǵan, álemdik qoǵamdastyqqa alǵash engen post­ko­lonıaldyq el úshin bul az jetistik emes. Qazaqstandy Úshinshi jańǵyrtý aıasynda Prezıdent uzaq merzimdi maq­sat­tarmen qatar, jedel sheshilýi tıis min­det­terdi naqtylap berip otyr. Joldaý­da búgingi kún tárti­bin­de turǵan máse­leler túgel derlik qamtyl­ǵan. Sonyń ishinde, ekono­mı­kanyń je­delde­tilgen tehnologııalyq jańǵyr­tylýy, jańa ındýstrııalar qurýmen qatar dás­túrli bazalyq salalardy damytýǵa ser­pin berý, jańa eýrazııalyq logıstı­kalyq ınfraqurylymdy damytý kezek kúttirmeıtin sharalar. Elbasy óz Joldaýynda qaýipsizdik máselelerine aıyryqsha toqtaldy. Me­nińshe, Prezıdenttiń «Dinı ekstre­mızm­di nasıhattaýdyń aldyn alý, ásirese ınternet pen áleýmettik jelide onyń jolyn kesý jumysyn júrgizý kerek. Qoǵamda, ásirese, dinı qarym-qatynas salasyndaǵy radıkaldy kózqarasqa baı­lanysty kez kelgen áreketke «múl­de tózbeýshilikti» qalyptastyrý kerek» degen toqtamy arnaýly kúshtik qury­lym­dar úshin de, jalpy qoǵam úshin de osy zaýalǵa qarsy birlesip áreket etýdiń ustanymy bolýy tıis. Prezıdenttiń sybaılas jemqorlyq deńgeıin tómendetý baǵytynda qadam­dar jasalǵanymen, onyń aldyn alýda, sebepteri men alǵysharttaryn anyq­taýda kemshilikter baryn eskertýi de bul baǵyttaǵy jumystardyń kú­sheıýine serpin berýi qajet dep sanaı­myn. Joldaýda elimizdiń agrarlyq salasyna keńinen kóńil bólingen. Prezıdent: «Agrarlyq sektor ekonomıkanyń jańa draıverine aınalýy kerek. Qa­zaq­stannyń agroónerkásip kesheniniń bola­shaǵy zor. Kóptegen pozısııalar boıynsha biz álemde iri agrarlyq eks­porttyq ónim óndirýshilerdiń biri bola alamyz. Bul, ásirese, ekologııalyq taza taǵamdarǵa qatysty. «Made in Kazakhstan» brendi sondaı ónimderdiń eta­lony bolýǵa tıis», dedi. Munyń ózi aýyl sharýashylyǵy sektorynda jumys istep júrgen eńbekkerler úshin úlken qol­daý ekeni sózsiz. Sebebi, bul salada da áli iske qosylmaı jatqan áleýet pen tetik­ter jetkilikti. Joldaýdaǵy eldiń kóńilin ser­piltken taǵy bir tus bilim berý júıesi men áleýmettik, densaýlyq saqtaý sa­lalarynyń mańyzdylyǵyna erekshe mán berilýi boldy. Ásirese, balalardy mektepke deıingi bilimmen qamtý, 2020 jylǵa deıin balabaqsha máselesin sheshý men zeınetkerlerdiń jalaqysyn 20 paıyzǵa kóterý sııaqty tapsyrmalary – eldiń búgini men bolashaǵy úshin jasalǵan ıgi bastamalardyń aldy. Osy qaǵıda arqyly Qazaqstan óziniń «áleýmettik memleket» ustanymynan aınymaıtynyn dáleldep otyr. Bir qaraǵanda, Memleket basshy­synyń bıylǵy Joldaýy eldiń shırek ǵasyrlyq pragmatıkalyq damý tarıhynyń zańdy jalǵasy kóringenimen, bıylǵy qujattyń mán-mańyzy tipti, orasan deýge bolady. «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» Joldaýy Qazaqstan damýyndaǵy synaqty kezeńderdi artta qaldyryp, jańa dáýirge aıaq basqan memlekettiń jospary. Eń bastysy, biz osy jetistikterge shırek ǵasyr aýqymynda-aq jetkeni­mizdi umytpaýymyz qajet. Bul – bizdiń baǵa jetpes tabysymyz. Osy oraıda, Memleket basshysy Joldaýynda: «Bo­lashaǵyn aıqyndap, syn-qaterlerdi kútip otyrmastan, oǵan tabandy túrde qarsy tura alatyn halyq qana jeńiske jetedi», dedi. Menińshe, Elbasynyń týǵan halqyna jetkizbek bolǵan sóziniń baılamy men Joldaýdyń tujyrymy osynda jatyr. Joldaýda kórsetilgen maqsat-min­detterdi júzege asyrý jaýapkershiligi endi bılik ınstıtýttary men qoǵamnyń moınynda. Árıne, alǵa qoıǵan mindet­terdi tıimdi iske asyrýdyń ózine tán qıyn­dyqtary men tosqaýyldary da bar ekeni belgili. Bul ekonomıkalyq júıe­degi, atqarýshy bıliktiń jumys isteý tásilindegi, qoǵam bolmysyndaǵy túbegeıli ári júıeli ózgeristerdi talap etedi. Al bizdiń memleket, qoǵam Joldaýda kórsetilgen bastamalardy tabysty iske asyrýǵa daıyn ekenine óz basym kámil senemin. Darhan KÁLETAEV, Parlament Senatynyń depýtaty